د افغان-جرمن یوه پېړۍ مشارکت: ثبات، فرصت او همکاري
له چانسلرې انګېلا ميرکل سره ګډه خبري ناسته – برلین، جرمني
- د غوڅ ملاتړ ماموریت: په سیمهییز امنیت کې د جرمني د مشرتابه ستاینه وشوه.
- د کډوالۍ ننګونه: د افغان کډوالۍ د هڅوونکو (Push) او راښکونکو (Pull) لاملونو روښانه کول.
- جرمي اقتصاد: د انسانانو قاچاق او قاچاقي لارې د کډوالۍ خطرونه زیاتوي.
- اقتصادي فرصتونه: افغانستان د سرچینو له پلوه بډای دی، خو کاري فرصتونو ته اړتیا لري.
- له مدني ټولنې سره شراکت: د افغانستان په شمال کې د جرمني د مدني ټولنې د ملاتړ ستاینه وشوه.
- امنیتي همکاري: افغان ځواکونه له هېواده دفاع کوي؛ د جرمني ملاتړ حیاتي دی.
- د قانوني کډوالۍ چوکاټ: پر قانوني پړاوونو (Due process) او نړیوالو کنوانسیونونو ټینګار وشو.
- د ملګرتیا پېړۍ: د افغان-جرمن د ۱۰۰ کلنو اړیکو نمانځنه.
- د بشري پانګې پراختیا: په جرمني کې روزل شوي مسلکي کسان د افغانستان په وده کې مرسته کوي.
- د سفر موخې: د افغانستان په وړاندې د جرمني د مشرتابه او نړیوالې ژمنې تاییدول.
- دوه اړخیز تړونونه: جرمي اقتصاد، کډوالۍ او سیمهییز ثبات ته لاسرسی.
چانسلره انګېلا ميرکل: (چانسلرې په جرمني ژبه خبرې پیل کړې، ولسمشر ته یې ښه راغلاست ووایه او د دوه اړخیزو همکاریو اجنډا یې بیان کړه.)
ولسمشر محمد اشرف غني: آغلې چانسلرې، دا زما لپاره د خوښۍ ځای دی چې یو ځل بیا تاسو وینم. اجازه راکړئ لومړی هغو ۵۶ جرمني سرتېرو ته درناوی وړاندې کړم چې زموږ تر څنګ په ودرېدلو کې یې تر ټولو لویه قرباني ورکړې ده. د دغو شهیدو اتلانو لپاره تر ټولو غوره درناوی به یو باثباته او سوکاله افغانستان وي؛ داسې یو افغانستان چې په نړیواله ټولنه کې یو مسوول شریک وي او وکولای شي خپل هغه حقونه او وجایب ادا کړي چې پر موږ لازم دي.
زه غواړم د غوڅ ملاتړ ماموریت (Resolute Support Mission) د دوام او پراختیا په برخه کې ستاسو له مشرتابه څخه مننه وکړم. ستاسو رهبري په دې برخه کې حیاتي وه؛ د افغانستان د حکومت او دولت په استازیتوب زه له تاسو څخه ځانګړې مننه کوم. تاسو نه یوازې د جرمني ونډه ادا کړې، بلکې یوه اروپايي او نړیواله ونډه مو اخیستې ده. د تروریزم پر ګواښ ستاسو پوهه او د یو څو اړخیز لیدلوري اړتیا—چې خلک په یو مسوول او ځواب ویونکي حکومتي سیستم کې ذینفع بولي—خورا مهمه ده. زه له تاسو سره د دغو خبرو اترو دوام ته سترګې په لار یم او خوښ به شم چې د ویډیو کنفرانسونو له لارې تاسو ته په سیستماتیک ډول معلومات درکړم.
د کډوالۍ ننګونه
د کډوالۍ پر موضوع مو خبرې وکړې؛ دلته هم هڅوونکي (Push) او هم راښکونکي (Pull) لاملونه شته. هڅوونکي لاملونه د ناامنۍ او بې وزلۍ پایله ده، خو د کډوالۍ له جرمي اقتصاد څخه هم سرچینه اخلي. دا هماغه جرمي اقتصاد دی چې د مخدره توکو او تاریخي اثارو قاچاق کوي او اوس له بده مرغه د انسانانو پر قاچاق یې تمرکز کړی دی.
دا یوه وېروونکې او ګرانه پروسه ده. هر افغان چې غواړي اروپا ته لاړ شي، د ۲۰ زرو او ۲۵ زرو ډالرو ترمنځ پانګونه کوي. له هرو هغو کسانو څخه چې د اروپا سواحلو ته په رسېدو بریالي کېږي، له څلورو تر لسو پورې یې په لاره کې هر څه له لاسه ورکوي. موږ باید سم معلومات وړاندې کړو ترڅو هر څوک پر دې پوه شي چې "د اروپا سړکونه په سرو زرو نه دي فرش شوي."
ورته مهال، موږ په افغانستان کې د تلپاتې کاري فرصتونو پر رامنځته کولو خبرې وکړې. زموږ تراژیدي دا ده چې موږ یو خورا بډای هېواد یو خو بې وزله خلک پکې ژوند کوي. زموږ معدني سرچینې، د اوبو سرچینې او استراتژیک موقعیت موږ ته دا امکان راکوي چې یو مهم لوبغاړی شو. زموږ تمرکز پر دې دی چې ډاډ ترلاسه کړو زموږ خلک یو عزتمند، خوندي او ارام ژوند ولري؛ په دې برخه کې د امنیت څخه نیولې تر مسلکي زده کړو پورې د جرمني څو اړخیز ملاتړ اړین دی.
مدني ټولنه او سیمهییز شراکت
زه غواړم د جرمني له مدني ټولنې څخه هم مننه وکړم چې ونډه یې ځانګړې او هراړخیزه وه. د هېواد شمالي سیمو ته ستاسو پاملرنه یو خورا مثبت پیغام لېږدوي، په ځانګړي ډول د کندوز خلکو ته. کله چې زه تېره پنجشنبه هلته وم، هغوی بیا هم تاسو ته سلامونه ویل او د جرمني د پاتې کېدو غوښتنه یې کوله. دا هغوی ته ډاډ ورکوي چې موږ له جرمني سره تلپاتې شراکت لرو او جرمني چمتو دی چې زموږ د امنیت په ملاتړ کې بیا هم اوږه په اوږه له موږ سره ودرېږي.
که څه هم د جرمني خلک باید پوه شي چې هیڅ جرمنی سرتېری به په مستقیمه جګړه کې ښکېل نه وي—ځکه افغان امنیتي ځواکونه د خپل هېواد دفاع ته چمتو او وړ دي—خو دا ملاتړ حیاتي دی. د قانوني کډوالۍ اداره کول یو ګډ مسوولیت دی او د غیرقانوني کډوالۍ د اغېزو مدیریت یو سم چوکاټ ته اړتیا لري. زه ستاسو د داخله چارو او انکشافي همکاریو د وزیرانو راتلونکو سفرونو ته سترګې په لار یم ترڅو دا مسایل په هراړخیز ډول وڅېړو.
د دوستۍ یوه پېړۍ
په پای کې، زه له تاسو مننه کوم چې د افغان-جرمن د دوستۍ ۱۰۰مه کلیزه مو ولمانځله. دا زما لپاره یوازې یوه تاریخي پېښه نه ده، بلکې شخصي جنبه هم لري. زما نیکه لومړنی مستشار وزیر و چې په جرمني کې یې د افغانستان لومړی سفارت پرانیست. د جرمني د بهرنیو چارو وزیر شټاین مایر ماته دوه لیکونه او هوکړه لیکونه راوړل چې زما د نیکه لخوا لاسلیک شوي وو؛ دا دود به دوام ومومي.
د ۱۹۲۰ کلونو له پیل راهیسې، جرمني د افغان بشري پانګې (Human Capital) په روزلو کې لویه برخه اخیستې. د جرمني لخوا روزل شویو انجینرانو، ډاکټرانو او ښوونکو د لسیزو لپاره زموږ د پرمختګ چارې پر مخ وړې دي. همدارنګه، هغه افغانان چې په ۱۹۸۰ او ۱۹۹۰ کلونو کې جرمني ته راغلي، خورا بریالي شوي دي. اوس موږ د دې ګټه اخلو ځکه دا تکړه کدرونه بېرته افغانستان ته ستنېږي ترڅو له خپل هېواد سره مرسته وکړي. زه د دې اړیکو لا پیاوړتیا ته سترګې په لار یم.
پوښتنې او ځوابونه
خبریال: ښاغلی ولسمشره، ستاسو پیغام د هغو افغان کډوالو په اړه څه دی چې جرمني ته راغلي؟ ایا هغوی ته باید پناه ورکړل شي که بېرته واستول شي؟ او اغلې چانسلرې، ستاسو پرېکړه څه ده، په داسې حال کې چې ډېری افغانانو خپل هر څه پلورلي ترڅو اروپا ته راشي؟
ولسمشر غني: د جرمني مرستې د دې لپاره دي چې د ۳۰ میلیونو خلکو لپاره یو باثباته افغانستان جوړ شي، نه یوازې د ۳۰ زرو خلکو لپاره. موږ د باثباته دولت او د سوله ییز کار د فرصتونو لپاره د ملاتړ غوښتونکي یو. د کډوالۍ په اړه، دواړه هېوادونه په قانوني چوکاټونو کې عمل کوي. دلته قانوني پړاوونه (Due Process) شته. د جرمني قوانین روښانه دي او هغه نړیوال کنوانسیونونه چې افغانستان لاسلیک کړي، هم واضح دي. دواړه لوري به خپل قانوني تګلاره تعقیبوي ترڅو ډاډ ترلاسه شي چې له کډوالو سره عزتمند چلند کېږي.
چانسلره ميرکل: (چانسلرې په جرمني ژبه ځواب ورکړ او ټینګار یې وکړ چې د هغو کسانو ترمنځ چې له جګړې تښتي او هغوی چې د اقتصادي ستونزو له امله راځي باید توپیر وشي او له افغانستان سره د پراختیایي مرستو پر دوام یې ټینګار وکړ.)
خبریاله (شکیلا ابراهیمخېل): ښاغلی ولسمشره، له دې سفره ستاسو هیلې څه وې؟ او چانسلرې ميرکل، له افغانستان سره ستاسو نوې ژمنې څه دي؟
ولسمشر غني: زه دلته په لومړي سر کې د "مننې" لپاره راغلی وم. د یوې پېړۍ ملګرتیا او په ځانګړي ډول له ۲۰۱۱ کال راهیسې ستاسو د مشرتابه مننه کوم. له افغانستان سره د نړیوالې ژمنې په رامنځته کولو کې د جرمني د رول تایید زما لومړیتوب و، چې هغه ترلاسه شو. د ناټو په وروستۍ غونډه کې اعلانونه د جرمني د اعتماد او ژمنې ښکارندویي کوي. موږ همدا راز هوکړه وکړه چې له نړیوال جرمي اقتصاد—له مخدره توکو نیولې تر قاچاق پورې—سره په هراړخیز ډول مبارزه وکړو. له دې سفره زما هیلې په بشپړ ډول پوره شوې دي.