مشارکت‌های استراتژیک افغانستان: تاپی، امنیت غذایی و رفاه منطقه‌ای

کنفرانس مطبوعاتی در ارگ کابل پس از سفر ترکمنستان در مورد امنیت غذایی و پروژه تاپی

نکات مهم:

• مشارکت‌های منطقه‌ای: تعمیق همکاری‌ها با ترکمنستان و کشورهای همسایه.
• امنیت غذایی: دستیابی به خودکفایی در تولید گندم ظرف چهار سال آینده.
• خط لوله تاپی: آغاز به کار پروژه لوله گاز که ترکمنستان، افغانستان، پاکستان و هند را وصل می‌کند.
• اتصال اقتصادی: گسترش انرژی، فایبر نوری، برق، خط آهن و جاده‌ها.
• اشتغال‌زایی و آموزش: آماده‌سازی جوانان در ولایات مسیر پروژه برای کارهای تخنیکی.
• امنیت: محافظت از پروژه‌های حیاتی، به ویژه پروژه تاپی.
• صلح و همکاری: استفاده از پروژه‌ها برای تقویت ثبات و کاهش منازعات.

۲۳ قوس ۱۳۹۴

ژورنالیستان عزیز، هموطنان گرامی، خواهران و برادران، اعضای محترم کابینه، مشاورین، والی صاحبان، السلام علیکم و رحمت‌الله برکاته!

موضوع امروز، سفر دوروزه ما به ترکمنستان است. مناسبات ما با ترکمنستان روز به روز عمیق و وسیع‌تر می‌شود. دو مملکت همکار و برادر با دیدگاه مشترک توسعه اقتصادی، به منطقه نشان می‌دهد که نتایج همکاری اقتصادی به هر دو مملکت، دولت و مخصوصاً به مردم ما، چه طور مثبت بوده می‌تواند.

من امروز تنها بالای دو چیز تأکید می‌کنم:

اول، موضوع دسترخوان هر کدام ما است. قسمی که می‌فهمید، هنوز هم افغانستان بدبختانه از نگاه تولید گندم و آرد به خود متکی نشده است. پلان اساسی را که ما داریم و روز دیگر بالای این صحبت خواهد کردیم، این است که در ظرف چهار سال چه طور ان‌شاءالله تعالی، هم متکی به خود و هم دوباره به صادرکننده مبدل شویم؛ اما خبری که من امروز می‌خواستم همراه‌تان شریک کنم این است که در سابق، قیمت یک تن گندم که از همسایه‌های مختلف ما می‌آمد، در حدود ۳۵۰ دالر می‌بود. (در مورد گندم) با ترکمنستان بحث‌های اساسی داشتیم، از وزیر صاحب مالیه و وزیر صاحب زراعت، داکتر صاحب قیومی، داکتر صاحب صبا و جناب عثمانی صاحب که مذاکرات اولیه را انجام داده بودند، ابراز امتنان می‌کنم. نتیجه مذاکرات این شده که حداقل ۲۰۰ هزار تن گندم به قیمت کمتر از ۲۵۰ دالر به دست ما بیاید. همچنین همراه قزاقستان در مذاکره هستیم تا ۶۰۰ هزار تن گندم دیگر را بتوانیم از راه قراقستان وارد کنیم. در کیفیت این گندم تغییر اساسی خواهد بود و امید است که برای زمستان یک خبر خوشایند برای هر خانواده افغان باشد. چون می‌فهمید که قیمت‌ها بر اثر رقابت، یا به جهت مثبت تغییر می‌کند یا به جهت منفی، امید است که این بار موجب اطمینان خاطر خانواده‌های افغان شود.

دویمه موضوع چې غواړم تاسې سره یې شریکه کړم، د ټول وطن د توجه وړ او موږ ټولو ته د لوی ویاړ ځای دی، هغه د ټاپي پروژه ده. پروژه تاپی در انگلیسی به نام پایپ‌لاین ترکمنستان - افغانستان - پاکستان - هندوستان است. سال‌ها این پروژه تحت بحث بود. اکثریت مردم امید را از دست داده بودند. مبصرین بیرونی به صورت دوامدار تبصره می‌کردند که این یک پروژه خیالی است و عملی نخواهد شد، دیروز به فضل خداوند ﷻ این پروژه از کاغذ به عمل آمد، دیروز تهداب این پروژه در شهر ماری ترکمنستان که در قرون گذشته به نام مروه شاه‌جهان مشهور بود و یکی از مراکز عمده اسلامی بود، گذاشته شد. مروه شاه‌جهان آنجایی است که مأمون خلیفه عثمانی که پروژه صد ساله ترجمه را در دارالحکومه در بغداد شروع کرد، این مرکزش بود و وقتی که برادر خود امین را شکست داد، به ضرب شمشیر هراتی شجاع ما، طاهر فوشنجی، چهار سال هنوز هم در مروه ماند. تا این اندازه مروه اهمیت داشت. امروز مروه بر اثر توجه خاص رئیس‌جمهور ترکمنستان بردار عزیز بردی محمدوف به یک مرکز عمده انرژی و صنعتی در حال مبدل شدن است و این پروژه شروع کار است. رسیدن به این پروژه معلومدار آسان نبود؛ از مراحل دشوار گذشتیم و یک سال پیش اکثریت مردم ما قسمی که قبلاً برای‌تان ذکر کردم، باور خود را از دست داده بودند. من می‌خواهم از حکیمی صاحب، قیومی صاحب، صبا صاحب، عثمانی صاحب و کارگر صاحب خاصاً ابراز امتنان کنم که مذاکرات همه‌جانبه، مفید و بااهمیت را انجام دادند. منافع بنیادی افغانستان تأمین شد و بر اثر مذاکرات که چند بار همراه رئیس‌جمهور محترم ترکمنستان داشتیم، یک بار در ضمن سفر من در آن جا و یک بار در ضمن سفر آنها به این جا، تمام مشکلات حل شد.

اهمیت این را بدانید. اولین اهمیتش در چه است؟ بار اول است که یکی از همسایه‌های ما میلیاردها دالر پول خود را برای ثبات آینده افغانستان، بالای میز می‌گذارد. پول این، پول بیرونی نیست، دولت ترکمنستان تصمیم گرفته که از عواید خودش به دست آورد و این پروژه را تمویل کند. البته، در طول زمان، نهادهای بین‌المللی سهم خواهند گرفت و سهم‌شان قابل افتخار است؛ اما مهم‌ترین اقدام را دولت برادر و دوست ما ترکمنستان کرده است. ترکمنستان امروز یک همسایه نیک و همه‌جانبه برای افغانستان است، از این جهت ما از اینها ممنون هستیم که همراه ما کار می‌کنند. در عین حال آقای وحید ویسی از وزارت امور خارجه، البته امروز تشریف ندارد، (در این راستا) زحمات زیادی کشید؛ از وزارت امور خارجه هم ابراز امتنان می‌کنیم.

اهمیت دوم این پروژه در چه است؟ همه شما برادران و خواهران «راه ابریشم» را شنیده بودید. برای ۲۴۰۰ و ۲۹۰۰ سال، افغانستان یکی از مراکز راه ابریشم بود؛ چون نزدیک‌ترین راه وصل آسیای مرکزی، افغانستان است. این پروژه، موقعیت افغانستان را احیا می‌کند و (به مثابه) «راه ابریشم نو» است. در آن وقت چرا راه را راه ابریشم می‌گفتند؟ چون قیمت ابریشم به اندازه‌ای بالا بود که وقتی از چین به روم می‌رسید، قیمتش در حدود یک‌هزار چند، بالا می‌رفت. و امروز، «گاز» اساس زندگی را تشکیل می‌دهد. گاز از ترکمنستان می‌آید به افغانستان، از افغانستان می‌رود به پاکستان و از آن جا می‌رود به هندوستان.

مسئله، تنها در انتقال گاز نیست، وقتی که حرارت تعمیرات، منازل و دوکان‌ها از گاز بیاید، در حقیقت ما بالای همکاری اقتصادی اتکا می‌کنیم؛ چون وقتی که زندگی ما به همدیگر بسته باشد، معنی‌اش این است که اتکای متقابل ایجاد می‌شود. بر اساس این اتکای متقابل چه تغییر می‌کند؟ نکته‌ای را قدرت‌های استعماری به وجود آورده بودند که آسیای مرکزی و جنوبی را از هم جدا کنند و تحت سلطه‌ی خود قرار بدهند - که اتحاد شوروی آخرین این امپراطوری بود - اما امروز (راه ابریشم) دوباره احیا می‌شود و بنابراین با هم ارتباط پیدا می‌کنند، در ضمن امکان همکاری‌های به مراتب وسیع‌تر را در آینده به وجود می‌آورد.

مثال دیگر همکاری چه است؟ پیشنهاد از داکتر صاحب قیومی بود، من آن را با رئیس‌جمهور محترم ترکمنستان مطرح کردم که فوراً قبول کرد. «شبکه فایبر نوری»، همزمان همراه پایپ‌لاین، حرکت خواهد کرد و به این طریق از راه ما، هند به اروپا از راه زمین وصل خواهد شد. باز هم این شروع کار است. نکته دیگری که می‌آید، یک حلقه را فکر کنید. مثل حلقه المپیک که حلقه‌ها با هم ارتباط می‌گیرد، حلقه سومش «انتقال برق» است. دیروز چیزی دیگری را هم امضا کردیم که برق را از ترکمنستان به افغانستان و این بار از راه هرات، فراه و هلمند و کندهار به پاکستان انتقال می‌دهیم. کل این حلقه‌ها به مرور زمان چه را ایجاد می‌کند؟ یک شاهراه بسیار وسیع را که خط‌آهن، سرک، کانال‌ها و میدان‌های هوایی جز این باشد.

مشخصاً این پروژه چه می‌کند؟ اول ۷۳۰ کیلومتر از افغانستان می‌گذرد که از ولایت‌های هرات، فراه، هلمند و کندهار عبور می‌کند. هزینه این چه قدر می‌شود؟ هزینه تخمینی این تا هشت میلیارد دالر است و نیم بیشتر پول در افغانستان مصرف می‌شود. یعنی وقتی که تأثیرات مصرف پول را بگیریم، هشت میلیارد عمومی است و پنج میلیاردش در افغانستان، پاکستان و هندوستان مصرف می‌شود که از آن نیمش در افغانستان ان‌شاءالله تعالی مصرف خواهد شد.

سهم ما چه قدر است و سهم دیگران چه قدر است؟ سهم هندوستان پنج فیصد است؛ از پاکستان پنج فیصد است؛ از ما، حالی پنج فیصد است؛ در اول سهم ما به مراتب بالاتر بود؛ اما بر اثر کوشش‌هایی که تیم ما کرده است، سهم مساوی شد. معنی سهم این است که شما باید مبلغ پرداخت کنید. در این بخش من از تیم ما ابراز امتنان می‌کنم، خاصتاً از جناب سبا صاحب که مسوولیت نفت و گاز را برعهده دارد. سه فیصد سهم ما را بانک آسیایی پرداخت خواهد کرد، بنابراین دو فیصد سهم را خود ما پرداخت می‌کنیم. بر این اساس منفعت ما زیاد شده، مقدار پولی که (به شکل) نقد تعهد کنیم، کمتر شده تا بتوانیم به پیش برویم.

مسئله دیگر این است، وقتی که ۷۳۰ کیلومتر (پایپ‌لاین) در داخل خاک افغانستان ساخته می‌شود، زمینه کار را برای شرکت‌های متوسط، کوچک و بزرگ ما فراهم می‌کند.

نکته‌ای که بعداً جداگانه خدمت‌تان تمرکز خواهد کردیم، این است که پلان‌های آینده‌ی ما برای تولید مواد ساختمانی به سطح وسیع، چه است. امروز این موضوع بحث ما نیست، اما با وضاحت باید بفهمیم وقتی که یک پروژه به این بزرگی می‌آید، تأثیرات جانبی نهایت مثبتی دارد. او همدا تاثیرات دي چې ټولو ته د کار زمینه پیدا کوي. له تخصصی نظره موږ لا تر اوسه پورې هغه متخصصین نه لرو چې په دې برخو کې کار وکړي، نو په دې خاطر د لوړو زده کړو محترم وزیر صاحب نه، د پوهنې وزیر صاحب نه او د کار او ټولنیزو چارو وزیر صاحب نه چې دلته موجود دي غوښتنه کوم څو موږ وکولای شوو مخصوصاً هغه ځوانانو ته چې په دې څلورو ولایتونو او د پروژې په مسیر کې دي، لومړۍ په ترکمنستان کې او بیا نورو ځایونو کې د لنډمهالو او منځ‌مهالو تحصیلاتو زمینه برابره کړو. انستیتوت‌های تخنیکی ترکمنستان آماده‌اند که افراد دارای شرایط را فوراً تعلیم بدهند. از این جهت من می‌خواهم اعلام کنم که وزارت‌های محترم تحصیلات عالی، معارف و کار و امور اجتماعی با هم کار خواهند کردند تا با شفاف‌ترین اساس، بهترین افراد از این چهار ولایت انتخاب شوند تا زمینه تحصیل برای‌شان فراهم شود، چون در آینده استیشن‌هایی که در ولایت‌های مختلف وجود خواهد داشت، ضرورت به این کارگران ماهر دارد.

علاوه بر این که ما نفت می‌گیریم و شکل اقتصادی فعالیت‌ها را تغییر می‌دهیم، منفعت مستقیم افغانستان چیست؟ سالی ۴۰۰ میلیون دالر، ان‌شاءالله تعالی، تنها به شکل عواید مستقیم از این پروژه به دست خواهد آمد.

مسئله اصلی و چلنج ملی ما چیست؟ امنیت سرتاسری این پروژه. نکته‌ای را که به نمایندگی از تمام ملت افغانستان، من می‌خواهم اعلام کنم این است که ما هیچ وقت به عقب نگاه نخواهیم کرد. این پروژه، اساس تحول اقتصادی افغانستان است. بناءً دولت اقدامات همه‌جانبه برای تأمین امنیت پروژه را انجام خواهد داد و قوای خاصی که ضرور است، تعلیم و تربیه داده خواهد شد.

اما نکته دوم و اساسی، صدا بالای تمام ملت است. امروز از تمام جوانان افغانستان که در اینترنت، به اشکال مختلف، از این پروژه استقبال کردند، ابراز امتنان می‌کنم. در یک انستیتوت تخنیکی که نامش شاهین بود، من دیدم عکس‌های (مرتبط) تاپی در دست جوانان بود که تاپی امید آینده‌ی ما است. این روحیه باید در تمام افغانستان بسیج شود. این پروژه بزرگ ملی و منطقه‌یی به خاطر اکثریت مردم افغانستان است، به خاطر رفاه نسل‌های آینده افغانستان است.

آسیای مرکزی، مرکز ثقل تولید انرژی جهان است و آسیای جنوبی نقطه‌ای است که زیادترین ضرورت به انرژی دارد، و در وسطش کی واقع است؟ افغانستان. یک بار من خدمت‌تان ذکر کرده بودم که یکی از بزرگ‌ترین منابع افغانستان، موقعیت جغرافیایی آن است. برای دوصد سال، این موقعیت جغرافیایی برای ما بسیار گران تمام شد. این پروژه و پروژه‌های مثل آن ان‌شاءالله تعالی ثابت خواهد کرد که موقعیت ما، یکی از مهم‌ترین دارایی‌های ما است. فکر کنید که یک زمین نیم‌جریبه در چهارراهی عمده، قیمتش چه قدر است و یک زمین هزار جریبه در یک گوشه، قیمتش چه قدر است. هدف ما این است که افغانستان به یک چهارراه منطقه‌یی مبدل شود و این پروژه، نمایانگر آن است.

بخش‌های دیگر را که باز هم همراه ترکمنستان بالایش پیشرفت زیادی داشته‌ایم، امروز مطرح نمی‌کنم. در روزهای آینده هر بخش آن که به پیشرفت خاص نایل بیاید، آن بخش را همراه‌تان شریک می‌کنیم.

زه بیا هم غواړم چې د افغانستان د ټول ولس په استازیتوب د افغانستان دولت او خاصتاً د افغانستان د جمهور رئیس په حیث د ترکمنستان له محترم جمهور رئیس قربان‌قلي بردی‌محمدف۱ نه د زړه له کومې مننه وکړم. دوی داسې یو قدم کېښود چې وښيي یو نیک همسایه ته د خپل همسایه لپاره څه رقم اقدامات کول په کار دي او څه رقم اقدامات ورته کولای شي. همدارنګه د افغانستان ولس ته مبارکي وایم چې ومو کړی شول داسې یوه پروژه عملي کړو چې اکثرو خیال کاوه له یاده به وویستل شي او په کاغذ باندې به پاتې شي.

تل دې وي افغانستان!
پاینده باد افغانستان!

پوښتنې او ځوابونه:

خبریال: زما یوه پوښتنه دا ده، په افغانستان کې له پخوا همدغه ذهنیت موجود و چې هند او پاکستان دلته نیابتی جګړه کوي. اوس چې په دغه سترې پروژې کې د افغانستان دولت، هند او پاکستان ښکېل دي، نو داسې ګواښ شته چې د دغه پروژې په وړاندې به ناامني جوړه کړي یا به د دې پروژې مخنیوی وکړي، تاسې کومه اندېښنه لرئ که نه؟ او بل دغه د هند او پاکستان ترمنځ او هم د افغانستان سره د دوی سیالي به څنګه را کمه کړئ؟

جمهور رئیس: لومړی ټکی دا دی چې موږ د هېچا د نیابتي جنګ میدان نه یوو، دا ذهنیت دې د افغانستان ولس له خپلو مغزو نه وباسي. هر څل چې محترم ژورنالیستان وايي موږ د جنګ میدان یوو، دا منئ چې د میدان جنګ یوو؟ دلته دېرش میلیونه انسانان ژوند کوي. تر څو به وایئ چې موږ د جنګ میدان یوو؟ موږ د همکارۍ ساحه یوو. موږ د همغږۍ ځای یوو، موږ د بدلون ځای یوو. پاکستان چې د گاز څومره اوسنی کمبود لري، شپېته فیصده ضرورت به یې له دې پروژې پوره شي. موږ باید دا ثابته کړو چې افغانستان د دې فکر او عمل لري چې خلک یوځای کولای شي، نیابتي جګړې به څنګه ته کېږدو او په همکاریو باندې به وغږېږو.

¹ Gurbanguly Berdimuhamedow

خبرنگار: در پیوند با پروژه تاپی یک نگرانی عمده این است که حالا شاید به خاطر منافع کلانی که پاکستان و هند از این پروژه دارند، افغانستان می‌تواند با این دو کشور کنار بیاید، با تمام رقابت‌هایی که دارند. ولی یک مسئله دیگر این است که ایران از رقبای بسیار سخت این پروژه است و هم اکنون یک کمپاین بسیار وسیعی را به خاطر این که گویا حکومت افغانستان توانایی عملی ساختن این پروژه را ندارد، به راه انداخته. اگر به نحوی منافع کلان ایران یا دیپلماسی نفت ایران ضربه ببیند، احساس می‌شود که مخالفت‌هایی و بعدش موانع کلاتی از طرف ایران ایجاد شود. آیا شما پیشبین اقدامات ایرانی‌ها در پیوند با این پروژه هستید؟ و چگونه آنها را راضی خواهد کردید؟ و پیشنهاد دیگری هم به عنوان یک باشنده کابل دارم که در شهر کابل کثافات به اندازه‌ای زیاد است که سرک‌ها کاملاً بسته شده است و مشکلات زیادی را ایجاد کرده، یک کاری در این قسمت بکنید.

رئیس‌جمهور: اول از پیش‌نهادتان تشکر. من از اردو کمک گرفتم که سرای زرداد تخلیه شود. دو هفته دیگر مرا وقت بدهید که چند کار بزرگ دیگر را من خلاص کنم، بعداً به خاطر پاکی شهر کابل من در خدمت‌تان هستم. به حیث یک شهروند همراه‌تان می‌برآیم و تمام امکانات را عیار می‌کنیم که کابل پاک شود.

این پروژه [تاپی] برای هیچ‌کس خطر نیست. ایران در حال ایجاد یک پروژه از راه بحر با هندوستان است. ایران درخواست میلیاردها دالر سرمایه‌گذاری بالای منابع نفت و گاز خود دارد و با ختم تعذیر، ان‌شاءالله تعالی، ایران به یک بازیگر مثبت منطقه‌یی مبدل خواهد شد.

نکته دوم این است که ما، خود را باید جمع کنیم. وقتی که ما اتحاد و اتفاق داشته باشیم، هیچ‌کس مانع ما بوده نمی‌تواند. بنابراین امید است که مشکل را از طرف بیرون مطرح نکنیم، مسئله را این گونه ببینیم که چه طور یک بسیج سرتاسری ملی را صورت می‌دهیم تا منافع ملی افغانستان، رعایت و عملی شود.

بزرگ‌ترین دشمن افغانستان چیست؟ «فقر»، بیایید که دست اتحاد به هم بدهیم تا این بزرگ‌ترین دشمن را از میان برداریم. یک مملکت مرفه، خطر برای کسی نیست. تجربه ترکمنستان را ببینید. من به دولت ترکمنستان بیستمین سالگرد بی‌طرفی‌شان را تبریک می‌گویم. بیست سال پیش، ترکمنستان از فقیرترین ممالک منطقه بود، در خطر از دست دادن نفوس خود از بی‌نانی بود، مشکلات عدیده موجود بود؛ خود را جمع کرد و امروز به یک قدرت منطقه‌یی بدل شده است.

افغانستان امکانات بسیار زیادی دارد، سر امکانات تمرکز کنید. ما همراه تمام همسایه‌های خود، پروگرام‌های بسیار منسجم را روی دست گرفته‌ایم که چه طور زمینه همکاری را ایجاد کنیم. با ایران طرح یک بسته همکاری شش‌بعدی را مطرح کردیم، در ماه‌های آینده ان‌شاءالله پیشرفت آن را خواهید دید.

خبرنگار: پروژه تاپی، یک پروژه بزرگ اقتصادی برای چهار کشور است که نام گرفته شد. در افغانستان در کنار منفعت اقتصادی‌اش برای تأمین امنیت چه قدر موثر خواهد بود؟

رئیس‌جمهور: اول، امنیت را چه طور تعریف می‌کنید. امنیت فیزیکی باید به امنیت اجتماعی مبدل شود. وقتی که امنیت اجتماعی را مطرح می‌کنیم، کار، نان، حرکت و امکانات، در آن مطرح است. پروژه تاپی یک تغییر از دیدگاه است. یک قسمت از مناطق افغانستان خود را محروم می‌دیدند، در چارچوب این پروژه نقاط وصل وجود دارد. فراه را ببینید، بعد از این که سرک کندهار - هرات ساخته شد، در حاشیه قرار گرفت. امروز فراه بر این اساس دوباره یکی از نقاط محوری می‌شود. هدف من این است که هر یک از ولایات افغانستان که سرحد دارد یا با یکی از کشورها خط همکاری مشترک داریم، به نقطه مرکزی تجارتی و یا ترانزیتی بدل شود. و هر ولایت دیگر افغانستان که در داخل است هم، به یک نقطه‌ی واضح رفاه برسد.

امنیت فزیکی را ما ان‌شاءالله تعالی فراهم می‌کنیم. مگر قسمی که پیش‌تر بالای تمام ملت افغانستان صدا کردم، ضرور است که هر فرد افغانستان و هر دختر، پسر، مرد و زن افغان این پروژه را یک هدف ملی بداند و برای عملی شدن آن زحمت سرتاسری بکشد.

خبرنگار: جناب رئیس‌جمهور، نخستین پرسش من این است که سنگ بنای پروژه تاپی در ترکمنستان گذاشته شد، چه زمانی بیل و کلنگ آن در افغانستان خواهد خورد؟ دوم، بفرمایید که این پروژه، افغانستان را در پیوند به گفتگوهای صلح چه قدر کمک خواهد کرد، به ویژه با پاکستان.

رئیس‌جمهور: بخش مطالعات در ترکمنستان تکمیل شده است. مسیر را ما تعیین می‌کنیم که به پروژه‌های مشخص بدل می‌گردد و کار به صورت همه‌جانبه شروع می‌شود. تاریخ مشخص را فعلاً برای‌تان گفته نمی‌توانم. من می‌خواهم که اول کار را انجام بدهم، بعد به شما اطلاع بدهم.

هر قدمی را که ما در همکاری منطقه‌یی می‌گذاریم، در حقیقت اهمیت صلح را تثبیت می‌کند. صلح بدون منفعت تمام ممالک به یک افغانستان باثبات نمی‌آید، بنابراین این پروژه، یک پروژه‌ی تغییر ذهنیت است. اگر چهارده سال قبل را ببینیم، وقتی که مسوولیت وزارت مالیه را داشتم، سروی جیولوژی افغانستان را شروع کردم. در آن وقت تمام شرکای بین‌المللی ما رد کردند. هیچ کدام‌شان پول تمویل سروی جیولوژی را ندادند. برداشت‌شان چه بود؟ گفتند که افغانستان غیر از سنگ چیزی ندارد. ما از بودجه خود قرض گرفتیم که (تیم) سروی جیولوژی امریکایی را استخدام کنیم. دیدیم که سی فیصد بخش طبیعی ما، منابعش از یک هزار بلیون تا سه هزار بلیون است. ذهنیت را باید تغییر بدهیم؛ افغانستان نقطه اتصال همکاری و نقطه تغییر منطقه‌یی و نقطه ایجاد (پروژه‌های) مشترک است.

تنها یک عدد را برای‌تان ذکر می‌کنم، افغانستان ظرفیت تولید سه‌صد و شانزده هزار میگاوات برق را دارد، تنها از منابع طبیعی، بیست و سه هزار میگاوات از آب، بیست و سه هزار از باد و باقی از آفتاب. اگر این را ما توانستیم عملی کنیم و بحث‌هایی که در پاریس و دیگر جاها انجام دادیم، مخصوصاً با ختم معاهده پاریس، منابع نو را جذب کرده می‌توانیم. تمام تصویر انرژی آسیای جنوبی را ما ترسیم کرده می‌توانیم. هر باری که در این (راستا) قدم بزرگ برداشته بتوانیم، زمینه این فراهم می‌شود که مردم یک نظر نو به طرف افغانستان کنند.

خبریال: آزادي راډیو داسې موثق اسناد ترلاسه کړي چې کله سرتاج عزیز د ریکا په کنفرانس کې ګډون لپاره افغانستان ته راغلی و، د افغانستان حکومت ته یې یو لیک سپارلی دی. په دې لیک کې ځینې غوښتنې وي چې افغانستان دې په مطبوعاتو کې د پاکستان پر ضد پروپاګند او تبلیغ نه کوي، ډیورنډ کرښه دې د پولې په توګه وپېژندل شي او د افغانستان په ملي امنیت ریاست کې هغه کسان چې د پاکستان د طالبانو ملاتړ کوي باید لرې شي او مخه یې ونیول شي، آیا دا لیک رښتیا تاسې یا د افغانستان حکومت ته رسېدلی او که چېرې رسېدلی وي، افغان حکومت یې پر وړاندې څه کړي دي؟

جمهور رئیس: ستاسې آوازې د ختمېدو نه وي، مننه چې حد اقل آوازې شریکوئ. د ډیورنډ کرښه زما اختیار نه دی، د افغانستان د ولس اختیار دی. نننۍ خبرې د افغانستان او پاکستان په مشترک امنیت باندې دي، په ډیورنډ کرښې نه دي، نه په ډیورنډ کرښه څوک غږېږي او نه غږېدلي دي. د افغانستان د امنیتي ځواکونو د افرادو تعیینات د افغانستان د اساسي قانون او د افغانستان د ګټو پر اساس کېږي. دې کې هېڅ ګاونډی یا بل ملک د مداخلې حق نه لري او نه مداخله کېږي. تاسې یو وارې ځان سره قاضي کړئ. آزادي راډیو به کومه ورځ د حکومت ته ښه وایي؟ موږ خراب عمل وکړو که ښه عمل وکړو چې تاسې کور ودانۍ ووایئ؟ د افغانستان مطبوعات آزاد دي. د افغانستان د مطبوعاتو آزادي زموږ سره کرښه ده. یوه امنیتي ځواک ته زه دا اجازه نه ورکوم چې د افغانستان د آزادو مطبوعاتو په چارو کې مداخله وکړي. هېڅ دولت په یویشتم قرن کې عامه ذهنیت نه شي تعیینولای، آیا در قرن بیست و یک ذهنیت شما را کدام دولت تعیین کرده می‌تواند؟ همه‌تان فضل خداوند ﷻ افراد مستقل هستید.

وقتی که آوازه‌های این چنینی را می‌شنوید، بالای آن غور کنید. فکر کنید که شما را کسی کنترول کرده می‌تواند؟ و باقی‌مانده افغان‌ها را چطور؟ تعریف افغانستان بسیار ساده است؛ اشرف غنی ضرب سی میلیون، بالای من کسی کدام کاری را انجام داده می‌تواند که سر افغانستان انجام بدهد؟

نو بهتره دا ده چې موږ سره په روغې جوړې، په ګټو او په منافعو باندې وغږېږو او دا فضا باید بدله کړو. موږ به منفي خواته نه ځو. خپلې خبرې مې په حق کړي دي. دا خبرې مې د اسلام‌أباد په شمول هر ځای کې کړي او سپینې مې هم کړي دي. ویلي مې دي چې یوه ستونزه لرو، درې اړخیزه جنګ روان دی او درې اړخیزه سوله په کار ده. د افغانستان او پاکستان ترمنځ باید د دولت په اساس سولې ته ورسېږو، له دې پرته دواړه ضرر کوو. او خلک چې بې ځایه شوي، په دې کې له درې سوه پنځوس زرو تر پنځه سوه زرو خلک له پاکستان نه بې ځایه شوي دي، افغانستان یې کور دی، اما اصلي کور یې له کرښې هاخوا دی، نو دلته باید داسې خویندې او ورونه راشي. جنګ یوازې په افغانستان کې نه دی، نن یو عظیم جنګ په پاکستان کې هم روان دی. یو سل او دوه اتیا زره پاکستاني عسکر په ډیورنډ کرښه باندې پراته دي او جنګ کوي. د دواړو خواو وینه روانه ده، دا وینه باید بنده کړو، دغه زموږ اساسي مسئله ده. بل دا تروریستي بنسټونه دواړو هیوادنو، منطقې او نړۍ ته خطر دی.

مننه