د شهید اونۍ: د اتلانو نمانځنه، د کورنیو ملاتړ او د یووالي، عدالت او سولې پیاوړتیا
د شهیدانو اونۍ د نمانځنې په مراسمو کې وینا
مهم ټکي:
- ټولنیز تړون او ثبات: د اقتصادي پرمختګ، عدالت او ترحم ترمنځ د توازن رامنځته کول.
- په غم کې یووالی: د شهیدانو درد د هیواد په ټولو ۳۴ ولایتونو کې شریک او یو دی.
- د دولت پور: حکومت باید د امنیتي ځواکونو د کورنیو پر وړاندې خپل پور (قرض) ادا کړي.
- ګډونواله اداره: په دولتي ادارو کې د شهیدانو د وارثینو او نږدې کسانو په دندو ګومارل.
- پوځي اصلاحات: د زیانمنونکو پوستو پر ځای د ګرځنده او دفاعي اډو (بیسونو) رامنځته کول.
- مرستې: د خوراکي توکو د کوپن سیسټم جوړول او د کورنیو لپاره د نادولتي صندوق رامنځته کول.
- زدکړې او فرصتونه: د شهیدانو اولادونو ته تحصیلي بورسونه او په ازموینو کې د امتیاز نمرې ورکول.
- د سولې مذهبي ملاتړ: د علماوو لخوا د جګړې نامشروع بلل او د سولې د بهیر ننګه کول.
- واحد غږ: ملي یووالی پر تروریزم او د هغوی پر ملاتړو د نړیوال فشار راوړلو یوازینۍ لار ده.
- درناوی او وقار: د شهید اونۍ په ترڅ کې د هوايي ډزو او ګډوډۍ جوړولو کلکه منعه کول.
۲۲ سنبله ۱۳۹۷
بسم الله الرحمن الرحیم
هموطنان عزیز، فرزندان و وارثین شهدای بر حق ملت افغانستان، معلولین عزیز، حاضرین گرامی، خواهران و برادران، اولتر از همه تحفه پیشوای بشریت را خدمت شما تقدیم میکنم، السلام علیکم و رحمةالله و برکاته.
جا دارد نخست به روح همه شهدای بر حق ملت افغانستان، شهدای نیروهای امنیتی و دفاعی و حوادث خونبار تروریستی در سراسر کشور اتحاف دعا نماییم و به مجروحین از بارگاه خداوند متعال شفای عاجل و کامل استدعا کنیم. هفته شهید و فرارسیدن دهه محرم را به ملت عظیم و مسلمان افغانستان تسلیت عرض میکنم.
افتخار دارم که در حضور وارثین کسانی که با خون، تعهدشان را به این وطن عزیز ثابت نمودند، قرار دارم. فداکاریهای دوامدار قوای امنیتی و دفاعی پدران و برادران شما است که زمینه کوششهای پیهم و مفید حکومت وحدت ملی را در عرصه مناسبات بینالمللی و منطقهای فراهم نموده است. اکثراً شما به نیکی یاد میکنید که در ساحه سیاست بینالمللی و منطقهای ما کامیاب شدهایم، اما اگر خون پاک پدران و برادران شما نمیبود، ذرهای کارهای دیگر ما به نتیجه نمیرسید. به حیث سر قوماندان اعلا و رئیسجمهور، من به شجاعت و همتشان افتخار مینمایم و برای قدردانی قربانی عظیمشان سر تعظیم را فرو مینمایم. [تعظیم کردن رئیس جمهور و کف زدن حاضرین]
قبل از اینکه روی پیشنهادات و نظریات شما تمرکز کنم، میخواهم که چند نکته را در رابطه به هفته شهید و دیدگاه جمعی ما خدمت شما شریک سازم:
د شهیدانو اونۍ د نمانځنې په دې مناسبت کې غواړم وړاندیز وکړم چې د دغه بحث لپاره یو نوی لید په کار دی. اصلي مسئله دا ده چې د ټولنې او هیواد د ثبات لپاره یوه مهمه وسیله ټولنیز تړون دی. بدون یک قرارداد اجتماعی که قابل تطبیق باشد، یک ملت به ثبات نمیرسد. په نورو هیوادونو کې په اجتماعي تړون باندې اجماع د دې لامل شوې چې په اکثرو اوسنیو پرمختللو هیوادونو کې له اوږدې تورې مودې وروسته ثبات رامنځته راغلی. په دې معنی چې دغو هیوادونو کې خلکو د اجتماعي تړون له لارې د عدالت او ترحم ترمنځ یو انډول منځ ته راوړ.
تمام کشورهایی که به ثبات رسیدهاند، یک تعادل را بین تحرک اقتصادی، عدالت و عطوفت اجتماعی به وجود آوردهاند. اگر پیشرفت اقتصادی بدون عدالت اجتماعی و ترحم باشد، جنگل است. اگر دولت پاسخگو نباشد، حاکمیت قانون نیست و اگر اجتماع شریک نباشد و مشارکت نداشته باشد، عدالت عملی نمیشود.
زما عرض دا دی چې که دغسې یو انډول ته رانه شو، زموږ دردونه نه دوا کېږي. اول، که دې تېرو څلوېښتو کالو ته وګورو، نو زموږ په عظیم ولس دومره غم او ناخوالې راغلې دي چې که په تېره راغلې وای، نو ویلې (ذوب) شوې به وای. صبر عظیم و همت بالای مردم افغانستان است که ما آب نشدیم، همیشه دشمنان افغانستان سر این حساب کردند که ما آب خواهیم شد، اما این آرزو را به جهنم خواهند برد.
ګورئ درد عام دی. چاره یې هم عامه ده. شما از ۳۴ ولایت افغانستان آمدهاید، آیا درد یک خانواده شهید از درد خانواده دیگر شهید فرق دارد؟ چرا بین دردتان تفرقه میاندازند؟ چرا درد مشترک را به دردهای کوچک بدل میکنند؟ ما اجازه نمیدهیم که دردهای کوچک مقابل دردهای بزرگ ما قرار بگیرند. ځکه د دوو دلیلونو پر اساس زموږ ټولنه د ودې او ترحم ترمنځ د توازن رامنځته کولو مرحلې ته نه ده رسېدلې.
شما همهتان بر حق میگویید، اگر به این توازن رسیده میبودیم، مجلس امروز ضرور نبود. چون افراط و تفریط موجب ثبات یک کشور نمیشود، ثروتی که از باد ساخته شده با ثروتی که از دست و عرق جبین ساخته شده، فرق عظیم دارد. ثروتی که در خدمت ملت قرار میگیرد و سازنده میباشد تا ثروتی که به کشورهای بیرونی انتقال میشود، فرق عظیم دارد.
لومړی، زموږ په هیواد کې هر څوک فکر کوي چې مظلوم دی او نسبت نورو ته په ده باندې ډېر ظلم شوی دی. دویم: هر یو فکر کوي چې د افغانستان په مقدس جهاد کې دده ونډه له نورو که زیاته نه وه، کمه هم نه وه، نو په کار ده داسې حل لارې ته راشو چې غم مو مشترک شي او انحصاري نه شي.
بیایید بپذیریم و مشترکاً به این اجماع برسیم که جهاد و شهادت از افتخارات مشترک ما است و همه به یکصدا قبول کنیم که ملت عظیم ما و همه به این افتخارات سهیم هستیم. آیا کدام بخشی از ملت افغانستان است که امروز در این تالار حضور نداشته باشد؟ یو غم دی که نه؟ که بشردوست صاحب غږېږي، یا صافي صاحب صحبت میکند، عین صحبت است، اگر به پشتو است یا به دری، اوزبیکی، ترکمنی و یا هم پشهای. وسیله ارتباط ما مختلف است، به لهجههای مختلف صحبت میکنیم؛ اما یک ملت واحد هستیم. هر گاه این واقعیت را از دل بپذیریم، پس نیاز است که این را هم قبول کنیم که ما از خانوادههای شهدا، مجروحین و معلولین خود خاصتاً از قوای امنیتی و دفاعی خود قرضدار هستیم. کلمات را همیشه ذکر میکنیم؛ اما اگر قرض خود را قبول نکنیم در ادایش ناکام خواهیم بود.
مننه ساپي صاحب چې وې ویل چې له دې تالاره له ژمنې پرته وتل نه منو! کور دې ودان! هغه ځايونه او د ټولنې او اقشارو برخې چې زیاتې خرابې شوې دي د هغو د خرابۍ ارزونه به وکړو. د هغو رغونه به خپل مسئولیت وګڼو او په دې ډول به د شهیدانو، معلولینو او ټپیانو د کورنیو او ټولو هیوادوالو په وړاندې خپل پور او مسئولیت ادا کړو.
له بده مرغه په تېرو ۱۷ کالو کې دا اجماع نه وه راغلې. همیشه مو یادونه کړې، اما عملي پروګرام ته نه یوو راغلي چې څنګه دا پور ادا کړو؟ او نن زه له تاسې مننه کوم چې دا بحث مو شروع کړ چې خپل حق غواړئ او خپل پور غواړئ!
سوم، باید عدالت را تعریف کنیم، مثل که در قطعنامه شما آمده و مثالهای کشورهای دیگر را برایتان دادم، ما باید به یک اجماع برسیم که قانون اساسی خود را چطور به یک نظام اقتصادی و اجتماعی مبدل کنیم؟ ارزشهایی که میخواهید همه در قانون اساسی نهفته است، پس طُرق عملی و پروگرامهای مشخص به کار است. اکنون این به یک رسم مبدل شده که از مقام شهدا در یک هفته و یا یک روز تجلیل نماییم، اما دیدگاه و هدف ما که قبلاً خدمتتان اشاره نمودم، فقط برای تجلیل یک هفته یا یک روز به دست نمیآید. حبیبالرحمن خان خوب گفت که از اینجا برآمدید در دلم جای داشته باشید. از این جنرال صاحبها پرسان کنید در دل من شما دوامدار جای دارید، از خاطری که روز و هفتهای نیست که من از اینها پرسان نکنم.
بیایید دیدگاه ما را به اقدامات منظم مبدل سازیم تا اینکه یک حرکت مثبت ایجاد گردد و از این جهت ما نیاز به یک بحث ملی داریم.
با فیرهای هوایی، ایجاد شور و غوغا در سرکها، راهها و کوچهها و ایجاد فضای رعب و وحشت، نه تنها که مسئولیت و قرض ما در قبال شهدا، معلولین و مجروحین ادا نمیشود؛ بلکه با این اعمال غیر مفید، شهروندان و هموطنان عزیز ما به تکلیف قرار گرفته و به آرمانهای شهدای ملت افغانستان بی حرمتی صورت میگیرد. شخصیت شهدای ما، مسعود شهید و همه شهدای ما والاتر از این است که برخورد منفی همراهش شود.
اوس زموږ تګلاره باید څه وي؟ موږ شهیدان ورک وو. همدا اوس هم هره ورځ شهیدان ورکوو. ټول غواړو د شهیدانو کورنیو، ټپیانو او معلولینو ته مرسته او امکانات برابر کړو، خو دا باید په ولس کې مطرح شي او پوښتنه وشي چې دغه مرستې او امکانات له کوم ځایه او څنګه برابرېږي؟
۴۰ کاله کېږي چې وینه بهېږي. که چېرې په اوسني حالت روان یوو چې ګډوډي منځته راشي، هدف ورک وي، ټولنیز تړون ته شا کړو، غوغا جوړه کړو، هوايي ډزې وکړو، نو بیا دوامداره ثبات ته نه شو رسېدای.
هدف چیست؟ سال آینده سال چهلم هجوم اتحاد شوروی بر افغانستان است، چهل سال بس است. ما ثبات میخواهیم، ثبات پایدار در چارچوب یک نظام جمهوری اسلامی افغانستان که ملتمحور و مردمسالار است. بگذارید که ملت افغانستان با آزادی تمام، قشر و رهبری سیاسی خود را تعیین کند. آیا در قرن بیست و یک ادعای میراثی دارید؟ آیا به نظامهای میراثی میخواهید، مراجعه کنید یا نظام مردمی را تحکیم بدهیم و تقویه کنیم تا حق به حقدار برسد.
د عدالت د تعریف په اساس څنګه ټولنیز عدالت منځ ته راوړو؟ دا باید روښانه کړو چې د عادلانه نظام له جوړولو پرته، عدالت نه تأمینېږي. غواړم یوه خبره روښانه کړم چې عادلانه نظام په بهرنیو مرستو نه جوړېږي. یو ځل بیا یې تکراروم چې عادلانه نظام په بهرنیو مرستو نه جوړېږي. یوازې زموږ او ستاسې په قوي مټ جوړېږي! او دا عادلانه نظام زموږ په اسلامي ټولنه کې یوازې د اسلام د مبین دین په اساساتو کېږي، لکه د حدیبي د سولې تړون او د حضرت محمد ﷺ سیرت.
اساس دین مبین اسلام، عدالت است نه زور. چون بدون عدالت نه اردو تشکیل شده میتواند، نه مالیات گرفته میشود و نه تجارت صورت گرفته میتواند.
در صورتی که ما انتظار داشته باشیم که بیرونیها برای ما نظام بسازند، یا ما را از گرسنگی و فقر نجات دهند، واضح است که مسئولیت خود را فراموش میکنیم. هر ملتی که مسئولیت خود را فراموش کرده، به کامیابی نرسیده است. آیت قرآنی نیست؟ (إِنَّ اللَّهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّىٰ يُغَيِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ - سوره رعد، آیه ۱۱) بناءً مسئولیتهای خویش را باید قبول کنیم و به شکل دوامدار و مشترک کار نماییم. تجربه بینالمللی ثابت نموده که تحرک اقتصادی پایدار و انکشاف متوازن تهداب عدالت اجتماعی را فراهم میکند. وقتی که سر توزیع منابع صحبت میکنیم، آیا اگر صفر را به هر چیز تقسیم کنید، از صفر کرده زیادتر میشود؟ اگر نیم نان را تقسیم میکنید به چند نفر میرسد؟ حرف این است که باید فابریکه تولید نان ایجاد شود، نه اینکه نیم نان را بر سر تقسیمش به جنجال برسیم. افغانستان ته خدای ﷻ هر څه ورکړي. موږ باید منظم فکر وکړو چې خپلې طبیعي منابع او انساني منابع په کار واچوو.
ګورئ؛ د ولسي جرګې، د ولسوالیو شوراګانو او همدارنګه د جمهوري ریاست انتخابات مو مخ ته دي. انتخابات باید په یو ملي بحث بدل کړئ، داسې چې زموږ وحدت، ټولنیز عدالت او مذهبي اتحاد په کې تمثیل شي.
باورمندی بالای نیروهای امنیتی و دفاعی ما وجود دارد و اکنون فرصت برای پایان دادن جنگ و بحران چهل ساله است. در حضوردادشت شما من به وضاحت اعلام میکنم که به حیث سر قوماندان اعلای قوای مسلح افغانستان، سر قوای امنیتی و دفاعی ما افتخار میکنم. کدام اینها انتخاب نداشت؟ تمام قوای امنیتی و دفاعی کشور ما رضاکار است. کدام اینها قربانی ندادهاند و کدام اینها صدها بی مهری را تحمل نکردهاند؟ یک نکته واضح شود، جای صد هزار قوه بینالمللی را گرفتند، تمام متخصصین بینالمللی و منطقهای در این تحلیل بودند و این نتیجه سیاه را گرفته بودند که اینها خدای ناکرده در شش ماه خواهند شکست، شکستند یا هر روز به قوت زیادتر میروند؟ شما فرزندان صدیق این شهدا و قهرمانان این وطن حق دارید که از دیگران حق بخواهید که سر قوای دفاعی و امنیتی ما سرمایهگذاری کنند.
قسمی که صافی صاحب، بشردوست صاحب و حبیبالرحمن خان [اعضای مجمع ملی فرزندان شهیدان] گفتند، امروز حمله بالای وحدت، تمدن، وحدت مذهبی و تاریخی ما است. باید بفهمیم که چرا سر غرب کابل حمله میشود؟ برادران و خواهران هزاره، برادران و خواهران ما هستند. هر پیرو فقه جعفری و هر اهل تشیع افتخار این ملت است. ما نمونهای وحدت ملی هستیم، هر زبان ما، زبان افتخار است، هر قوم افغانستان تاریخ بزرگ داشته و هر ولایت مهد یک دولت یا امپراتوری بوده است. چهار هزار سال تاریخ و یک تمدن عظیم فرهنگی را در نظر نگرفتند، خیال میکنند که ما را از روی صفحه محو میکنند. دشمنان افغانستان به صورت واضح بفهمند که این ملت محو شده نمیتواند. هر کسی که خیال محو شدن این ملت را در سر پرورانده، قبرش کوهها و درههای ما بوده، اما ضرورت این است که مسئولیت جمعی و ملی خود را درک کنیم؛ اقشار سیاسی، نخبگان سیاسی، جامعه مدنی، شبکههای زنان افغان، شبکههای رسانهها و علما از هر وقت دیگر اتحاد و وحدت ما ضروری و حتمی است. صدای واحد موجب تأثیر نهایت زیاد میشود، صدا اگر پراکنده و هدف واحد هم باشد، عین تأثیر را ندارد. از تمام اقشار باید یک صدای واحد بر آید که صلح، ختم جنگ، ثبات و عزت میخواهیم.
زمانی که میگوییم جنگ را تعریف نماییم، به این معنا است که جنگ کنونی، منطقهای و بینالمللی است. بحران ۴۰ ساله پایان یافته میتواند، زیرا اجماع بینالمللی و فشار بی سابقه بالای گروههای تروریستی و حامیانشان موجود است.
در این انشاءاللهتعالی شک و شبهه نداشته باشید که زما په سر قیمت ایښودل شوی، تاسې پوهېږئ چې په سر کې به څه افکار وي چې ارزښت لري!
استراتیژی ایالات متحده آمریکا برای افغانستان و جنوب آسیا، استراتیژی است که مردم افغانستان آن را برای ۴۰ سال میخواستند که ثبات افغانستان در چارچوب یک منطقه مصون تضمین شود.
د سولې امکانات له بل هر وخت نه بهتر دي، د جنګ ماهیت تغییر کړی او د افغانستان امنیتي ځواکونو وښوده چې د پرمختللو او مجهزو بین المللي قواو ځای یې ونیوه او ورځ په ورځ به د خدای ﷻ په فضل د دوی قوت ډېرېږي. نو پوښتنه دا ده چې آیا غواړئ په هغه وخت کې چې نږدې ده سولې ته ورسېږو، ځان پخپله په انزوا کې واچوو؟ دویم بدیل مو څه دی؟ له نړۍ نه غواړئ چې بیا سل زره عسکر راولېږي او څوک دا غواړي؟ زه واضح ځواب غواړم! به صلح نزدیک هستیم، در این حالت آیا انتخاب ملت این است که به انزوا برویم یا اینکه میدانید که از انزوا کشیدن افغانستان در چهار سال گذشته از افتخارات و دستاوردهای حکومت وحدت ملی است. حالا که فرزندان صدیقتان ثابت کردند که جای صد هزار عسکر مجهز بینالمللی را گرفته میتوانند، باز میخواهید که اینها را مزدور خطاب کنید و به تعقیب عدلی بیندازید؟ چرا پیش از حکومت وحدت ملی رهبران سیاسی افغانستان به قولاردوهای ما نمیرفتند، به قرارگاههای پولیس و امنیت ملی تشریف نمیبردند؟ آیا شما قابل افتخار نیستید؟ آیا شما سر مادرانتان افتخار نمیکنید؟ آیا خون اینها پاک نیست؟ زه غواړم چې پوښتنو ته ځواب ورکړو، آیا د اساسي قانون په اساس دا زما وظیفه نه ده چې په هر سرباز پسې، په هر بریدمل پسې، هر ساتنمن پسې، هر افسر پسې، هر جنرال پسې وګرځم! د شهید غوري۱ زوی دلته ناست دی. آیا افتخار من نبود که تابوت پدرت را سر شانههایم ببرم؟ افتخار میکنم که تابوت جنرالهای افغانستان را بالای شانههای خود برداشتیم.
په منطقه کې ځینې غواړي زموږ بین المللي ارتباطات له منځه یوسي. هغه شی مو چې په عقل او قربانۍ ترلاسه کړی دی، په احساساتو یې ولې له لاسه ورکړو؟
احساسات وقتی که با منطق و طرح یکجا شود، از این کرده قوت عظیم اخلاقی وجود ندارد، اما اگر احساسات تنها بر اساس احساسات باشد و با طرح یکجا نشود، خدای ناکرده موجب بربادی میشود. ضرورت واضح است که ما احساسات خود را جهت دهیم. تفکیک دوست و دشمن خود را به صورت واضح کنیم و از همه کرده زیادتر چیزی که همیشه دوای درد ما بوده، این است که دین مبین، وحدت ملی، اتفاق مذهبی و حس قربانی و تعهد ما به عدالت اجتماعی و مساوات هر افغان عملی شود.
حالا روی ابتکار و پیشنهادات مشخص شما میپردازم:
اول تشکر از ابتکارتان! ما چشم درد پشت یک آدرس میگشتیم، شما امروز به ما یک آدرس دادید، هر بار که از این جنرال صاحبان پرسان میکردم، از سرقوماندانی اعلا، اینها گزارشات را میآوردند، مگر در بین آن یک چیز کم بود: دیدگاه شما و درد چشم، اشک، حس محرومیت و افتخارتان. امروز شما کشور را آدرس دادید، من از این آدرس استقبال میکنم.
ساپی صاحب، د دې پر ځای چې له اوله شروع وکړم له آخره شروع کوم، ځکه چې بشردوست صاحب هم په دې موضوع راغی. هدایت من به اداره امور ریاست جمهوری، وزارت محترم شهدا و معلولین، کار و امور اجتماعی و سرقوماندانی اعلا این است که این نهاد را به حیث یک آدرس واضح همکاری دولتی مبدل بکنید و امکانات یک دفتر را در شهر کابل برایشان فراهم کنید.
دوم، من کوردکی حرف میزنم. اینها نقد میخواهند نه نسیه؛ اینها عمل میخواهند نه وعده؛ بنا بر این در اولین نهادهایی که مقرری صورت میگیرد، به اساس یک پروسه شفاف از بازماندهها و خانوادههایشان در ریاست جمهوری، وزارت کار و امور اجتماعی، وزارت داخله، وزارت دفاع و نهادهای دیگر به شمول وزارت مالیه که در این کارها نقش مستقیم دارند، جذب شوند، یوې شفافې طریقې ته راشئ، چې په تاسې کې بهترین مو بېرته راشي او استازیتوب مو وکړي. منئ یې؟ [د حاضرینو ځواب: هو!]
موضوع سوم، دیدگاه وسطمدت است. بشردوست صاحب ذکر کرد که باید به این خانوادهها توجه شود. از نگاه پایدار بودن مناسبات اقتصادی، تجربه بینالمللی چیست؟ تجربه بینالمللی این است که یک نهاد بی طرف غیر دولتی باید ایجاد شود تا به شهدا، زخمیها و تقاعدیهای قوای امنیتی و دفاعی کمک کند، یک صندوق واضح را با کمک اداره امور ریاست جمهوری و وزارت محترم کار و امور اجتماعی ایجاد کنید. صندوقهای بینالمللی وسیع وجود دارد، خاصتاً در آمریکا و انگلستان و کشورهایی که در گذشته به افغانستان کمکهای عظیم کرده بودند که وسیله ارتباط فراهم شود. این ضرور است، بدون این امکانات فعلی تنها ما را اجازه نمیدهد، ضرورت واضح است که در این بخش اقدام شود.
موضوع سوم، پیشنهادتان در قسمت نظارت از تطبیق امتیازاتی که در قانون گنجانیده شده و ما برایش تعهد داریم، است. یک سیستم واضح را همراه این ادارهها ایجاد کنید که نقش نظارتی به نقش مداخلهیی مبدل نشود. د نظارت معنی دا ده چې تاسې ارقام ټولوي، اعداد ټولوي او بېرته به یې یوې عالي کمېټې سره چې د دوی او جناب ذکي صاحب په مشرۍ ده، شریکوئ چې ماته را ورسېږي، اما نظارت باید لکه د ځینو نورو غوندې په مداخله بدل نه شي، نو دلته ستاسې بې طرفي د ټولو کورنیو لپاره زښته ډېره ضروري ده. په دې طریقه موږ او تاسې انشاءالله تعالی مخکې تللی شو.
از خاطر کمک عاجل به خانوادههای شهدای قوای امنیتی و دفاعی، در ظرف دو ماه کوپن برای ده هزار نفر در شهر کابل در مرحله اول امتحانی تطبیق و بعد از آن افغانستان شمول میشود.
دا به یوه اساسي مرسته وي، نور هېڅ بل ځای کې دا اقدام ما نه دی کړی، نن تاسې سره ټینګه ژمنه ده دغه شی به د شهیدانو د کورنیو لپاره تطبیقېږي او هیله مې دا ده چې که انشاءالله تعالی موږ خپله داخلي منابع پیدا کړې، نو دا به ټولو نورو ځایونو ته امنيتي قواو او بیا ملکیانو ته ورسېږي، مگر ستاسې لومړیتوب اوله خبره ده.
بله خبره، مو خند او خنډ و. زما خبره نه هېرېږي، کتابچه کې مې لیکلي، اما زړه کې مې ډېره دي. همدغه ګروپ، د خنډ او ځنډ لپاره یو ور تخنيکي ګروپ جوړ کړئ چې د خنډ او ځنډ تمام کارونه له اداره امور ریاست جمهوری او وزارت کار و امور اجتماعي سره تشخیص شي. وګورئ چې چېرې خنډ دی، چېرې ځنډ دی او بیا زه یو فرمان صادر کړم چې په کې اساسي بدلون راشي. تطبیق د قانون په دې درېیو مادو کې دی، زه د قتالي صاحب نه مننه کوم چې ډېر زحمت یې وویست، ۴۰۰۰ بورسونه در پوهنتونهای خصوصی برای خانوادههای شهدا، قوای امنیتی و دفاعی افغانستان اختصاص داده شده است. همراه قتالي صاحب کار کنید که توزیع عادلانه آن صورت بگیرد. بل وړاندیز مو دا و چې په رقابتي امتحانونو کې درته میدان صاف او هوار وي. په دې باره کې د اداري اصلاحاتو او ملکي خدمتونو کمیسیون ته، جناب قتالي صاحب یک حکم واضح من برای کمیسیون را ترتیب کنید که زمینه مشارکت اینها را فراهم ساخته باشند و پنج نمره حداقل یا نمره زیادتر، برایشان امتیاز بدهید. ببینید میدان رقابت برای اینها مسطح نبوده و از دل هر کدامشان و از دل صافی صاحب، بشردوست صاحب و دیگران بیایید. روزی که خبر برایشان رسید که پدر، پسر و یا برادرشان شهید شده است، مخصوصاً کسانی که جوان و هفت، پنج و ده ساله بودند، آن روز یک روز فراموش ناشدنی برای آنها است. روز بیشتر به امید این بودند که پدر بیاید و از جیب برایشان یک هدیه بدهد و در آغوش و بغلخود بگیرد و دردشان را تسکین بدهد و قصه برایشان بگوید و فردا نامشان به یتیم بدل شد.
درد یتیم در افغانستان درد بسیار سخت است، اما فراموش نکنید که بزرگترین شخصیت تاریخ بشریت حضرت محمد ﷺ یتیم بود. [د تکبیر غږونه] نو په کار ده، که ده فیصد ترجیح واضح وجود داشته باشد تا مشکلاتی که در پیشروی اینها و خانوادههایشان بوده باید درک شود و قسمت اول هدایت دیگر من این است - و ذکی صاحب و نادری صاحب شما کار کنید - که در بستهای خالی پیش از اینکه امتحانات انجام میشود با یک سیستم شفاف برای اینها زمینه تقرر را فراهم کنید و اولین قدم را قتالی صاحب در ارگ ریاست جمهوری بگذارد. در شورای امنیت ملی، اداره امور ریاست جمهوری، ریاست دفتر و تمام ادارات ریاست جمهوری.
تاسې وویل چې په موږ اعتماد وکړئ، په سترګو. که مې اعتماد در باندې نه درلودای، نو بیا ولې در سره غږېدم. زړه نه زړه ته لاره ده، که ستاسې له سترګو اوښکې راځي، زما له زړه وینه څاڅي. زما د ورځې بدترینه برخه سهار وختي ده چې د شهیدانو ارقام اورم. هغه وخت کې هېڅوک پنځلس شل دقیقې له ما سره خبره نه شي کولای، ځکه لکه د مار غوندې پېچم، اما دا شهادت د یوه لوی هدف لپاره دی او هغه هدف دا دی چې دا بحران ختم کړو، نو دوه عمده خبرو سره تاسې راغلئ، زه غواړم د دواړو حل لارې درته ووایم. اول مخنیوی از تلفات بود، زیادترین تلفات ما بدبختانه از خاطر تصامیم غلط در قسمت تعبیه قوتها صورت گرفت. در تعرض، ما کمترین قربانی را دادیم. قربانی ما از جهتی بوده که مداخلات بی حد اجتماعی و سیاسی وجود داشته که پوستههای اردوی ملی و خاصتاً پولیس ملی در جاهای غیر مناسب باشد. در پوسته مصونیت نمیآید؛ بلکه در یک قوه متحرک امنیتی و دفاعی مصونیت میآید. نو ځکه ستاسې آواز مې په کار دی چې موږ باید قوه ټوله کړو. یو بېس چې د سلو نفرو وي، له ځانه بهتره دفاع کولای شي او بهتره حمله کولای شي چې یو بېس چې پنځه نفره وي؟ تاسې حساب وکړئ. از این جهت باید تعبیه قوتهای ما به یک بحث ملی مبدل شود و اردوی ملی و پولیس ملی را دوباره متحرک بسازیم. از هزارها جای زمینگیر شدیم. مقاومت کوچک مقابل یک هدف بزرگ صورت میگیرد. دلته زه غواړم اعلان وکړم چې ټول باید دې پایلې ته ورسېږو چې د قوتونو تعبیه یو علم دی، یک علم واضح است و هر کس این را انجام داده نمیتواند. دغه کار که وکړو له زښتو ډېرو تلفاتو مخنیوی کېږي او په نورو ابعادو یې موږ مطلق فکر کوو. زما ژمنه درسره دا ده، له دوی نه پوښتنه وکړئ [اشاره جنرالانو ته] چې زه په دوامدار ډول په دې باندې اخته یم، اما آرمان اساسي همه ما و شما صلح پایدار است. تاسې ماته وویل چې اقدامات وکړه!
ورونو، خوېندو او عزیزانو! که زما سر د سولې لپاره غواړي، په دواړو لاسو یې ورکوم!
بینالافغاني مذاکرات غواړو، غره کې، دښته کې، هوارې کې، بانډې کې، حجرې کې، جومات کې... راشئ، که درد یو وي چې حل یې کړو. د کوچني اختر اوربند دا وښوده چې وحدت لرو، نو ځکه زما غوښتنه دا ده چې سوله اوس په ولس پورې اړه لري، یوازې د دولت کار نه دی.
صلح خواسته ملت، خانواده شهدا و هر افغان است. صلح پایدار، دقت میخواهد، اما قدم اول یک قدم جرأت است. اگر آتشبس را اقدام نمیکردیم، فکر میکردیم که وضعیت واقعی چیست و مشکل و فرصت در کجا است؟
مانه چا پوښتنه وکړه چې ولې دې په دې برخه کې ډېره مشوره ونه کړه؟ ما ورته وویل: خو اول درې نیم کاله مې مشوره وکړه چې ټول وطن سوله غواړي. دا یې اول ځواب.
دوم، که خدای ناکرده اوربند کامیاب شوی نه وی، یوه غاړه په کار وه چې چېرې لاندې راشي یا تبر لاندې راشي. د جمهور رئیس غاړه په دې ارزې چې خطر ومني! او درېیم له ټولو نه مهم. هېڅ وخت مخکې د افغانستان ۲۷۰۹ علماء کرامو د سولې. فراموش نکنید که جنگ در افغانستان هیچ نوع مشروعیت مذهبی ندارد، وقتی ۲۹۰۷ عالم دین ما بدون هیچ نوع مداخله و جهتگیری، موضع گرفتند. جهتی که علماء ما گرفتند چی بود؟ صلح، خیر، سلام و جلوگیری از انتحار و انفجار. وقتی از علماء اندونیزیا و علماء تمام جهان اسلام و مکه معظمه و مدینه منوره آواز آمدند، در آن حالت من در چهار روز تصمیم گرفتم.
نو ځکه باید په دې واقعاً پوه شئ چې ملي وحدت حکومت ټینګ عزم لري او په دې برخه کې اجماع واضح ده. مذاکراتو کې به په دې پوه شوو چې د سولې قیمت څه دی؟ اما یو شی چې جناب صافی صاحب، جناب بشردوست صاحب، همه ملت افغانستان قیمت جنگ، انتحار و انفجار را میفهمند.
پریروز من همراه یازده ولایت و هفت قوماندان قولاردو، کنفرانس ویدیویی داشتم، اگر فکر کنید این موضوع ما، عوض امنیت، مهار کردن آبها و ختم خشکسالی میبود، اگر این زمینه کاریابی برای تمام خواهران ما میبود، اگر این زمینه سرمایهگذاری سر مکاتب و پوهنتونهای ما میبود خو هره ورځ مې په څه مصرفوي چې بیا امنیتي خبره راشي او د امنیت خبره کېږي.
موضوع آخر را که شما گفتید، توجه اساسی کار دارد و آن شهدای ملکی ماست، این یک زمینه بررسی کامل را کار دارد، جناب ذکی صاحب یک اقدام واضح و بررسی اساسی انجام شود تا ما ابعاد این قضیه را به وضاحت بفهمیم و بفهمیم که در داخل امکانات خود، چه کرده میتوانیم؛ اما ضرور است که تقاضای بر حقی که در این مرحله شده، مورد توجه جدی قرار بگیرد.
په آخر کې بیا هم تاسې ته تسلیت وایم. د ځینو به پنځه کاله شوي وي، د ځینو به لس کاله شوي وي، یا به ډېر وي یا کم، مګر د شهادت درد همیشه تازه دی او مخصوصاً چې سره یو شئ، هم تسکین پیدا کوئ او هم مو درد دوه چند راکمېږي، ځکه اوس تاسې ټول پوه شوي یاست چې په افغانستان کې یو لوی عظیم درد دی او هغه درد د شهیدانو د کورنیو دی. زه درته تسلیت وایم!
دویم دا چې زه ستاسې په پلرونو، ستاسې په ورونو او ستاسې په زامنو ویاړم. ټول افغانستان هم دوی باندې ویاړي، او هم مدیون اینها است.
حکومت وحدت ملی تعهد واضح دارد که خود را مقروض میداند و آماده به ادای قرض خود است. ټول کارونه په یو ورځ نه شو کولای، اما هیله ده په اول قسط کې تاسې ته دا زمینه برابره کړو چې متقابل اعتماد رامنځته شي.
از ابتکارتان بازهم ابراز امتنان میکنم، یک آدرس دادید، عزت، احترام و حیثیت این آدرس را نگاه کنید، انشاءاللهتعالی گفتههای دیگرتان عملی میشود.
یشه سین افغانستان!
تل دې وي افغانستان!
زنده باد افغانستان!
پاینده باد آرمانهای شهدای افغانستان!