افغانستان و آسیا: توسعه ترانسپورت پایدار و یکپارچه برای رفاه و صلح
سخنرانی در کنفرانس جهانی ترانسپورت پایدار در عشقآباد، ترکمنستان
نکات اساسی:
- ترانسپورت پایدار: طراحی سبز، ساختوساز، بهرهبرداری و نگهداری اصولی.
- سرمایهگذاری زیربنایی: تأمین بودجه کلان برای ترانسپورت جهانی در ۲۰ سال آینده.
- کارآمدی و مبارزه با فساد: اصلاح سکتورهای ساختوساز و ترانسپورت.
- معیارگذاری جهانی: تطبیق بهترین تجارب بینالمللی در امور لوجستیکی.
- ادغام منطقهای: اتصال اوراسیا از طریق خط آهن، جاده و شبکههای دیجیتال.
- اتصال آسیای جنوبی: یکپارچهسازی آسیای جنوبی برای تکمیل پیوندهای قارهای.
- نقش افغانستان: بهرهگیری از موقعیت جغرافیایی به عنوان مرکز تجارت و ترانزیت.
- صلح از طریق ترانسپورت: تبدیل مناطق جنگی به حوزههای همکاری منطقهای.
بسم الله الرحمن الرحیم،
رؤسای مشترک محترم، سران عالیرتبه دولتها و هیئتهای محترم، رهبران سازمانهای بینالمللی، خانمها و آقایان؛
در ابتدا میخواهم از کشور ترکمنستان و سازمان ملل متحد بابت ترتیبات عالی و مهماننوازی گرمی که از ما به عمل آوردند، تشکر کنم.
مایل هستم به ترکمنستان بابت پیگیری «اعلامیه عشقآباد» تبریک بگویم. تنها دو سال پیش بود که «کنفرانس دهلیزهای عشقآباد» برگزار شد و ترکمنستان مستحق تبریک صمیمانه است که توانست مجموعهای از ایدهها را به واقعیتهای ملموس در زمین تبدیل کند. تکتک تعهداتی که در اعلامیه عشقآباد صورت گرفته بود، در حال اجرایی شدن است و همه ما از آن مستفید میشویم.
افتتاح خط آهن تا مرز ترکمنستان و افغانستان و افتتاح قریبالوقوع «دهلیز لاجورد»، انکشافات بسیار مهمی برای آینده توسعهی افغانستان و آسیای مرکزی محسوب میشوند.
سه ویژگی لحظه کنونی جهان
ما در یک مقطع زمانی متمایز جهانی قرار داریم و من میخواهم به سه ویژگی این لحظه جهانی در رابطه با ترانسپورت اشاره کنم.
نخست اینکه، این تنها مسئلهی دنیای در حال توسعه نیست. زیربناهای کشورهای توسعهیافته به نوسازی تقریباً کامل نیاز دارند. کشورهای نوظهور و به همین ترتیب کشورهای در حال توسعه نیاز دارند تا سرمایهگذاریهای کلانی در بخش ترانسپورت انجام دهند. در نتیجهی این موقعیت، سومین مرحله بزرگ ترانسپورت جهانی در حال وقوع است. مرحله اول بین سالهای ۱۸۵۰ تا ۱۹۰۰ بود؛ مرحله دوم پس از جنگ جهانی دوم رخ داد؛ و اکنون ما در سومین دوره بزرگ سرمایهگذاری قرار داریم.
دوم اینکه، مقدار پولی که برای بیست سال آینده در این بخش نیاز است، بین ۴۰ تا ۶۰ تریلیون دالر تخمین زده میشود. این یکی از قابلتوجهترین سرمایهگذاریهایی است که احتمالاً صورت خواهد گرفت.
و سوم اینکه، این دوره با «انقلاب صنعتی چهارم» همزمان شده است؛ جایی که تکنولوژی به صورت بنیادی ماهیت روابط ما را تغییر میدهد. بنابرین، ما باید درک کنیم که در لحظهای حساس از تحول جهانی قرار داریم و پیامد این امر، بهویژه برای سازمان ملل متحد، این است که پایداری (Sustainability) نباید تنها خطاب به کشورهای در حال توسعه مطرح شود.
فرایند پایداری: طراحی و صداقت
در مورد پایداری، من میخواهم میان نتایجی که به وضوح بیان شدهاند و فرایند رسیدن به ترانسپورت پایدار تفکیک قائل شوم. در اینجا، ویژگیهای اصلی عبارتند از: طراحی (Design)، ساخت (Build)، بهرهبرداری (Operate)، نگهداری (Maintain) و پایداری (Sustain).
طراحی ترانسپورت در سطح جهان با مشکلات کلانی روبروست. ما هنوز بر اساس استانداردهای قدیمی طراحی میکنیم نه بر اساس ترانسپورت سبز. شرکتهای بزرگ طراحی به مقررات و یک میثاق داوطلبانه برای طراحی بر اساس اصول پایداری نیاز دارند.
بخش ساختوساز یکی از ناکارآمدترین و در عین حال فاسدترین بخشهاست. اگر قرار است به پرسش پایداری پاسخ دهیم، مسئلهی فساد در بخش ترانسپورت در سطح جهانی باید حل شود. به همین ترتیب، بر اساس استانداردهای سازمان بینالمللی کار (ILO)، صنعت ساختوساز به تعداد کمی از این استانداردها پابند است و با حجم عظیمی از نیروی کار غیرماهر روبروست که نیاز به درک درست دارد.
کارآمدی و معیارگذاری
استانداردهای بهرهبرداری و نگهداری یک مشکل بزرگ هستند و تمام آنچه ما در بخش بهرهبرداری به آن نیاز داریم، توجه به «شاخص جهانی لوجستیک» است. در تمام این موارد، ترکمنستان گامهای بسیار قابل توجهی برداشته است، اما ما به تغییر نیاز داریم.
برای روشن شدن این موضوع، هفت سال پیش بخش ساختوساز و ترانسپورت در سنگاپور ــ که یکی از کارآمدترین مراکز لوجستیک جهان است ــ خود را نیمه کارآمدتر از استرالیا و یکسوم کارآمدتر از جاپان میدانست. این بخشی است که به معیارگذاری (Benchmarking) و تغییر نیاز دارد. تز من این است که اگر ما یک فرایند واقعاً پایدار را به جای صرفاً نتایج بپذیریم، هزینهها احتمالاً تا یکسوم کاهش مییابد.
تراژدی عدم پیوند منطقهای
نکته دیگر، اجازه دهید به بافت جغرافیایی ما برگردم که در کنار ادغام آمریکایی به عنوان یک قاره قرار دارد. امروز ما در موقعیتی منحصربهفرد هستیم که قاره اوراسیا میتواند از یک سو به سوی دیگر با هم ادغام شود.
در اینجا، این تودهی بزرگ خشکی نمیتواند وصل شود مگر از طریق راه آهن، فایبر نوری، خطوط انتقال برق و جادهها. تراژدی ما این است که آسیای جنوبی هنوز هم کمادغامترین منطقه آسیا باقی مانده و نبود پیشرفت در ادغام ترانسپورتی آسیای جنوبی، مانع اصلی در برابر ادغام قارهای آسیا است.
من از تمام همتایان خود در میان سران دولتها در آسیای جنوبی میخواهم که مسئلهی ادغام ترانسپورتی را به عنوان یک موضوع فوری زمان کنونی در نظر بگیرند؛ زیرا طبق تمام شواهد، آسیای مرکزی کوتاهترین راه برای ادغام آسیا است، اما تا زمانی که آسیای جنوبی حرکت نکند و به این پروسه نپیوندد، ما به جای کل قاره، تنها شاهد ادغام دوسوم آن خواهیم بود.
افغانستان: چهارراه آسیا
فرصتها بهویژه برای کاهش فقر و دستیابی به سایر اهداف پیش روی ما، باورنکردنی هستند. فقرای آسیا مستحق یک رهبری با دیدگاه بلند و متعهد برای رسیدگی به مسئلهی ادغام ترانسپورتی هستند و این موضوعی بسیار حیاتی و اساسی است.
در پایان، اجازه دهید به پتانسیلهای ما در افغانستان بپردازم. ما در «قلب آسیا» قرار داریم، اما قلبی که در گذشته هیچ جریانی در آن وجود نداشت. گامهای ترکمنستان، گشایشهای جدید ازبکستان و دسترسی ما به چین و احیای جاده ابریشم، در حال باز کردن این شریانهای مسدود شده هستند.
پتانسیل افغانستان نباید از یک منظر ملی، بلکه باید از منظر قارهای آسیا و به عنوان راهی برای ادغام نگریسته شود. ما یک «چهارراه» (Roundabout) هستیم؛ جایی که همه چیز باید با هم وصل شده و به آنجا بیاید.
اتصال به عنوان پلی برای صلح
موضوع دیگری در مورد پایداری که به آن اشاره نشده است ــ و من نمیخواهم سخنان رئیسجمهور محترم ترکمنستان یا سازمان ملل را تکرار کنم ــ تأثیرات انقلاب ترانسپورتی بر صلح است.
سرمایهگذاری ما در بخش ترانسپورت میتواند مناطق جنگی را به مناطق همکاری تبدیل کند و در این زمینه، افغانستان یک آزمون کلیدی و یک نمونه برای نشان دادن این است که سرمایهگذاری بر روی فقرا و رسیدگی به نیازهای شهرها و مناطق کلیدی میتواند بسیار تأثیرگذار باشد. به همین دلیل، ما در افغانستان مشتاقیم تا خود را به عنوان یک نمونهی جهانی برای ترانسپورت سبز و ایدههای پایدار پیشنهاد دهیم. این نوع شراکت به ما امکان میدهد تا از ساختن صرفاً یک جاده یا یک خط آهن فراتر رفته و به یک دیدگاه یکپارچه، روشهای تأمین مالی و اتصال بیاندیشیم.
چین نه تنها از طریق ما به ایران وصل خواهد شد، بلکه به پاکستان و هند نیز متصل میگردد. ایران نه تنها به ازبکستان، بلکه به سراسر جهان وصل خواهد شد. مهم است که ما به این موضوع بیاندیشیم و مفهوم ترانسپورت را توسعه دهیم؛ همانگونه که ترکمنستان انجام داده و در آن خطوط انتقال برق و خطوط لوله نیز به عنوان ساختارهای اتصال دیده میشوند. دنیایی واقعی برای وارد شدن و فرصتی برای نجات دهها میلیون نفر از فقر وجود دارد.
نتیجهگیری و ادای احترام
من برگزاری این کنفرانس را به شما تبریک میگویم و امیدوارم که نتایج آن به اندازه کنفرانس سپتامبر ۲۰۱۴ عشقآباد پرثمر باشد. در پایان، اجازه دهید به سرمنشی ملل متحد بابت دوران خدمت متمایزشان تبریک بگویم؛ چه روش زیبایی برای پایان دادن به این مسئولیت با فراخوانی جهانی برای تمرکز جدی بر یکی از تحولآفرینترین مجموعه ایدهها و اقداماتی که میتواند رخ دهد. همچنین از جلالتمآب رئیسجمهور ترکمنستان بابت میزبانی و پیگیریهایشان تشکر میکنم.
سپاسگزارم.