د افغانستان او ترکمنستان ملګرتیا: په انرژۍ او ترانسپورت کې سیمهییزه همکاري او ځوانه رهبري
د ترکمنستان په عشقاباد کې د نفتو او ګازو په نړیوال پوهنتون کې وینا
مهم ټکي:
- د افغانستان او ترکمنستان پایداره دوستي: د دوه اړخیزو اړیکو لپاره د اوږدمهاله او باثباته بنسټونو جوړول.
- سیمهییزه نښلونه: د مرکزي او سویلي اسیا ترمنځ د نښلوونکي مرکز په توګه د ترکمنستان بدلول.
- ځوانه مشري: د سیمهییزو پروژو او سرچینو د مدیریت لپاره د ځوان نسل ځواکمنول.
- د طبیعي سرچینو مدیریت: د سیمهییزې پراختیا لپاره د ترکمنستان له انرژۍ (ګاز او تېلو) څخه ګټه اخیستنه.
- د انرژۍ دهلیزونه: د ټاپي (TAPI) او د ۵۰۰ کیلو ولټه برېښنا د لېږد پروژې چې د افغانستان، پاکستان او هند ملاتړ کوي.
- ترانسپورتي او مخابراتي شبکې: د اوسپنې پټلۍ، نوري فایبر او لوژستیکي زیربناوو پراختیا.
- زدهکړه او د ظرفیت لوړونه: د محصلینو او مسلکي کسانو د تخنیکي پوهې او مهارتونو پیاوړتیا.
- پایداره سیمهییزه پراختیا: په ټوله سیمه کې د اوږدمهاله ګټو، همکارۍ او سوکالۍ تضمینول.
بسم الله الرحمن الرحیم
د پوهنتون محترم رئیس صاحب، د اکاډمیکو چارو رئیس صاحب، درنو استادانو او ګرانو محصلینو! السلام علیکم و رحمتالله و برکاته!
د افغانستان او ترکمنستان ترمنځ تلپاتې دوستي د افغانستان د ملي سیاست یو له مهمو او هراړخیزو بنسټونو څخه ده او هر افغان له ترکمنستان سره پر دې پایداره دوستۍ ویاړي. د افغانستان خلک او دولت د ترکمنستان هره بریا خپله بریا ګڼي. له همدې امله د ترانسپورت د نړیوال کنفرانس د خورا بریالي کوربهتوب په مناسبت د ترکمنستان جلالتمآب ولسمشر او د دغه هېواد ولس ته مبارکي وایم.
په تېرو دوو کلونو کې ترکمنستان د ترانسپورتي طرحو په برخه کې د یوه نړیوال مشر حیثیت غوره کړی دی. د تېرو دوو کلونو د عشقاباد له اعلامیې راپدېخوا، دغه هېواد په داسې سرعت حرکت کړی چې په رښتیا هم د ټولو د ستاینې وړ دی.
دوه کاله وړاندې د «سیمهییزو دهلیزونو» مفکوره یوازې یوه نظریه وه؛ خو نن ترکمنستان توانیدلی چې د خپل هر ګاونډي لپاره د سیمهییزې او نړیوالې نښلونې په یوه وسیله بدل شي. خویندو او وروڼو! دا ډول لاسته راوړنې خورا نادرې دي، نو ځکه د ترکمنستان محترم ولسمشر ته مبارکي ووایاست او مننه ترې وکړئ.
زموږ موخه له ترکمنستان سره د داسې دوامدارو او پایداره اړیکو جوړول دي چې له ما وروسته چې هر څوک د افغانستان مشري پر غاړه اخلي، د دواړو هېوادونو په نېکو اړیکو کې هیڅ بدلون رانشي. دا زموږ له دایمي اصولو څخه دی او باوري یو چې انشاءالله په دې څو کلونو کې به زموږ د کار سرعت دومره زیات وي چې هیڅوک به یې بېرته شاته وانهړولای شي.
ځوان نسل ته پیغام
زه نن په ځانګړي ډول ویاړم چې د ترکمنستان له ځوان نسل سره یم. تاسو داسې یو ولسمشر لرئ چې له یوې معلجې (ښوونکې) کورنۍ څخه راغلی او ویاړي چې پلار او نیکه یې د معلمۍ په سپېڅلې دنده ژوند کړی، نو ځکه د ځوان نسل له راتلونکي سره ځانګړې مینه لري. تاسو هغه نسل یاست چې په ډېر لنډ وخت کې له یوه جلا شوي هېواد څخه، د نړۍ یو له نښلول شویو هېوادونو څخه ګرځئ. زه د هر ترکمن هلک او نجلۍ په څېره کې د سیمې راتلونکي مشران وینم. هغه بنسټ چې تاسو ته اېښودل شوی، د دایمي پرمختګ بنسټ دی؛ نو ځکه له یوې خوا تاسو یو لوی فرصت لرئ او له بلې خوا یو ډېر دروند مسؤلیت.
د ترکمنستان د پرمختګ درې پایې
فرصت په دې کې دی چې کوم بنسټ چې جلالتمآب ولسمشر ایښی، تاسو یې نور هم پراخ او هراړخیز کړئ. دا بنسټ څه دی؟ ۱. د ترکمنستان تلپاتې او مثبته بېطرفي: ترکمنستان ثابته کړې چې په مثبتې بېطرفۍ سره کولای شي د ټولې سیمې او نړۍ د مثبتو ګټو د راټولېدو مرکز شي. ۲. ترکمنستان د وصل په ټکي بدلول: د ټولې سیمې او نړۍ لپاره د پیوستون په مرکز د ترکمنستان بدلول یو لوی بدلون دی. یوازې ۲۵ کاله وړاندې ترکمنستان په ګوښه توب کې و، نه د وصل په ټکي کې! خو نن ترکمنستان د سیمې او نړۍ څلورلارې ده. ۳. د طبیعي سرچینو هدفمنه کارونه: د ترکمنستان له ګازو او تېلو څخه مثبته ګټه اخیستنه. د ترکمنستان ګاز پخوا د دغه هېواد د خلکو په خدمت کې نه و؛ خو نن ستاسو او ستاسو د راتلونکو نسلونو راتلونکی تضمینوي.
دا ډېرې لویې لاسته راوړنې دي چې زه یې تاسو ټولو او په ځانګړې توګه دې پوهنتون ته مبارکي وایم. خو مسؤلیت مو هم ډېر دروند دی، ځکه تاسو به هغه نسل یاست چې د نړۍ د مثبتو ګټو او د ترکمنستان د خلکو د سوکالۍ لپاره به دا سرچینې مدیریت کوئ.
افغان محصلین: زموږ استازي
زه غواړم له هغو افغان محصلینو مننه وکړم چې دلته له تاسو سره دي، او له تاسو مننه کوم چې له هغوی سره مو خورا ښه کوربهتوب وکړ. هر افغان چې نن په دې پوهنتون کې دی، په ترکمنستان کې د افغانستان سفیر او په راتلونکي کې له افغانستان سره د ترکمنستان د نېکو اړیکو استازی دی. زه د پوهنتون له رئیس او استادانو مننه کوم چې افغان محصلینو ته یې ځانګړې پاملرنه کړې او په ځانګړي ډول له ترکمنو ځوانانو مننه کوم چې هغوی یې د وروڼو او خویندو په څېر په خپله غېږه کې نیولي دي.
ټاپي: له یوې پروژې څخه تر یوه دهلیز پورې
دوه کسان چې کله سره نږدې شي، هر څه بدلوي. د دې ښه بېلګه زما او د ترکمنستان د ولسمشر نېکې اړیکې دي. موږ ولې په بشپړ باور او سرعت مخکې روان یو؟ ځکه دا اړیکې زموږ د ملي ګټو او ګډو اړتیاوو پر بنسټ ولاړې دي.
رئیس صاحب د ټاپي (TAPI) پروژې یادونه وکړه. ټاپي څه ده؟ ټاپي یوازې یوه پروژه نه ده، بلکې یوه لویه مفکوره ده چې له لارې یې د پاکستان، هند، افغانستان او ترکمنستان راتلونکی سره وصلېږي. هغه ورځ چې ټاپي بشپړه شي، ترکمنستان به په هر ډول سیمهییزو محاسبو کې یو اساسي نقش ولري.
موږ د خپلو بحثونو په پایله کې ټاپي په یوه دهلیز بدله کړه. دهلیز په دې معنی چې د ټاپي ترڅنګ به موږ له ترکمنستان څخه پاکستان ته د ۵۰۰ کیلو ولټه برېښنا د لېږد پروژه هم پلې کړو. دا به د دې لامل شي چې ۲۰۰۰ میګاواټه برېښنا پاکستان ته ولېږدول شي. یعنې د پاکستان د خلکو ۲۰ سلنه برېښنا به د ترکمنستان له لارې چمتو کېږي. فکر وکړئ، کله چې په پاکستان کې یوه کورنۍ د برېښنا تڼۍ (سویچ) وهي، د هغوی د رڼا سرچینه به ترکمنستان وي! ترکمنستان د سیمې د رڼا سرچینه ده، پرې وویاړئ! همدا رنګه ټاپي به د پاکستان، هند او افغانستان لپاره د سوکالۍ سرچینه وي او د دې سترې پروژې مدیریت به ستاسو پر غاړه وي.
د دې ترڅنګ به د نوري فایبر (Fiber Optic) شبکه وي چې سویلي اسیا به د ځمکې له لارې له اروپا او پاتې نړۍ سره وصل کړي. دا به انټرنیټي اړیکې چټکې کړي، د سلګونو ملیاردو ډالرو په ارزښت سوداګري به اسانه کړي او د ناروغیو تشخیص به هم چټک کړي. د ځمکې لاندې کېبل تر سمندري کېبلونو ډېر اغیزمن دی.
بله مهمه نقطه دا ده چې سبا له اقینې سره د اتامراد نښلول کېږي؛ له هغې وروسته زموږ بله پروژه له ماري سره د هرات نښلول دي. وروسته به انشاءالله د ټاپي په اوږدو کې د اوسپنې پټلۍ هم جوړه شي چې سویلي اسیا له مرکزي اسیا سره وتړي. تاسو ګورئ چې یوه پروژه څنګه په یو لړ دوامدارو اړیکو بدلېږي.
پایله او اعزاز
د ترکمنستان د ولسمشر لیدلوری دا دی چې ترکمنستان باید تل د سیمهییزې همکارۍ محور وي، چې مدیریت یې ستاسو د ځوان نسل پر اوږو دی. د ترکمنستان د ګازو هر متر مکعب او د تېلو هر بیرل باید ستاسو د پوهې له لارې د خلکو اوږدمهاله ګټې خوندي کړي.
په پای کې، زه د دغه لوی اعزاز څخه مننه کوم. د داسې چا په توګه چې اوولس کاله مې خپل ژوند تدریس ته وقف کړی، زما لپاره له دې بل لوی ویاړ نشته چې د ترکمنستان له دغه مهم او نړیوال پوهنتون څخه افتخاري ډاکټري ترلاسه کړم. د افغانستان د خلکو او دولت په استازولۍ، او د یوه شخصي او ملي ویاړ په توګه، د پوهنتون له چارواکو، اکاډمۍ او جلالتمآب ولسمشر څخه مننه کوم. په ځانګړې توګه له ترکمنو پیغلو او ځوانانو څخه د زړه له کومې مننه کوم چې نن یې ما ته دا ویاړ وباله او تود هرکلی یې وکړ.
د افغانستان او ترکمنستان دوستي دې تلپاتې او پایداره وي!