نقشه راه انکشاف شهری: تبدیل شهرهای افغانستان به مراکز تولید، سرمایهگذاری و حاکمیت قانون
بیانیه در مراسم افتتاحیه سومین کنفرانس ملی شاروالان
نکات اساسی:
- نقشه راههای بومی: جایگزینی نظریات خارجی با طرحهای افغانی و عملی.
- رهبری جوانان: انتصاب شاروالان بر اساس شایستگی و لیدلور (طرحهای ۱۰۰ گانه).
- قرارداد اجتماعی: قانونمند سازی ساحات غیرپلان شده و اعطای حق مالکیت به مردم.
- تمرکز بر تولید: مبدل کردن شهرها به مراکز پروسس زراعتی با ظرفیت ۴ میلیارد دالر.
- ارتباط شهر و ده: ایجاد سوپرمارکیتهای معیاری جهت وصل کردن دهاقین به بازار شهر.
- اصلاحات ساختمانی: شکستن انحصار شرکتهای بزرگ و اولویت دادن به شرکتهای محلی.
- نظارت شهروندی: ایجاد سیسم "پارچه نمره دهی مردمی" برای ارزیابی خدمات.
- خودکفایی مالی: تبدیل هر ۱ دالر کمک خارجی به ۱۰ دالر ارزش ملی.
۹ میزان ۱۳۹۷ | قصر چهارچنار
بسم الله الرحمن الرحیم
شاروالان محترم، خواهران و برادران عزیز، تمام حاضرین مجلس، اعضای محترم کابینه، بیک صاحب، ولسمل صاحب، پیکار صاحب، والی صاحب کابل، رحیم صاحب، پوپل صاحب، غالب صاحب، گیلانی صاحب، معین صاحبان محترم، طهماسبی صاحب، داکتر صاحب طالب، حاجی صاحب فضل، جامیزاده صاحب و تمام مهمانان خارجی ما، ښه راغلاست، خوش آمدید، خوش ګلدنک.
در قدم اول تشکری من از تمام شاروالان افغانستان است. این یک تجربه بود، یک تجربهای که بسیار مردم سرش شک داشتند که کامیاب خواهد بود یا نه. پوپل صاحب از ابتدا در این شامل بود و من امروز از شما تشکر میکنم که اعتمادی را که سر نسل جوان افغانستان و باورمندی که سر نسلتان داشتم، شما از نگاه خدمات برای مردم افغانستان ثابت کردید.
دیدگاه ما چطور به وجود آمد؟ اول، در زمان پروسه انتقال من هر ۳۴ ولایت را بار بار دیدم و در هر ولایت حد اقل همراه یک تا پنج هزار هموطن دیدار داشتم و در چارچوب این دیدارها واضح شد که مشکل شهر و شهروندی یکی از موضوعات حیاتی برای مردم افغانستان است.
شهرهای ما از استراتیژی بد متأثر شدهاند و باید اعتراف کنیم که خلای ظرفیت در شاروالیها، حکومتداری بد در شاروالیها و پروژههای کوتاهمدت ناقص، بحران شهر و شهروندی را به وجود آورد. از غصب صحبت میکنیم؛ اما یک دلیل عمده غصب تنها غاصب نیست، خلایی بود که عدم قانون، سکتور خصوصی را مجبور ساخت که به طرف فساد برود. اگر پالیسیهای درست وجود میداشت، سکتور خصوصی میلیاردها دالر در شهرهای ما سرمایهگذاری کرده میتوانست. این را فراموش نکنید که دولتداری بد و ناقص، عمدهترین عامل عقبماندگی یک مملکت است. ځکه یا ورته قانوني لاره برابروئ یا غیرقانوني لارې ته ځي او موږ کوتک راخیستی، د همکارۍ لاس مو نه دی ورکړی، نو ضرور ده چې په خپلو خلاګانو باندې پوه شوو.
نکته دوم چی بود؟ باز هم چون انتقادها بسیار زیاد بود در این بخش، میگفتند که این رئیسجمهور دیوانه است که صد طرح کاندیداهای شاروالی را میخواهد. حد اقل سل طرحې وي. چرا من این طرحها را میخواستم؟ ځکه ما غوښتل پوه شم چې دا ځوانان، دا کاندیدان، دا د افغانستان وګړي څه فکر لري؟
د دې سو طرحو له مجموعې نه زه پوه شوم چې د افغانستان په ځوانانو کې یو عظیم ظرفیت او دې وطن سره یوه عظیمه مینه موجوده ده. در نتیجه، انتخابی را که ما کردیم، این بود، شاروالانی که از متن مردم برخاسته بودند، مشکلات اساسی شهر خود را میدانستند و تعهد و دیدگاه واضح داشتند، انتخاب شدند.
اکثریت عمده شاروالانی که امروز تشریف دارند، میتوانستند معین و والی شوند؛ اما انتخاب کردند که شاروال شوند. ریاستهای عمومی و کارهای عمده را در مرکز کابل ایلا دادند و انتخاب کردند که پس خدمت کنند. در اینجا من یک تغییر عظیم در افغانستان میبینم. چهل سال پیش اگر کسی را میگفتید که برو حق انتخاب داری که رئیس عمومی در یک وزارت میشوی یا شاروال مهترلام و میمنه، صد فیصد برایتان جواب میداد که در کابل میماند؛ اما امروز این برادران و خواهران ما زودتر این تصمیم را دارند، بنابراین اینجا یک تعهد واضح است، او زه له ټولو نه چې دا ژمنه مو کړې، د زړه له کومې مننه کوم.
بر اساس این طرحها، ما نقشه راهی را ساختیم که با شرایط افغانستان مناسب باشد. مشکل ما در طرحی که جناب بیک صاحب ذکر کرد، مطرح شده است، تشکر! واقعاً بیک در بیگار گرفتن تخصص دارد؛ چون این آدم میآید با همان تبسم دایمی خود باز میگوید رئیس صاحب همین را اگر نوشته کنی برای ما سخت است [خنده رئیسجمهور] بیا بېک صاحب ته سړی څه ووايي اما بیک صاحب از شما و مدیریت بسیار توانمند و همکارانتان، پوپل صاحب و دیگر معین صاحبان، ابراز امتنان میکنم. همان طور از ولسمل صاحب و پیکار صاحب هم ابراز امتنان میکنم و از والی صاحب کابل نیز.
نقشه اکثریت چیزهایی که به نام استراتیژی برای افغانستان ساخته شده، کاپی کشورهای دیگر است. فکر بکری که افغانی و مطابق به شرایط ماست، اکثراً در این نقشههای راه عملی نشده است، از این جهت یکی از وظیفههای من این بوده که نقشه راه را برای سکتورهای مختلف بسازم تا یک وحدت نظر و عمل در این پیاده شود و حکومتداری ما بر اساس مردمسالاری است که ضرورت واضح است که باید اشتراک همهجانبه مردم به وجود بیاید.
نکته بعدی این بود که سال سوم است که ما ببینیم این شاروالهای ما آیا عامل تغییر مثبت شده میتوانند یا نه؟ نن جناب الکوزی صاحب مثالونه راکړل، زه د خاصو ښارونو نوم نه اخلم، ځکه که څوک رانه پاتې شي بیا دوی خفه کېږي او زه نه غواړم چې یو یې هم خفه شي. ټولو باندې ویاړو، ټولو ښاروال صاحبانو باندې. مګر هغه څه چې تاسې ښاروالانو ثابته کړل څو شیان دي. یو کار کولای شئ، دا ټولي لاس ته راوړنې چې جناب درمل صاحب ذکر کړې او جناب ولسمل صاحب ذکر کړې او جناب بېک صاحب ذکر کړې، عملي لاسته راوړنې دي، دا په کاغذ کې نه دي. که ۲۰۰ کیلومتره سرک دی، هغه ځايونو کې سرک آباد شوی چې پخوا یې د سرک آثار نه درلودل، که شنه ساحه ده که نور.
دویم عواید مو جګ کړل، کافي نه دي، اما جګ مو کړل. درېیم، کله مو چې تشویقي بودجه درکړه دا توان مو درلوده چې ولس لپاره یې مصرف کړئ. اوس د دې زمینه برابره شوې چې موږ پوه شوو په ښارواليو کې ظرفیت راتلی شي او مهمترینه برخه یې څه ده؟ ولس سره ستاسې کار! ښاروالان هغه وخت بريالي دي چې ولس سره کار وکړي. که یو سرک په یوه داسې ځای تېرېږي چې ۴۰ کاله پرې نه دی تېر شوی، بې له دې چې ولس سره کار وکړئ دا په زور نه کېږي. هغه شی چې خوره خوله یې کوي، عقل یې کوي، منطق یې کوي، تدبیر یې کوي، هغه په زور نه کېږي. پخوا خبره دا وه چې راشه پولیس ته ووایه چې خراب یې کړه، چپه یې کړه، اما تاسې په منطق باندې خلکو ته قناعت ورکړی چې دې کې ګټه ده چې وګړي ځان غښتن بولي، نو در نتیجهی این، قانون شاروالی قدم دیگر بود که انجام شد، بدون تجربه موفق و این مراحل، ما قانون شاروالی را دفعتاً آورده نمیتوانستیم. سه بار قوانین بسیار ناقص شاروالی پیشنهاد شد و من آنها را رد کردم. امید است که امروز قانع باشید که رد کردن یک قانون ناقص، قدم مساعد بود و مثل الکوزی صاحب من از همکار عزیزم اجمل احمدی که امروز اینجا تشریف ندارد، واقعاً ابراز امتنان میکنم. ما به صورت مقایسوی تمام قوانین شاروالیهای کشورهای مختلف را مورد مطالعه قرار دادیم و بعد از آن به اساس آن من یک قسمت تصامیم واضح گرفتم که چطور قانون نو به وجود بیاید و کدام صلاحیتها در قانون باشد.
دلیلی که حجم این قانون زیاد است، از خاطر این میباشد که نقشه راه و تجربه موفق، ضمیمه آن است. نتیجهگیری ما چیست؟ شهرهای ما امروز آماده خیزش است؛ اما پیش از اینکه به آن برویم، تجربههای ناکام هم داشتیم. دو ناکامی بزرگ ما یکی در هرات بود که یک شاروال که در ابتدا بسیار خوب حرکت کرد، به فساد رجوع کرد و ناکامی دوم ما در کابل بود. افراد تعلیمیافته بسیار خوب آمدند و کاغذهای بسیار خوب نوشتند؛ اما در عمل، همهی مردم کابل را ناکام گذاشتید و تشکر میکنم رحیم صاحب از این که حال بحث شهروندی را در کابل شروع کردهاید اما در کابل کامیاب نبودیم و این یک نتیجه دیگر است و از خاطر ملامتی نیست؛ بلکه این است که بین نظر و عمل باید همیشه یک تعادل واضح وجود داشته باشد. مدیریت ترافیک کابل دلیلی بود که حبیبزی صاحب را آوردیم. در مدیریت ترافیک کابل صدها کاغذ نوشته شد، اما هیچ تغییر در زندگی مردم کابل نشد، در حالی که تکسیرانهای کابل نظریاتی بسیار جامع دارند که اگر ما برای آنها گوش میکردیم، وضعیت ترافیک کابل تغییر میکرد.
نو دلته باید دا هم ووایو چې په کوم ځای کې بريالي نه یوو، هلته باید خپل اعتراف وکړو.
مشکلات جدی را جناب ولسمل صاحب ذکر کرد، من میخواهم این را به یک طبقهبندی بیاوریم؛ به این معنی، نکته اول این است که شاروالیها باید عامل اساسی جذب سرمایه سکتور خصوصی شوند و شرایط شهرهای درجه اول منطقهیی و دنیایی را در افغانستان فراهم کنند.
قانون، راه را برایتان باز کرده و آن چیست؟ زونبندی هر ناحیه شهرتان که در کجا، چه رقم تعمیرها آباد شود و یک پروسه داوطلبی و لیلام بسیار شفاف که زمین بدون مشکل در اختیار سکتور خصوصی قرار داشته باشد. در کابل شروع میشود؛ چون نقشه راه واضح برای کابل در شش جلد تهیه شده که من بر سر آن فکر میکنم؛ اما سکتور خصوصی شریکتان است. امروز سکتور خصوصی را که حاضر به سرمایهگذاری است، شما به حیث یک شریک عمده ببینید که راه حل مشکلتان باشد. دوم، تثبیت زمین دولت در تمام شهرهای افغانستان اولویت اساسیتان است. با نهایت تأسف خدمتتان عرض کنم که زمینهای شاروالی کابل را من از ارگ جمعآوری کردم، شاروالی کابل از زمینهای خود خبر نداشت. از رؤوف صاحب و همکارانشان در ریاست دفتر تشکر میکنم. بلست به بلست ما این را بررسی، جمعآوری و طبقهبندی کردیم و در یک چارچوب واضح آوردیم؛ اما شاروالی کابل نه در ناحیه و نه در خود شاروالی از زمینها خبر داشت و این موجب چه میشد، موجب این میشد که از زمینها استفاده غلط میشد و یا زمینها مورد غصب قرار میگرفت؛ چون صاحب نداشت. دیگر نوع استفاده از املاک دولتی است، بدترین استفاده فعلی متاسفانه از املاک دولتی صورت میگیرد. کرایهشان در عمدهترین نقاط شهر در سالهای گذشته بسیار پایین بود. کار وزارت محترم مالیه و املاک ما کرایه دادن نیست، ایجاد شرایط سرمایهگذاری و استفاده است. کابل ښار کې ما دومره ځمکه پیدا کړه. په اوله ورځ یې ماته وویل چې کابل کې ځمکه نشته، د افغانستان په ښارونو کې ځمکه نشته، ستاسې په برکت ورته نن تثبیتېږي او از ابتکار شاروالیها در تثبیت جایداد، رفع غصب و مخصوصاً از مدیریت معلومات، تشکر میکنم. اوس په دې شرایطو کې دا څنګه کېږي چې د ځمکې معلومات په اکسل کې راټول شي؟ تکنالوژی عصری را که جناب پیکار صاحب شروع کرد باید به صورت اساسی بیاوریم و به این اساس ما باید شروع کار را از زمینهای دولتی کنیم. د دې پر ځای چې خصوصي جایداد ته زحمت ورکړئ او نور مشکلات ورته ایجادوئ، اول باید د دولت د ځمکو په مدیریت، د خصوصي سکتور اعتماد راشي. در اینجا دو بدیل واضح داریم که به صورت مقایسوی باشد: یک، مشارکت دولت و سکتور خصوصی است و در هفتههای آینده در کابل ما یک قسمت زمین را به اعلام میگذاریم. دوم فروش این زمینها است که ما بفهمیم برای هر دو بدیل چه قدر پیشنهادهای واضح میآید. شرط دولت چیست؟ حدود بسیار واضح میشود، پلانی که ما کار داریم چیست؟ در کابل دو جاده بزرگ آماده است، سرک دارالامان و سرک میدان هوایی تا منار مسعود شهید موږ دا دوه ځایه خصوصي سکتور ته خلاصوو او له تاسې غواړو چې واضح وړاندیزونو سره راشئ او په دې چوکاټ کې، په پنځو نور ښارونو کې په ډېر زر درته ځايونه خلاص کړو، چې موږ وکړی شو. نکتهای که من میخواهم به وضاحت بگویم، زمین دولت به هیچ اداره دولتی تعلق ندارد، زمین دولت، مال مردم افغانستان است نه مال وزارتهای دفاع ملی، داخله و ترانسپورت یا دیگر ادارات. این به مردم افغانستان تعلق دارد، باید برای نسلهای آینده کشور مدیریت شود.
مسئله دیگر ما نبود ساحه سبز است. کابل بدبختانه از شهرهایی است که کمترین فیصدی ساحه سبز را در دنیا دارد و زه غواړم زرګونو هکتاره ځمکه په کابل کې په دې څو میاشتو کې فعاله شي چې هوا ته تغییر ورکړي او فضا ته تغییر ورکړي او هر ښار کې دا په کار ده.
نکته دیگری که میراث گذشته را داشتیم، ساحه غیرپلانشده است. عرض من خدمتتان این است که ساحه غیر پلانی را ناکامی پالیسی دولت به وجود آورده نه مردم.
اگر همراه خطکش و قلم مینشستید، شما میتوانستید مردم را صاحب ملکیت قابل اعتبار کنید. ما بودیم که مشکل بودیم نه مردم. خواهران و برادران محترم فکر کنید، شش میلیون افغان برگشتند به کشور خود که - در جملهاش من و خانوادهام - اگر یک چارچوب واضح برای جذب انرژی این هموطنان ما وجود میداشت و شهرهای ما ساحه پلانی میداشت، چه قدر تغییرات میآمد. در شهرهای مختلف، مردم سالها صبر نکردند؟ فرق ساحه پلانی و غیرپلانی و قیمتش را مردم میفهمیدند؛ اما بالاخره کاسه صبرشان پر شد، آمدند زمین را گرفتند. نو دلته ډېره ضروري ده چې ښاروال صاحبانو له ما سره د خبرو پر مهال له واضح طرحو سره راشئ او ووایئ چې غیر پلاني ځایونه څنګه په پلاني ځایونو باندې بدلوو؟ لویه پیاله یې یو ښه مثال دی. زه له تاسې نه نور کاغذونه نه غواړم، کافي کاغذونه مو لیکلي دي، د افغانستان ولس ته یو پیغام ورکړئ چې د ټولو جایداد څنګه شریکوي؟ څنګه یې اصولي کوي؟ او څنګه دې ولس ته د خپل ملک مالکیت ورکوي چې دا وطن یې همیشه ساتلی دی؟ دا زموږ تګلاره ده. هر افغان باید صاحب یک ساحه خاص افغانستان باشد که در آنجا مطمئن زندگی کند او بې له دې نه کېږي ورونو خویندو. نکته دیگر ما، حفظ میراث تاریخی است. من افتخار دارم که منزل احمدشاه کبیر از طرف دولت خریداری شده و مراحل آخرش است که به مردم افغانستان اهدا شود. کدام مملکت را سراغ دارید که شخصی که از خاطرش امروز زندگی میکنید، این قدر تعهد نداشتیم که خانهاش یک جایگاه ملی افغانستان باشد. میراث تاریخی ما در سرتاسر افغانستان باید زنده شود. حد اقل دو و نیم هزار سال میراث شهری داریم. کل شهرهای بزرگ و کوچک ما در راه ابریشم بود، این شهرهای ما باید پس هویت خود را درک کنند، افتخار باید داشته باشیم که باز بعضی شهرهای ما امروز با وجود تمام انکشاف، قبل از حمله مغل کرده کوچکتر هستند.
این شهرها باید قابل زندگی شوند، این شهرها باید درک کنند که میراث تاریخی ما چیست؟ در کابل دیدید، ماشینخانه آخرین ابتکار است که پس به مردم افغانستان تعلق میگیرد و بالاحصار انشاءالله تعالی ساخته خواهد شد. ضرورت واضح است که ما میراث تاریخی خود را جزء بافت شهری خود داشته باشیم؛ اما موضوعی که امروز من میخواهم همراهتان صحبت کنم و افتخار این است، چون قبلاً امکان نداشت. دا ده چې نن تاسې باید حد اقل یو لس کلن لید ولرئ او هیله لرم چې په راتلونکو ۳ کلونو کې یو ۵۰ کلن لید خپلو ښارونو ته ایجاد کړئ. شهرهای ما باید جهت داشته باشند و آن جهت از چه میآید؟
اول، شهرهای ما تنها در چارچوب افغانستان اهمیت ندارند، تقریباً تمام شهرهای عمده ما شهرهای مواصلاتی است و از نگاه تجارت بینالمللی، موقعیت شهرهای افغانستان به وضاحت واضح شود. رقیب هرات، کندهار یا لشکرگاه نیست؛ هرات خود را به حیث همتای مشهد و اصفهان و عشقآباد و تاشکند ببیند؛ کابل باید همراه اسلامآباد و دهلی همتراز شود. تنها یک دیدگاه کوچک را در اینجا مطرح کرده نمیتوانیم، باید یک دیدگاه وسیع باشد. چرا؟ از خاطری که سرمایهگذاری بینالمللی یکی از معیارهای عمدهاش بعد از اینکه انشاءالله امنیت و قانونیت را میآوریم، این است که شهرهایتان قابل زندگی است یا نیست.
شهرهای چین امروز سر موزیک سرمایهگذاری میکنند، سنگاپور یا ابوظبی سر موزیمها سرمایهگذاری میکنند. چرا؟ از خاطری که مردم این را میخواهند. اینکه افغان سرمایهگذاری میکند، موجب افتخار ما است. مگر سرمایهگذاری بینالمللی بدون تسهیلات بینالمللی نمیشود.
دوم، مسئله ارتباط شهر و ده است. در دو هزار سال گذشته از دیدگاه من، امروز ضعیفترین مناسبات بین شهرها و دهات افغانستان وجود دارد. داسې مشران دلته ناست دي چې زما همزولي دي ښار در گذشته هم منبع عمده عاید ده را تشکیل میداد و هم خدمات را برای ده عرضه میکرد، امروز میوه را از بیرون میآورید، میوه خودتان از کثافت تیر میشود. ارتباط شهر و ده را به صورت اساسی برادران و خواهران محترم باید تأمین کنید. تاسې خیال کوئ چې د کابل دروازه لاهوري دروازه ده، هغه دروازه یې خوست ده، بله دروازه یې تورخم ده، بله دروازه یې حیرتان ده، بله دروازه یې بامیان ده. دا رقم فکر نه شئ کولای هرات ته، نن مملکت اوړد شوی، نو ځکه د کلي او د ښار مناسبات ډېر اساسي دي.
شهرهای عمده ما مصرفی است و تولیدی نیست. الکوزی صاحب! همداسې ده؟ من چرا این را میگویم؟ واردات ما هفت و نیم چند صادرات ما است. خودتان ببینید، بوتهایی را که پوشیدید، ۹۹ فیصد از خارج آمده، دریشیهایی را که پوشیدید، حتی پیراهن تنبانی را که میپوشید. در جان کل ما امروز در این اتاق چند فیصد پیداوار افغانی است؟ معنایش چیست؟ معنایش این است که ما شهرهای تولیدی را ایجاد نکردیم، اگر شهرهای ما تولیدی نشود، در آینده از کجا نان میخوریم؟ فرهنگ شهری، تنها این نیست که مصرفی باشد، شهرها انجمن عمده انکشاف است او د انکشاف انجن باندې په اساسي توگه کار وکړو او دا بېرته په لومړي قدم کې کلي سره تعلق لري.
من باورمند هستم که تنها از ۵ تا ۸ قلم مواد زراعتی، افغانستان میتواند تا ۴ میلیارد دالر در سال صادرات داشته باشد؛ اما امروز مرا یک شهر نشان بدهید که مرکز پروسس یکی از اقلام عمده است که صادرات افغانستان سر آن ایستاده شده میتواند. نو ښاروال صاحبانو! اوس تاسې ته یو عظیم فرصت دی چې باید ښارونه تولیدي شي.
مسئله بنیادی دیگر در این است که شهرهای ما باید کار قرن ۲۱ را ایجاد کنند. شهرهای ما وسیله این است که از کارهای ۲۰۰۰ سال پیش مثل زباله که جمع کردنش واقعاً موجب کاریابی شده میتواند تا آخرین نوع کار قرن ۲۱ که کار حکومتداری و تجارت برقی است، در آنها انجام شود، و در آن ابتکار ضرور است.
که دا ابتکار نه وي، تاسې دې ښارونو ته کار نه شئ ورکولای. نو په دې اساس باندې د دولت او د ښاروالانو مناسبات باید په اساسي توگه تغییر وکړي. په څه معنی؟
اگر پیش یک قصاب میروید، اگر دو دفعه گوشت خراب سرتان فروخت، دفعه سوم پیشش میروید؟ در کجا نیست که ۵ دکان قصابی پالوی یکدیگر نیست. دولت مشکلش این است که خدمات انحصاری دارد، این از خاطر این نیست که مردم خوش دارند که پیش شما بار بار بیایند، مجبور هستند که پیشتان بیایند. لیسنس څوک ورکوي؟ د ځمکې جواز څوک ورکوي؟
از این جهت ساده شدن پروسههای اساسیتان ضروری است. حال که به این ظرفیت رسیدهایم، باید پارچههای امتحان مردمیتان به صورت اساسی تهیه شود، خدمات باید ساده گردد و به صورت اساسی قابل پیشبینی باشد.
امروز معیار چیست؟ معیار این است که چند روز در بر میگیرد که یک شهروندتان باربار پیشتان بیاید و کار خود را ایلا کند، از خاطر کاری که اصول است، به انجام برساند. این چیزی است که ما به میراث گرفتیم، اما ضرورت این است که حکومتداری شهروندمحور شده است.
چون پیشنهادات بسیار مشخص بود، من اول سر آنها میآیم، باز در آخر چند کلمه سر کابل دارم: اول د الکوزي صاحب له وړاندیز نه مننه کوم. بېک صاحب! ټولو ښاروالانو ته هدایت ورکړئ چې ښاري کمیسیونونه جوړ کړي چې ټولو اقشارو سره یو واضح وسیله وي او په میاشت کې یو وار سره وگوري. تاسې د دې نتیجه لیدلې ده او نتیجه یې څه ده؟ شورای عالی شهری زمینه این را فراهم کرده که ما یک گفتمان داشته باشیم یا نه؟ هر شاروال افغانستان میآید و عادت من را میفهمید که من یک کلمه گپ در اول نمیزنم تا گپهای شما خلاص نشده باشد و یک بحث آزاد و همهجانبه صورت میگیرد. دیدگاه مشترک از بحث به وجود میآید و در انزوا به وجود نمیآید، و افغانها تا چشم به چشم نشینند، اعتماد به وجود نمیآید، باید یکدیگر را بشناسیم و فضای اعتماد را ایجاد کنیم. ایجاد کمیسیونهای شهری وسیله این میشود که یک اعتماد واضح به وجود بیاید، البته اصولش باید قسمی باشد که از پیشش سوء استفاده نشود، خدای نکرده که هدف نیست. دوم یک بحث واضح هر شاروال افغانستان همراه سکتور خصوصی دارد؛ چون سوالی را که از پیشتان در دوران مصاحبههایتان میکردم، امید است که به یادتان باشد: شهرهایتان را انکشاف میدهید و مردمتان را چطور نان میدهید؟ پوپل صاحب! په یاد دې دي؟ نو ځکه ضرور ده چې خلکو ته ووایي چې څنگه ډوډۍ ورکړئ. که ډوډۍ ورکوئ دا خو بې له کاره نه کېږي. که په خارجي مرستو باندې اتکا کوئ چې دا ۷،۴ میلیارد ډالر چې تاسې یې له بهر نه راوړئ، له کومه کېږي؟ نو دلته ضرور ده چې یو مشترک لید وي. خواهش من این است، تمام بحثهایی که در این بخش میشود، از خاطر سرمایهگذاری و ایجاد وسیله ارتباطات باید در شورای عالی شهری بیاید که از مثالهای موفق ما یاد بگیریم.
مخصوصاً کابل ضرورت دارد که امروز از شهرهای دیگر یاد بگیرد، خوشبختانه یک تجربه موفق است که به اساس این، قدمهای واضح برداشته شود.
مسئله دوم این است که رحیم صاحب چند پیشنهاد مشخص داشت. موضوع اول من میخواهم شخصاً به شهروندان کابل گوش بگیرم و زمینه آمدن دو تا پنج هزار از شهروندان ما را به صورت متوازن از ۲۲ ناحیه کابل فراهم کنید. من تعهد میکنم که حاضرم یک روز مکمل را همراه شهروندان کابل بگذرانم. خواهش من این است که شاروالان، والیان، و افراد دیگر ضرورت دارند که عین کار را به وجود بیاورند. باید جمعبندی این را ما به صورت واضح دوباره ببینیم که یک نکته واضح در این قسمت وجود داشته باشد.
در این بحث سه ناکامی عمده را که جناب ولیصمل صاحب برایتان ذکر کرد، راه چارهاش را بدهم. شهرکهای معلمین را چطور موفق میسازید؟ در یک ماه من از پیشتان یک طرح واضح و جامع برای موفقیت شهرکهای معلمین میخواهم.
دو، شهرکهای مهاجرین را چطور موفق میسازیم؟
سه، برای خانوادههای شهدای قوای امنیتی و دفاعی که افتخار کل ما است، چطور شرایط مسکن قابل استفاده فراهم میکنیم؟
چهار، زمینه مشروع و قانونی شدن ساحه غیرپلان شده را به چه رقم شروع میکنیم؟ ما باید یک حساب واضح داشته باشیم، د افغانستان خلک خو تل تر تله باید منتظر ونه اوسي و پنج، زمینه سرمایهگذاری مشخص مثلی که من در کابل پیشنهاد کردم، در هر ولایت و شهر عمده ما چی رقم به وجود میآید. ځکه دا خو کابل محوره نه دی چې پوه شوو چې څه وړاندیزونه دي؟ او پروسه باید څنگه شفافه وي؟ ځکه دلته باید وضاحت ولرو چې دا ځمکې قیمتې دي. موږ غواړو چې په اساسي توگه ولاړ مخ ته شوو، اما مخنیوی باید اوس نه وي و اداره اراضی در این یک نقش عمده دارد که املاک ما تصویب شود. املاک ما باید به صورت اساسی قابل پیشبینی باشد که موفق شدن، ۶۰۰۰ مکتب و ۱۰۰ لیسه که از نگاه پیشساخت اعمار میشود، شرط اساسی من است.
باید تمام ولایات و شاروالهای ما زمینی که فردا سرش ساختمان شده میتواند، پیش ببرد. در عین حال ما حاضر به سرمایهگذاری سر مساجد و کمپلکسهای اداری هستیم، نکات دیگری است که به زودی خدمتتان ارائه میشود، این باید جمعبندی شود تا بتوانیم کار شروع شود و مردم نتیجه را ببینند.
از ابتکار مردم در صندوقهای حمایتی، من استقبال میکنم. امید است که این پروسه سرتاسری شود. خواهش من از شاروالهای محترم این است که در امنیت شهرهایتان مردم را دخیل کنید. جنگ فعلی، مقابل وحدت ملی، اخوت مذهبی و تمام ارزشهای اخلاقی و دینی ما است. شهرهای ما باید خود را جمع کند، با این شرایط امنیتی و نوع مشخص همکاری بین مردم و نیروهای امنیتی باید فراهم شود، و خواهش من از مردم این است که بروید از قوای امنیتی و دفاعیتان تقدیر کنید.
کدام قولاردو است که من بارها خدمتشان نرفتم. کدام بخش پولیس و امنیت ملی نیست که مورد توجه خاص من قرار نگرفت. برادران، من امروز همراه یکی از شخصیتهای عمده افغانستان گپ میزدم، گفت در ۲۰۱۴ واقعاً باورم این بود که در ۶ ماه با تمام کوششهایی را که خواهد کردی، از سقوط جلوگیری کرده نمیتانی.
امروز بقای افغانستان انشاءالله تأمین شده؛ اما اگر قوای امنیتی و دفاعی سر نمیدادند، امروز به این حالت نمیبودند، این که مشکلات است، دیگر گپ است؛ اما این را بدانید که کاری را که مردم این خاک کرده میتوانند، هیچ مرسنری [سرباز] خارجی کرده نمیتواند و برای مرسنرهای خارجی در این خاک هیچ وقت اجازه داده نخواهد شد.
در تمام این گفتمانها مسؤولین درجه اول باید اشتراک داشته باشند و این باید افغانستانشمول باشد و در جاهایی که شاروالهای ما ضرورت به ویدیو کنفرانس دارند که شرایط آسانتر باشد از راه این انشاءالله تعالی تأمین شده میتواند.
درمل صاحب! تاسې نه مننه او عمده خبره موږ دا ده چې ولسي تړون باید د ښاروال صاحبانو له خوا مدیریت شي. دفعه اول است که یک وسیله ارتباط واضح شهر و ده فراهم شد. یکی از عمدهترین کارهایی که شاروال صاحبان ایجاد کرده میتوانند، ایجاد سوپر مارکیتها است. چرا؟ اگر سوپر مارکیت استاندارد در شهرهای ما بیاید و به شبکههای استاندارد مبدل شود، دهقان و باغدار افغانستان به پا ایستاد میشود. شما در تمام پلانهای شهریتان باید برای سوپر مارکیتها، جای و طرحهای مختلف داشته باشید که پروسس زراعت ما به چه رقم شده میتواند؟ صنعتی شدن افغانستان را باید معیار بگیریم او لیدلورې کې، برای پنج شهر عمده که بحث نو ایجاد شده در همه این باید شهروندان افغانستان از راه شاروال صاحبان و اراکین درجه اول شامل باشد. من برای هر شهر افغانستان نظریات شما را که شنیدم، برایشان انتقال میدهم. شما باید صاحب این پروسه باشید. پنجاه میلیون دالر کم پیسه نیست برای هر یک از این شهرها. مگر شرط ما چیست؟ برای هر پنجاه میلیون که ما میدهیم، شما باید پنجصد میلیون ایجاد کنید و این در حیطه تان است. هر دالر بیرونی باید به ده دالر ملی بدل شود. اگر این را کردید، اتومات مشکل تمویل را در مسئله دیگر حل کردید. از مدیریت موفق کیوان صاحب [شاروال شهر میمنه]، از اینکه خاطره استاد میمنهگی را دوباره در میمنه زنده کردی و یک مرکز فرهنگی بسیار عالی را ایجاد کردی، از صمیم قلب تشکر میکنم، از جامعه مدنی آمدی، واقعاً شاروال مدنی هستی، به خیر باشی.
پیشنهادهای مشخص و گپ اولشان مطلق واضح است که تشکیل فعلی شاروالیها جوابگوی نقشهی راه ما برای حکومتداری محلی نیست. جناب پوپل صاحب! تشکیل باید تغییر کند، ستاسې توجه غواړم او عاجل باید د راتلونکي کال په بودجې او تشکیلاتو کې دا انعکاس ولري.
همکاری پولیس به صورت بنیادی تأمین میشود، انشاءالله تعالی. جلالآباد یک نمونهی بسیار واضح این همکاری است که ایجاد شده، از رقیبی صاحب که مستوفی بود، ابراز امتنان میکنم که حال معین عواید گمرکات است، برایش تبریکی میگویم. مگر در جایی که اراده باشد، شهر مصون میشود و خواهش من از تمام شهروندان این است که از مداخله سیاسی در پولیس جلوگیری کنید. امنیتتان به بی طرفی، مسلکی و ملی بودن پولیس ارتباط دارد. من آواز شهروندان را در قسمت مقرریهای غلط و به اساس روابط نه ضوابط، خواستار هستم و از شاروالها خواهش من این است که از مردم خواهش کند که حوزههای امنیتی پولیس را بررسی کنند و پارچه مردمی بدهند. بگویند که کدام حوزه پولیس فاسد است و کدامش کار مفید میکند تا مردمی که کار مفید میکنند، تقدیر شوند و آنهایی که نیستند، باید بدل شود. فرهنگی را که پولیس فکر میکند، فاتح شهرهای افغانستان هستند، قابل قبول نیست. پولیس خدمتگار مردم است و پولیس، مسلکی، ملی و تعلیم یافته میشود و این ضروری است. نو ضرور ده چې همکاري وشي و از شما هم همکاری کار داریم. تمام رهبری نو پولیس پیش من آمدند، گفتند به لحاظ خدا ما را از یک چیز خلاص کن، از نظارت بالای بلندمنزلها. از خاطری که انواع مختلف فساد را شاروالیها ایجاد کردند، پس سر ما میاندازند. مشکل خود را سر پولیس نیندازید. وضاحت واضح است که همکاری ضرور است؛ اما یک قرارداد و ارتباط دوجانبه باید وجود داشته باشد.
تصمیم محکمه قابل غور است. جناب قاضیالقضات صاحب فیصله واضح کرد و شورای عالی قضا که در قضایایی دولت نقش دارد، دوباره نظر میکند و در این مورد اگر ضرورت به یک صندوق دیگر باشد، سرش باید کار شود. نکته عمده مرکز تولید، شورای عالی شهری است و در هر جلسه شورای عالی شهری، یک بخش را به مشکلاتی که شاروال صاحبان میگویند، اختصاص بدهید تا یک اجندا آن باشد یا در هر مجلس بدیل یک قسمت وقت برای حل مشکلاتی که شاروال صاحبان میخواهند، اختصاص داده شود. معاش برای شاروالیهایی که ظرفیت ندارند، مثل نورستان، حتماً مادی ندارد، حتماً در نظر گرفته میشود. بیک صاحب این پیشنهاد را به زودی روان کنید، این شده نمیتواند ما باید واضح ببینیم که سرمایهگذاری به کار است، انشاءالله تعالی در ده سال، پارون باز پیسهتان را ده چند خواهد داد. اگر زیبایی پارون را ببینید، واقعاً بی سابقه است؛ اما اینکه در گذشته چیزی منبع نداشت، این باید به صورت اساسی کار شود و روز ۳۱ اکتوبر را همه شما باهم جشن بگیرید او بل تکی چې تاسې وویل دا و چې تشویقي بودجه دې په بودجه کې راشي، سل واره! اما تشویقي بودجه باید رقابتي وي. له تاسې نه واضح شرایط غواړم، تاسې وړاندیز وکړئ، هر سل افغانۍ چې درکوو، که په افغانیو وغږېږو، نو تاسې پرې څه کوئ؟ نو غوښتنه مې دا ده چې تشویقي پیسې غواړئ په سر سترگو، اما په بدل کې دا په څه باندې بدلېږي؟ همیشه ښارونه مصرفي نه شي پاتې کېدای. که دا اصول غواړئ موږ حاضر یوو چې قرضې درکړو په شرط د دې چې تاسې واضح پروژې ولرئ او قرضې بېرته راکړئ او که دوراني صندوقونه غواړئ، نو تاسې باید د منابعو د مدیریت لارې راونسيئ. دوراني صندوقونه دا دي چې یو وار یې استعمالوئ او بېرته ډکېږي او هغه ستاسې له خوا ډکېږي. ابتکاراتو ته موږ آمادۀ یوو، اما په شرط د دې چې وضاحت راشي. که دا موږ یو وارې بدل کړ بیا فکر کوئ چې دا موږ حق دی. د ښاروالیو خصوصیت څه دی؟ تاسې یوازېنۍ سطح د حکومتداری یئ خارج د مرکزي حکومت نه چې عواید لرئ. له تاسې نه، څنگه چې بېک صاحب وویل، زه د عوایدو طرحه غواړم، د عوایدو ابتکاري طرحه. څنگه مو عواید ډېرېږي؟ ځکه که عواید مو ډېر نه شي نو بیا ټول شیان، یوازې حفظ او مراقبت دی چې موږ ساختمانونه جوړوو، در قسمت ساختمانها هم چند خواهش دارم: قیمت تخمینی ساختمانها مطلق، خارج از اصول و موازی است. حال آموخته شدید که برای کوچکترین چیز سی میلیون، صد میلیون، پنجصد میلیون و هزار میلیون افغانی میخریم. ما در واحد عملیاتی ارگ تجربه کردیم، کل تخمینهای شما را پنج تا ده چند، پایین آوردیم. وضعیت همکاری سکتور دولتی و سکتور خصوصی در بخش ساختمانها مورد قناعت ما نیست. مملکت این عواید را ندارد. دوم؛ کیفیت ساختمانها متاسفانه مشکلات جدی دارد. یک قسمت بسیار زیاد چیزهایی که ساخته شده آیا شما قضاوت کرده میتوانید، واقعاً تعمیرهایی که پنجاه، شصت یا صد سال پیش ساخته شده بود، مانند سلامخانه، برابر با ساختمانهای امروز است؟ ضرورت این است که قیمت پایین بیاید و کیفیت بالا برود و در این بخش با تمام احترام، من سکتور خصوصی و شرکتهای کوچک و متوسط را میخواهم که کار کند و انحصار شرکتهای بزرگ را میشکنیم و از خاطری که این اجرا شود، قراردادهای دولتی به بنایی میرود و در تمام ۳۴ ولایت دفترهای خود را خلاص کنند که آنها بتوانند مدیریت واضح کند، غیر از آن ما این را پوره کرده نمیتوانیم. یک شفاخانه که هزار میلیون افغانی بررسی شده بود به پنجصد میلیون تقلیل کرد. نو په دې پیسو خو دوه یا درې شفاخانې جوړولای شئ، خلک ضرورت لري، مثال آخر کیفیت بد شفاخانه پولیس است. در منزل شش، داکتر صاحبها عملیات مغز میکنند، خدا نگاهشان داشته باشند؛ اما بدرفت تشنابها میآید، جان مریضان را در خطر میاندازد و از منزل شش سه منزل دیگر را کثافت میاندازد. دروازهها را قسمی ساختند که چپرکتها از مابینشان عبور نمیکند. دا خو باید زما کار نه وي، زه شخصاً لازم ځکه په پولیسو باندې مې زړه خوږېږي، نو د ساختمان په برخه کې باید واضح تغییر راشي.
بخش دیگر خواهران و برادران محترم این است که در این هفده سال اکثر چیزهایی را که ساختید با فرهنگ ما همگام نیست و هویت ندارد. آیا خیال میکنید که ما چیزی از خود مثل مصلی به جای گذاشتیم، یا قلعه اختیارالدین و سلامخانه. با این امکانات که دارید خواهش ما این است که چیزهای دوامدار را ایجاد کنید و این به چه میشود؟ از مواد و کارگر محلی و انواع تفکر استفاده کنید. در این بخش خواهش من از سکتور خصوصی این است که همراه پوهنتونها یک ارتباط زنجیرهای را قایم کنید. پوهنتونها و شاروالیهای ما باید مرکز فکر شود. من دیروز هم در یک جلسه گفتم: میخواهم در مساجد افغانستان یک رقابت واضح صورت بگیرد. بهترین دیزاین مسجد که از پوهنتونهای افغانستان بیاید پنج لک افغانی برایش میدهم؛ دیزاین دوم را سه لک و درجه سوم را دو لک. رقابت را بیاورید که یک فرهنگ اساسی و با دوام باشد و در مقابل این سلسله توجهتان را میخواهم. ساختمانهای ما مخصوصاً بلندمنزلهای ما به صورت اساسی دیزاین و نقشه نشده است. از نگاه فرصت، کوم کارونه چې تاسې په څلورو کلونو کې کړي دي، زه وسیله وم. ما تاسې ته همیشه ویلي چې زه یو پل یم چې په هغه باندې به نوې نسل د افغانستان، ځوان نسل د افغانستان مسئولیت، صلاحیت او مشرتابه په لاس کې ولري. پل خپل کار کړی. تاسې له ویالې نه تېر شوي یئ، له سمندر نه تېر شوي یئ، اوس صلاحیت او مسئولیت ستاسې په لاس کې دی. یو ښاروال مو په وزارت شهرسازي کې دی، بل یې په اداره امور ریاست جمهوري کې دی، بېک صاحب د دې په ځای چې ښاروال وي، ارگان های محل اداري کې دی او ما نه بېګار اخلي. نو اوس وخت ستاسې دی. زه په تاسې کې یو نوی نسل د افغانستان گورم چې ښاري سکتور ته تاسې واقعاً وده ورکولای شئ. هغه مشکلات چې ساختاري و حل شول. اوس مدیریتې مسایل دي، اوس د تگلارې وخت دی، اوس د دې وخت دی چې د افغانستان وگړو ته مسئولیت ادا کړو. ولې یې ۴ کاله ونیول؟ ۴ کاله یې په دې ونیول چې ما په چا باندې کار کړی وی؟ که تاسې د شفافې پروسې له لارې نه وی راغلي، نو که هلته مې پیسې ورکړې وی، آیا د ښاروالانو په حیث اشپزان نه وو مقرر شوي؟ هغه تورې ورځې ختمې دي، اوس ښاروال فضل د خدای ﷻ کافي حیثیت لري، صلاحیت لري، اختیار لري او ما نه چې تاسې څه غواړئ، ملاتړ دی او زه بېرته درته وایم او همیشه یې درته تکراروم چې ملاتړ درسره شته. ولې درسره ملاتړ شته؟ ځکه تاسې پاک خلک یئ، ژمن خلک یئ او له دې وطن سره لېونۍ مینه لرئ. که لېونۍ مینه مو نه درلودای، نو دې جنجالونو کې چې زموږ په ښارونو کې و تاسې به نه وای منلي. زه له تاسې نه بیا مننه کوم او زه امیدوار یم چې ستاسې په موجودیت کې په افغانستان کې یو تحرک راشي. ولې شرط یې دا دی، شرطش این است که شما باید به حیث فرد خود را نبینید، شما یک شبکه شاروالهای متحد و رهبری سکتور شهری هستید که باید حرکت بدهید. امتحانتان در کجا میآیند؟ امتحانتان انشاءالله تعالی در دو یا سه سال آینده میآید که برای مردم افغانستان پیشنهاد میکنید که مردم انتخابتان میکنند یا نه؟ نو ما یو چانس درکړی چې د افغانستان ولس ته ثابته کړئ او دومره خدمت به مو کړی وي چې ولس درته رایه درکړي او انشاءالله تعالی رایه به درکوي.
تل دې وي افغانستان!
یشه سین افغانستان!
زنده باد افغانستان!
پاینده باد شاروالان متعهد ما!