د وارسا له سرمشریزې وروسته مطبوعاتي کنفرانس: د افغانستان امنیتي ملاتړ او د سولې لیدلوری
د وارسا له سرمشریزې وروسته مطبوعاتي کنفرانس
مهم ټکي:
- نړیوال ملاتړ: د افغانستان د ثبات او امنیت لپاره د نړۍ کلک ملاتړ.
- ملي قرباني: د امنیتي ځواکونو او عامو وګړو قربانیو ته درناوی او درنښت.
- امنیتي بودیجه: د ځواکونو د شمېر له کمولو پرته د تمویل دوام.
- د پوځ پراختیا: د پیاوړو ځواکونو رامنځته کول او د هوايي ځواک ظرفیت لوړول.
- له تروریزم سره مبارزه: افغانستان د ترهګرۍ ضد نړیوالې مبارزې د یوې برخې په توګه.
- ډیموکراټیکه یووالی: د اساسي قانون تر سیوري لاندې حکومتولي او مساوي حقونه.
- مشروطه سوله: د اساسي قانون په چوکاټ کې د سولې هڅې.
- امنیتي اصلاحات: د مسلکي پوځ او پولیسو په لیکو کې اصلاحات.
- اداري فساد ضد مبارزه: د باور او روڼتیا رامنځته کولو لپاره قانوني اقدامات.
- ښځې او ماشومان: د حقوقو خوندیتوب او د خوندې چاپیریال رامنځته کول.
- اقتصادي پر ځان بسیاینه: پر بهرنیو مرستو د اتکا کمول.
- سیمهییزه همکاري: د ترهګرۍ د ملاتړ پر ضد د عملي ګامونو پورته کولو غوښتنه.
- پر ځوانانو پانګونه: پر زده کړو او ځوان نسل تمرکز.
- اقتصادي لېږد: د یو پایداره ملي اقتصاد په لور حرکت.
۲۱ سرطان ۱۳۹۵ کابل
بسم الله الرحمن الرحیم
د ګران هېوادوالو، د کابینې درنو قدرمنو وزیر صاحبانو، خويندو او وروڼو! خوښ یم چې افغانستان د ناتو د مشرانو له غونډې بریالي را ستون شو. تول ولس ته په خانګړي توکه زموژ امنیتي او دفاعي قواو ته مبارکي وایم. هفته ده چې مو ځوونځن، تول پر لاره اخلي. دا هم د افغانستان پر ستر ولس، امنیتي او دفاعي قواو او سیاسیون مستقیماً باندی لوی اعتماد نښه ده، نو لازمه ده چې لومړی له نیری مننه وکړم.
یادآوری قربانیها و اراده ملت
بخښنه کله ګڼی بدی نړې له مور سره به ورته ټنګ عزت وېل کېږي. بېدیدة اشخاص دوم کله مخکښ په دې باور وو چې جي دیوه ورځ بیله سپی نه کوي، دو نه نور یو لوی کړي او له افغانستانه به لاړ شي. دا مجلس چې په وارسا کې د افغانستان د دوستانو او دښمنانو د باور مجلس و، ترېو شلو هیښتو کې مورد ښه قرفاني وګرځې، زموژ ګلالی ځی، زموژ خوینډي، زموژ مشرانو، زموژ علمأ کرام کې مورد ډیر قرفاني وګرځې، زموژ ګلالی بچي، زموژ خوینډي، زموژ مشران، زموژ علما، کرام شهیدان شوي دي.
زموژ په کور کې هر وخت غم و، اما دغه ولس ثابت کړ چې عزم او اراده لري، په خیلی وطن باندي دردېږي او انشاءاللهتعالی هر څوک که فکر کوي چې افغانستان به سقوط وکړي او د جا له لاسه لاندي به شي، دا هیله به ګور ته وی. مور مننه کووم چې د زموژ قربانیو ته د احترام په سر کې وکتل او ضمن له خراب کړیو له دنیا له ۲۰۰۸ کال راهیسې ندروسه په زموژ په لویو اقتصادی مشکلانو کې نیښته دي. که څه هم هیواد ته کړوني، د مالیې وزیر تفصیلات درکوي چې کوم خدمات یې کم کړي او رغونو ته ژمن شوي، نو په دې شرایطو کې شاید، او د جي دنیا په اړه تشنمه ده با لږ حد زیات امکانات لري، به محدوده امکاناتو کې بي بیا هم فیصله وکړه چې افغانستان ته ته ژوندي ورکړي. دریمه برخه چې سپوږمۍ، چین، هند، افریقا، سهیلی سودان او لیتین امریکا ته ورکړي. دا تول ديرې لوی مرستې ښایې، اما دا تر ټولو لوی مرستې دي چې زموژ په افغانستان د وړ زری دوامداره او دموکراتیک نظام پر نتیجه چې مورد ته لومړیتوب راکړ. د قربانیو برکت او زموژ د زحمتو پر نتیجه چې مورد ته لومړیتوب راکړ.
سپاسگزاری از متحدین بینالمللی
زه غواړم له امریکا له دولت او له جمهوررئیس نه مننه وکړم، زه غواړم همه ښادونې چې د Framework Nations پا چارچوبي مالکانو ته نوم یادېږي له هغوی نه مننه وکړم. د جرمني له لویری وزیر میرکل په مشری، له نورې افغانستان ته شمال لورې به خېټه ورکړل شي، بلکه په دې چوکاټ کې چې نور مالکانو اروپا له عین حال کې د دوی زوی به ستانټوپول له امریکا او ترکی سره بحث کېږي چې ټول دې افغانستان سره مرسته وکړي، ایتالیا چې له هرات نه کی بي عین کار تر سرې، ترکیه په کابل کې او انګلستان هم... په ټولو هغو مالکانو چې غواړي بی ځمکه ته نوې بیې وله ځمکې تازه کړي دي، انشاءالله تعالی تول امکانات به راشي.
اهداف اساسی و شاخصهای پیام جهانی
هدف ما اول از همه این بود که پیام واضح پشتیبانی جهانی را برای قوای امنیتی و دفاعی خود به صورت خاص، و برای ملت افغانستان به صورت عام داشته باشیم. شاخصهای این پیام چیست؟ اول: تا سال ۲۰۲۰، قوای امنیتی و دفاعی افغانستان با امکاناتی که فعلاً داده میشود، تمویل میگردد. امید است که من بتانم همین این را براتان بگویم، در سال ۲۰۱۳ در زمان جناب کرزی صاحب پس از این که قوای امنیتی و دفاعی افغانستان باید صد هزار کم شود، امروز ۳۵۲ هزار قوای امنیتی و دفاعی افغانستان با اعتماد کامل وظایف ملی خود را میتوانند انجام دهند و هیچگونه تقلیل در قوای امنیتی و دفاعی ما رخ نخواهد داد. دوم: مشخص است که در چارچوب این کمکها، تجهیزات هست، قسمی که همتان خبر هستید، قوای هوایی به فعالیت شروع کرده. یکی از نتایج داشتن قوای هوایی این است که امروز قوای زمینی به مراتب تلفات کمتر میدهند. نتیجه دوم، سرعت عمل در جبههای است که سه گذشته ماهها، ما در سر غوربند امید است که شاهد آن باشید، مخصوصاً حملات دشمن که در ۲۷ ماه مبارک رمضان در قوای هوایی ما به شکل کامل به مناطق دورترین حالا یک پلان منظم زیر دست است که در این سه سال آینده، چه طور قوای هوایی را به پا ایستاد کنیم. سوم: نوع تعلیمات است. آکادمی غورفیه یکی از بهترین نهادهای امنیتی و دفاعی منطقه است. کمک انگلستان خاصتاً برای ایجاد مشاورین استاد در این بخش، موجب میشود که ما کورسهای مشخص افسران را علاوه بر کورسهای فعلی ایجاد کنیم و به پیش ببریم. نکته بعدی، تعداد قوا است. وقتی که من خلف این وظیفۀ بزرگ را به حیث خادم اول افغانستان گفتم، یادمان است که موقع اعلانشدهی امریکا این بود که باید تمام قوایشان، به هشتصد نفر در سفارت این کشور تمرکز کند. امروز برعکس دیدید که تعهد، ۸۴۰ نفر از سوی امریکا و عموماً یازده هزار نفر از سوی سایر اعضای ناتو، برای تقویه قوای امنیتی و دفاعی ما صورت گرفت.
تغییر فرضیههای جامعه جهانی در قبال افغانستان
در اینجا ضرورت است که ماحول را تشریح کنیم. من مسئول پروسه انتقال بودم، در آن چارچوب، فرضیه حاکم این که چیز بود؟ یک، با تقلیل قوای بینالمللی، طالبان و طرفدارانشان حاضر به مذاکرات صلح خواهند شد. چون ما باید این را بپذیریم و اجاد کنیم که قوای بینالمللی، هدفشان دفاع مستقیم پایگاهها و دولتهای خود است، بنأ مسلمانها را نداشتن دایمی هدف نه لري. که دا اول وظیفه د امانت سره سږ کال کې سرتاسری صلح به شروع کړو، اما د افغانستان د خلکو او وطن وطن باندي افغانستان و طرفداران یې هم مجبور و اعلان یک جنگ عمومی سرتاسری که اعلام نه کړي، د وسلهوال مردم افغانستان، د خپل پای ممکنه امکان ته مشخص به یک بار اجراي سوم، که ما باید د تلویزیون شاهد میبودیم چې مساله یک بار ما را به حیث یک، دنیا ده که یو ډالر امریکا هر سال ۱۱۰ ملیارد دالر اوس هم مصرفوي، چې هم د تسلیح کچه ده، دا سیستم مستقیم پوه، په مخ کې کوم که پلان څښتن طرح شوی اندازه، موږ ته ټاکل شوې. دا خبر په افغانستان کې ځینو عام خلکو ته ګډوډي پیدا کړې وه، چې هسې فکر یې کاوه چې افغانستان دوباره به ملوکالطوایفي ته لاړ شي، او افغانستان به یو ځل بیا د ترهګرو، د مخدره موادو د قاچاق، قاچاق انسان او نورو مسایلو مرکز وګرځي، دا هیڅ کله د منلو نه و.
نکته دوم، فرضیه حاکم در آن زمان این بود که القاعده در حال ختم شدن است و نهادهای تروریستی بینالمللی ضعیف خواهند شد. هیچکس این تصور را در آن وقت نمیتوانست بکند که حملات هم بروکسل، پاریس، امریکا و استانبول صورت گیرد. اکنون در چهار براعظم حملات تروریستی جریان دارد. بناءً ضرورت این بود که اول مخالفین افغانستان این پیام را بگیرند که مردم و دولت منتخب افغانستان در انزوا نیستند و ما توانستهایم که توجه دنیا را به جهت یکی از محرکهای عمدهی تحرک جهانی جلب کنیم؛ و دوم بگوییم که ما مبارزه با تروریزم را به یک پدیدهی جهانی بدل میسازیم. یعنی از نگاه ما، چی اقدامات میکنیم او د بیان منطقه، جهان اسلام و بینالمللی، حملهی دینی نه، بلکه د یوې نقطې دمرکزي د آغی دیگر عسکرس، نمونهی مثالی است که ثبوت برترتر از آن ندارد که هغوی هېڅ چیز په موږ نظر نه لري. بنابراین افغانستان از نگاه بینالمللی و وارسا، با یک پیام بسیار مثبت آمده است. در پهلوی این، منطقه به جز یک کشور و جهان اسلام، سر افغانستان در حال اجماع است. بنابراین موجودیت این قوه، در تعلیم، تجهیز و مبارزه بر ضد تروریزم است. این نشاندهندهی آن است که ما و دنیا کاملاً در یک فضای اعتماد و همکاری هستیم. ما منافع ملی خود را با منافع بینالمللی یکیجای ساختیم. هدف ما تحکیم یک نظام مردمسالار است تا قانون اساسی ما عملی شود، و تمام اقشار افغانستان در مملکت واحد به حیث افغانهایی باشیم که حقوق و وجایب مساوی داریم.
چگونگی جلب اعتماد دنیا و اصلاحات در قوا
طرف دیگر، اقداماتی بود که چه طور اعتماد دنیا را به دست آوردیم؟ لومړی خبره دا چې زموژ امنیتي او دفاعي قواوې رښتیا هم قربانی ورکوي، تاسې شل میاشتې شاته لاړ شئ یا دوم نیم کاله شاته له یوې صحنې ته بل صحنې ته وګورئ، کا د دې ارادې له کبله چې موږ امکانات نه لرو، دی وخت کې دا قواوې دفاع کوي؟ خلک به دا فکر کوي چې اوس به سقوط وکړي، اوس به سقوط وکړي، نو دا قضیه بدله شوه او زه غواړم او امنیتي او دفاعي قواو مشران او هر سرباز، هر افسر ته، هر پولیس، هر بریدمل ته مننه وکړم. ساتې ته ستانټوپول، ستاسې په استازیتوب، ستاسې په اولادونو به استازیتوب، خوېندو او میندو به استازیتوب دغې قوی ثابت کړ چې څه یې اراده کړی.
حمله اولی که سر ما صورت گرفت در دناکیم بود، یه هفته وقت گرفت تا ما دفاع از یک ته انجام دهیم. امروز چیزی نیست که دوازده یا پانده عملیات با قوای امنیتی و دفاعی شما به آسانی بتوانند تنظیم کنند. مراکز هماهنگی و همآهنگی در سطح رهبری به صورت اساسی آماده گردیده و در جبهات تغییرات اساسی آمده است. برای بار اول سیستم تقاعد در قوای امنیتی و دفاعی ما اجرا شد. نسل نو، نسل ما از نسل گذشتهی ما، با افتخار امتنان کرد. نسل نو از امکانات داریم. بناءً همکاران بینالمللی ما هم اراده داریم او هم ظرفیت، از طرف دیگر در مورد تدارکات که در یک قسمت هنوز هم شاید انتقاد داشته باشید که چرا رئیسجمهور و رئیس اجرایه، وزیر صاحب مالیه و د انش صاحب، وزیر صاحب عدلیه و وزیر صاحب اقتصاد این مقدار وقت را صرف میکنند. چون وقتی تدارکات غذا و وزارت دفاع ملی بینالمللی پیدا کېږي، دنیا دید که ما دو میلیارد یا تنها دو تدارک غذا وزارت دفاع ملی مصرفجویی کردیم او ما حاضر هستیم که امکانات خود را مدیریت کنیم.
سهم افغانستان در تأمین مصارف و اصلاحات اداری
بخش دیگر، سهم خود ما است. از جناب وزیر مالیه و همکارانشان واقعاً امتنان میکنم، در سختترین شرایط مالی، عواید مالی افغانستان را ۲۲ فیصد زیار کرد. بنابراین افغانستان توانست تمام سهمی را که در کنفرانس شیکاګو برای تمویل قوای امنیتی و دفاعی خود وعده کرده بود، فراهم کند. این را رئیسجمهور اوباما خاصتاً و دیگران نیز یاد کردهاند. نکته دیگر این است که اصلاحات سرتاسری مخصوصاً در قسمت فساد اداری روی دست داریم. دنیا باورمند شده که ما با مشکلات خود، خودمان مبارزه میکنیم. به ما، دنیا نمیگوید که فساد مشکلتان است، ما میگوییم که فساد مشکل ما است و چه طور آن را حل میکنیم؟ ما میگوییم که منابع ما باید برای خودکفایی استفاده شود و باید سر پای خود استاد شویم او اصلاحات سرتاسری را انجام بدهیم او نتایجش این است که امروز تصمیم گرفته شد که، ۸۵۰۰ نفر از قوای امریکا و جمعاً ۱۱ هزار نفر در این جا خواهند بود و در سطح قولاردوها، به تعلیم و آمادگی کمک خواهد گرفت. این یک پیام بسیار عمده است و انشاءالله تعالی نتایجاش را میبینیم.
بله خبره دا چې جګړه به مور ته ویل شي، مور جګړه نه غواړي، تاسې کې لاما ته نه غواړئ چي د کوچني په ژوند کې تغییر راشي، د مطلوب په ژوند کې تغییر راولم، د کونډې په ژوند کې تغییر راولم؛ اما به دې پوهېږی چې همدغه جګړه د دې مانع شوې چې دی وطن نه وزو او خپل هدف ته ورسو، شهیدانو ته ورسو او مخصوصاً خپلو خويندو او ماشومان ته ورسو؛ خو بی توله ته به ورسو.
پیام صلح پایدار و اجماع ملی
از این جهت پیغام ما باز هم این است که ملت افغانستان سر صلح اجماع دارد، اما صلحی که پایدار، و در چارچوب قانون اساسی باشد، و منافع تمام افغانها را در نظر بگیرد. ضرورت به وضاحت است که هر کس خود را افغان میداند، بداند که وسیلهی برای دیگران نشود. هر څوک غواړئ کوم لوی شی؟ په دی هېواد کې عزت نه دی غواړئ؟ څوک چې غواړی چې پروری ماسوم به آرامه فضا کې لوی شي؟ صلح کې هدیه است که تداوم را به وجود میآورد. من کودکی کمونستها تا سقوط طالبان، میفهمیدم افغانستان از نگاه ما چه قدر ضرر خورد. ۲۴۰ میلیارد دالر، این تخمین بانک جهانی است که در سال ۲۰۰۴ انجام داده است. تداوم صلح موجب میشود که تحرک اقتصادی بیاید تا ما بتوانیم از نگاه منابع تمرکز کنیم، بنابراین پیغام صلح با به نفع خود باقی است. هر کس که خود را افغان میداند، بداند حال انتخاب کند که وسیله دیگران نشود، کی څوک غواړي افغانستان ثبات داشته باشد؟ کسی که به افغانستان بدبین است. کی نمیخواهد که در این جا وحدت همه باشد؟ کسی که نمیخواهد در این مملکت ثبات پیدا شود. کی میخواهد که ما عاطل و باطل بمانیم؟ کسانی که نمیخواهند ما از منابع خود برای پیشرفت استفاده کنیم. دو بدیل است، خواهران و برادران! یکی بدیل یک افغانستان واحد، یک دولت پاسخگو در چارچوب قانون است که سبک زندگی افغانستان را تغییر بدهد و موقعیت و منابع افغانستان را به خاطر رفاه افغانها استفاده کند. دوم، کشمکش، تفرقه و ترجیح دادن منافع شخصی است، پس ضرور است که ما باید تصمیم واضح بگیریم که جهت ما کدام است و انشاءالله تعالی در جهت درست روان هستیم.
تأثیرات اقتصادی و تقاضاهای جامعه جهانی
در پهلوی تأثیرات امنیتی، معلومدار، وجود ۱۱ هزار قوای بینالمللی، تأثیرات اقتصادی هم دارد. بنابراین پس از رکودی که بعد از برآمدن و انتقال اینها رخ داده بود، انشاءالله تعالی یک عامل دیگر توسعه هم به وجود خواهد آورد و در این بخش هم کارهای اساسی داریم. دنیا، در عین حال از تقاضاهای هم دارد. خوشبختانه این تقاضاها تمامش تقاضاهایی است که ملت دارد و شما به حیث افرادی که داوطلبانه همراه ملت سر و کار دارید، از اینها بخیر هستید. تقاضای اول این است که نهادهای امنیتی و دفاعی ما همه توانمند و استعمال منابع مؤثر و شفاف شود. در این جا باور مردم و اردوی افغانستان به وجود آمده، پیغام مردم و جامعه جهانی، این است که پولیس ما به اصلاحات گسترده ضرورت دارد او د اصلاحات گسترده یې واورو ما به دا اصلاحات و اصلاحاتو ته ورسوو. دوم، اصلاحات در سرمایهگذاری صوم چون مشکلات خود واضح است. دوم این که ایجاد پولیس مسلکیتر او ایجاد یک اردو است. سوم، ایجاد یک اردو مسلکی، او پولیس مسلکی، مخصوصاً پولیس ملی باید به طرف حاکمیت قانون برود، چرا که حاکمیت قانون از این راه تثبیت میشود.
مبارزه با فساد و حاکمیت قانون
دوم، معلومدار است که بزرگترین مسئله از نگاه شهرت افغانستان، فساد اداری است. مرکز عدلی و قضایی بدینخاطر با فساد ایجاد شد، در هفتههای آینده، ما شاهد عظیم اقداماتی عملی او اصولی خواهیم بود. نکتهای که ما میخواهیم مردم همه شریک بسازیم، اقدامات ما در قسمت مبارزه با فساد، قانونی است، سیاسي نیست، د مخالفت نه دی، کوم خاص یا ځینې افرادی سره نه، قانونی اساس او پر اساس احترام به آزادی لوی سارنوالی و محاکم است. اصلاحاتی که در لوی سارنوالی و محاکم آمده، امید این را برای ما فراهم میکند که اینها وسیله تطبیق قانون خواهند بود و قوه مبارزه با جرایم سنگین یک وسیله دیگرش است. بله برخه چې موږ او نړۍ پرې درېدلي یوو او د اساسي قانون حکم دی، هغه د افغانستان د مېرمنو حقوق دي. موږ څه غواړو؟ خپلو مېرمنو ته کوم امتیازات غواړو؟ هغه امتیازات چې بيبي خدیجې درلودل، موږ بل شی نه غواړو. دا هغه فرمایشات نه دي چې زموږ فرهنگ ته تغییر ورکړي. دردآور است که امروز سر طفل افغان در بعضی جاها، از طرف بعضی از افراد، تجاوز صورت میگیرد، یا اینها حقوقشان پایمال میشود، مخصوصاً داخل شدن طفل در قوای دفاعی و امنیتی ما یا سوءاستفاده از طفل در این بخش که به هیچ صورت مورد قبول من نیست. باید بتوانیم به وضاحت کامل اقدامات اساسی را در این زمینه انجام بدهیم.
استقلال مالی و تشکر از پارلمان
نکته اصولی و اساسی این است که در کنفرانس لندن ما یک طرح را پیشنهاد کردیم که اصلش سرپای خود ایستاد شدن است. چه طور بتوانیم منابع و ثروتی را در افغانستان ایجاد کنیم که از راه آن احتیاج ما به جامعه جهانی کم شود. ما نهایت ممنون هستیم که بعد از ۱۵ سال و با وجود تمام مشکلات جهانی، هنوز هم جهان در کنار ما ایستاد است؛ اما هیچ مملکتی تنها بر اساس کمکهای بینالمللی نمیتواند پیش برود. بنابراین از این سه سال، ما باید استفاده اعظمی را بکنیم تا ثروتی را ایجاد کنیم که عواید دولت بتواند پاسخگوی ضرورت آینده ما باشد. حالا که هدف بزرگ ما در بخش قوای دفاعی و امنیتی به دست آمده، از امروز تا کنفرانس بروکسل، تمرکز عمدهی ما راجع به اصلاحات و اقدامات خواهد بود تا وضعیت اقتصادی، حکومتداري و حاکمیت قانون را در افغانستان به صورت اساسی تغییر بدهد. در آن بخش باز هم مجالس دیگری را خواهیم گرفت که تمام اقشار و قشر سیاسی اشتراک کنند تا ما بفهمیم به صورت هدفمند پیش میرویم و پیغام ما نتایج مطلوب دارد. در آخر من میخواهم از شورای ملی ابراز امتنان کنم که به ستانکزی صاحب و حبیبی صاحب رأی اعتماد دادند. رأی اعتماد به اینها، یک علامت بزرگ بود که قوای امنیتی و دفاعی ما، رهبری قابل اعتماد دارند و تمام ملت و نهادهای افغانستان پشت سرشان ایستادهاند. مننه یشه سین افغانستان! تل دي وي افغانستان، ژنده باد افغانستان!
بخش سوال و جواب)
خبرنگار: که څه هم تاسو اشاره وکړه چې نړۍ له شته محدودیتونو سره بیا هم حاضره ده چې شل میلیارده ډالر له افغانستان سره مرسته وکړي، دا د نړۍ مجبوریت دی؟ که رښتیا هم په افغانستان کې دا ظرفیت رامنځته شوی چې تاسو هغوی ته قناعت ورکړ؟ اندېښنه دا ده چې دا به د نړۍ یو ډول مجبوریت وي.
رئیسجمهور: نړۍ مجبوریت نه لري، که نړۍ مجبوریت درلودای، نو سومالیا پسې به ګرځېدل. خطر اوس په یوه ځای کې نه دی. نړۍ به لیبیا ته توجه کړې وه، سوریې پسې به ګرځېدلي وای. نړۍ په سوریې بوخته ده، څومره وخت کېږي چې د سولې یو کنفرانس نه شي دایرولای. عرض مې دا دی چې په ډېر عجز سره موږ وکړی شول چې نړۍ ته قناعت ورکړو. لومړۍ خبرې ته وګورئ. کله چې ما دا چوکاټ مطرح کړ چې داعش پر یو نړیوال خطر بدلېږي چا راباندې باور درلود که نه؟ ټولو وخندل او ټولو مبصرینو دلته هم ویل چې ګوره د ده خو د ګدایی چل زده دی، خلک نړۍ په سوریې بوخته ده، څومره وخت کېږي چې د سولې یو کنفرانس نه شي دایرولای. عرض مې دا دی چې په ډېر عجز سره موږ وکړی شول چې نړۍ ته قناعت ورکړو. لومړۍ خبرې ته وګورئ. کله چې ما دا چوکاټ مطرح کړ چې داعش پر یو نړیوال خطر بدلېږي چا راباندې باور درلود که نه؟ ټولو وخندل او ټولو مبصرینو دلته هم ویل چې ګوره د ده خو د ګدایی چل زده دی، خلک ویروي.
ما چې وویل تروریستي بنسټونو ته انتقال ورکول کېږي چې زموږ خاوره بیا خدای ناخواسته بدله کړي، چا باور کاوه؟ نو دا یې اوله برخه وه، هغه تحلیل چې موږ وړاندې کړی او دویم ما چې د پنځم موج خبره مطرح کړه، ټوله نړۍ په یوه چوکاټ کې راغلي او درېیم زموږ اقدامات وو. زموږ کوم ګاونډی نه و چې موږ ورته مراجعه ونه کړه؟ چې موږ ورته اساسات نه دي جوړ کړي؟ یعنې که اقداماتو ته وګورو، یو اقدام دی او بل تحلیل دی. په تحلیل موږ خلک قانع کړل، له اوباما سره مې له لسو ډېر یو په یو ویډیو کنفرانسونه درلودل. پوهېږئ چې جمهوررئیس اوباما څومره منطقي او تحلیلګر شخص دی؟ که اقدامات یې نه وای لیدلي نه قانع کېده. دویمه برخه یې اقدامات وو او درېیمه زموږ ملي اجماع وه چې قرباني ته حاضر وو، نو دغه اساسات سره یوځای شول او دوی قانع شول چې افغانستان په مرستې ارزي.
زه غواړم چې له هغو امریکایي، اروپایي او نورو جنرالانو هم مننه وکړم چې موږ سره اوږه په اوږه درېدلي وو. دوی د افغانستان په شرایطو پوه وو. نن د امریکا لوی درستیز پخوا د آیساف د قواو مشر، د ناتو سرقوماندان پخوا د ایساف معاون، د سکام قوماندان... دغه ټول وګورئ، یو نسل راغی او موږ د دوی سره کار وکړ. یوه برخه یې دا وه. کله کله چې په ما باندې انتقادونه کېږي پرځای دي چې ټولو سره د لیدو وخت مې نه درلود، خو یوه خبره دا بود، وخت چې کم وي انسان مجبور وي هغه اشخاصو ته قناعت ورکړي چې ملي ګټه پرې راشي. نن قناعت رامنځته شوی او په دې اساس د مرستې موضوع په یوې واقعي ژمنې اوښتې. جمهوررئیس اوباما ته هم وګورئ، صدراعظمې مېرکل او نورو مشرانو ته هم، د اعتماد فضا راغلې. دوی وايي د افغانستان دولت سره موږ غږېدلی شوو، نو له شک پرته، تحلیل، نتایج او عملي اقدامات د دې موجب شول چې انشاللهتعالی زموږ راتلونکی روښانه شي.
خبرنگار: شما در آنجا (وارسا) در سخنرانیهایتان از این مسئله که پاکستان تروریستان را با عنوان تروریست خوب و بد تفکیک میکند، یاد کردید. شما ملاقاتهای دوجانبه هم داشتید، هم با رئیسجمهور اوباما و هم با صدراعظم بریتانیا و سرمنشی ناتو و افراد دیگر. دیدگاه مشخص آنها در رابطه به همکاری نکردن پاکستان در مسایل افغانستان و مبارزه واقعی پاکستان با هراسافگنی چیست و بالآخره خواست شما از جامعه جهانی با پاکستانی که با افغانستان همکاری نمیکند، چی بود و چی برخورد داشته باشد؟
رئیسجمهور: تشکر جناب محمدی صاحب! سوال بسیار معقول کردید. اول ما نیت خود را برای ایجاد مناسبات دولتی با پاکستان ثابت کردیم. شما شاهد هستید که از اولین سفرهای من، سفر به پاکستان بود. دنیا در قسمت نیت افغانستان بر مناسبات نیک با پاکستان و ایجاد صلح شک داشت؛ اما ما ثابت کردیم که هم نیت صلح داریم و هم طرح ایجاد راه صلح را. مناسبات چهارجانبه در حقیقت نتیجهاش چی شد؟ حقانیت دیدگاه افغانستان را در منطقه و دنیا به اثبات رساند. این کلانترین دستاوردش بود؛ چون شانزده شاخص مشخص بود که باید سرش اقدام میشد.
در این چارچوب، امروز جای خوشبختی است که افغانستان در محراق اجماع بینالمللی است. کسانی که در افغانستان همکاری نکردند در حالت انزوا هستند. این انزوا موجب شده که باید راجع به آینده فکر جدی کنند. باز هم تکرار میکنم، افغانستان مناسبات نیک دولت با دولت را با همسایه خود پاکستان میخواهد، اما چند نکته باید اساس باشد: یک: افغانستان پنج هزار سال تاریخ دارد و حاشیه یا استراتیژیک دیپت (عمق استراتیژیک) هیچ مملکتی نبوده و تا آخر الی ابد نخواهد بود. حاکمیت ملی افغانستان را هر کشور احترام میکند. هر کسی که در مسایل امنیتی ما مداخله میکند و گروههای تروریستی را در آغوش خود میگیرد، پیام ما برایش واضح است: این ملت در مقابلتان نفرت پیدا میکند. دوم: پایگاه و جایگاه به تروریستان ندهید. مردم افغانستان تا کی خاموش بنشینند تا اولادهای ما در «ریاست ده» یا پولیس، قتل شوند. قتل و قتال و حرکات تروریستی باید متوقف شود. وضاحت کامل داریم، وقتی که با اسناد میتوانیم ثابت کنیم که از خاک دیگر این عملیاتها پلان میشود، باید منع شود. ما به کسی اجازه نمیدهیم که در مقابل همسایههای ما، اقدام شود، اینها هم باید ندهند. سوم: مناسبات اصولی همکاری دولت با دولت را میخواهیم. ما از پاکستان صلح نمیخواهیم، ما میخواهیم کسانی را که مخالف صلح هستند، از پاکستان خارج کنند. صلح بین دولتین میخواهیم. جنگ نااعلامشده پاکستان در مقابل افغانستان که به وضاحت برایشان تشریح کردم و مورد سوال قرار ندادند، باید ختم شود. دلیل ما چیست؟ تروریزم پدر و مادر؛ دین و مذهب؛ ملک و ملت؛ زن، مرد و طفل نمیشناسد.
بعد از این که سر مدینه منوره حمله میشود و بدبختانه فردی که این کار را انجام داده از پاکستان میباشد، ضرورت است که اینها سر اژدها فکر کنند. در کجاست این افراطیت و چرا ایجاد شده؟ چرا همکاری منطقهای ایجاد نمیشود؟ امروز جهان اسلام را یک اقلیت کوچکِ برابر با یک ناخن، گروگان گرفته. ما میراث کی را داریم؟ میراث بزرگترین تمدن دنیا را. علم و ادب و همکاری با تمدنهای دیگر جز فرهنگ ما است. بنابراین باید این گروگانگیری را ختم کنیم. از این جهت، پیام ما به پاکستان، مثبت و مشخص است. هر مملکتی که در گذشته بین تروریزم خوب و بد تفکیک کرده، قیمت داده. بنابراین ضرورت همکاری است. دشمن مشترک، این تروریزم است که باید مهار شود تا همه ما زندگی کنیم. زیادترین قیمت را به تروریزم کی میدهد؟ افراد بیبضاعت، فقیر، غریب، طفل و جوان. حالا وضاحت به میان آمده است، همکاران ما، موقف ما را به وضاحت درک کردهاند و فضل خداوند جلجلاله همراه ما و دولت پاکستان به صورت جدی کار میکنند تا به یک چارچوبی برسیم که تنها در حرف نباشد. حرف آخر من این است که از پاکستان در دو سال گذشته حرفهای خوب شنیدیم؛ عمل! عمل! عمل. باز اعتماد ملت، تمام اقشار، علماء کرام و دولت افغانستان به وجود میآید و برای این هدف کوششهای اعظمی خواهیم کرد.
خبرنگار: در اول دستاوردهای ملموسی که در قسمت این کنفرانس و روابط با دنیا داشتید، واقعاً قابل ستایش است و همچنین پیام روشنی را که به پاکستان ارائه کردید. میخواهم یک پرسش کوتاه داشته باشم. در رابطه با جهان دستاوردهای قابل لمسی داشتید؛ اما در بحث داخلی و تقسیم قدرت معلوم میشود که اختلافاتی وجود داشته و شما یکی از رئیسجمهورهایی به نظر میرسید که در قسمت اِعمال قدرت خیلی حساس هستید. زمانی که به کشورهای خارجی سفر میکنید، بحث سرپرست مشخص نیست. در بیرون حرفهایی است، بعضی میگویند اداره امور از سوی کاخ سپیدار اداره میشود و بعضی میگویند از سوی معاونیت اول و دوم، اما در این سفر هم آقای عبدالله نبود و هم آقای دوستم. سرپرست کی بود؟ حداقل یک لاسلیک یا دستخطی وجود داشته باشد تا خدای ناخواسته یک حادثه رخ میدهد، طیاره سقوط میکند، حداقل آینده هم معلوم باشد تا وضعیت نابسامان در افغانستان رخ ندهد.
رئیسجمهور: جوابتان در قانون اساسی است و قانون اساسی وضاحت کامل دارد و هیچ حاجت به بحث نیست. اگر یک حادثه رخ بدهد، قانون اساسی تمام چیزها را پیشبینی کرده است. عرض من با ادب خدمتتان این است که قانون اساسی وضاحت دارد. شما گفتید کوتاه، من هم خدمتتان کوتاه عرض کردم. نکات اصلی کار پیش روی ماست و شما شاهدش خواهید بود. اصلاحات به شکل گسترده است تا قسمی که قانون اساسی فرمایش داده، اداره در خدمت مردم قرار بگیرد. تمام طرز کار من طوری که شما شاهد بودهاید بر اساس مشوره است. روابط ما را با شورای ملی، ستره محکمه و سارنوالی ببینید، همه در داخل اداره افغانستان حوصله بزرگ استراتیژیک میخواهد و امید است دیده باشید که حوصله، نتیجه داشته و باز هم حوصلهتان را میخواهیم.
خبرنگار: تاسي ژمنه کړې چې له ۲۰۲۰ کال وروسته به افغانستان د خپلو امنيتي ځواکونو لګښت پخپله پوره کوي، افغانستان کې امنيتي ستونزې شته، دا به له کومو سرچینو پوره کېږي او امنيتي ستونزو ته په پام سره دا به ممکنه وي، که نه؟
رئیسجمهور: ډېره مننه! د افغانستان تراژیدي دا ده چې موږ ډېر بډایه مملکت یوو او اکثریت مطلق ولس مو غریب خلک دي. د افغانستان یو کم څلوېښت فیصده ولس په ۲۰۱۴ کې د بیوزلۍ له کرښې کښته و، یعنې یو ډالر او پنځه ویشت سنته ورځنی عاید یې درلود. زموږ ۷۰ فیصده ولس په ورځ کې له دوه ډالرو کم پیدا کوي. له بلې خوا د افغانستان منابعو ته وګورئ: لومړی: زموږ موقعیت دی. حرکات مو لیدلي، چاه بهار مو ولید، ټاپي مو ولیده، کاسا ۱۰۰۰ مو ولیده، له دې موقعیت نه به موږ انشاءالله په راتلونکي کې میلیاردونه پیسې پیدا کړو، نو ځکه زموږ لومړی هدف له جغرافیې نه سیاسي اقتصاد ته د زموږ د موقعیت بدلول دي. دویم: زموږ اوبو ته وګورئ، یوازې له هرات نه تر کندهاره موږ د پنځه نیم میلیاردو نه تر شپږ نیم میلیارده متره مکعبه اوبو ذخیره کولو توان لرو، که په بل عبارت یې وګورئ، له امریکا سره تاسو بلد یئ خو، افغانستان کې د دې ظرفیت شته چې د اقلیم له بدلونونو او نورو ټولو سره بیا هم لس لوی بندونه ولري. د خدای ﷻ فضل دی موږ ځمکه هم لرو، نو دافغانستان کرنه او نړۍ سره د دې ارتباط دویمه مسئله ده. درېیم: زه له تاجرانو سره کېناستم، پوهېږئ په دوبۍ کې د تاجرانو او د دوی د مقاماتو بررسي څه ده؟ افغانان په دوبۍ کې له ۱۶ تر ۱۸ میلیاره ډالر پانګه لري، په تېره هفته کې شاهد وئ چې الکوزي صاحب یعنې عبدالرحمن خان الکوزي ۳۵۰ میلیونه افغانی پانګونه وکړه، افغانستان پیسې لري، خو اعتبار نه لري چې دا پیسې څنګه په کار واچوي. ما د افغانستان له خصوصي سکتور سره ډېر واضح بحث شروع کړی، نن صادراتو ته وګورئ، د کابل هوايي اډه د مېوې د صإداراتو پر ځای بدله شوې ده. تېر کال به یې ځورول، سږ کال یې چې هره ورځ ګورئ، لار شئ کمین زاده صاحب سره وګورئ. څلورم: زموږ ځوان نسل دی. ۷۰ فیصده افغانان له دېرش کلن عمره کم دي. زه غواړم چې په دې راتلونکو ۳ میاشتو کې پر مسلکي تعلیماتو او ځوان نسل باندې یوه بنیادي پانګونه وکړم. او پنځم: زموږ معادن دي. زموږ ۳۳ فیصده معادن چې په مطلق ډول له هوا سروې شوي او په ځمکه باندې تخمیناً د ۳ تریلیونه ډالرو ارزښت لري. دا ۷۰ فیصده باقیمانده امکانات باید تثبیت او د ولس لپاره په کار واچول شي.
بل اوسنیو امکاناتو ته هم وګورئ، هوايي اډو ته وګورئ، نن نظامي برخه کې حد اقل ۱۳ میلیاره ډالره زموږ په هوايي هډو لګول شوي دي. داسې نه ده چې ګنې هېڅ نه لرو، انسجام په کار دی. او بله خبره داده چې انشاءاللهتعالی تاسو ته به هم مهمه وي، یو نوی نسل لرو چې تاسو ټول د هغه استازي یئ، د افغانستان ملت کې داسې ظرفیت شته چې دغه ظرفیت لا په دولت کې نشته، دغه ظرفیت چې ولس کې ایجاد شوی، په یو ډېر شفاف او روښانه طریقې باندې باید دولت ته راشي. نو زه غواړم درته ووایم چې له راتلونکې هفتې به د اداري اصلاحاتو مشري د یوه عالي کمیسیون په چوکاټ کې زه پخپله وکړم، څو هر تحصیل یافته او هر مجرب افغان په دې اعتبار ولری چې بې له وسیلې او واسطې او بې له دې چې څوک یې وګوري له کوم ځایه او څنګه راځي، وګومارل شي. دا کارونه که وکړو انشاءالله تعالی حرکت راوړلای شوو، خو شرایطو ته باید وګورو او د شرایطو په چوکاټ کې له منطقي، اسلامي نړۍ او نړۍ سره زموږ همکاري لازمي ده. نو دا د افغانستان ضرورت دی، چې په داخل کې اقتصادي منابعو ته ګورو ډېر وخت غواړي. زموږ هر ګاونډی چې یو حرکت کوي او مثبت نتایج ولري، د افغانستان په ودې او امکاناتو تاثیر لري، مننه.
خبرنگار: آقای رئیسجمهور شما گفتید که در نیروهای مسلح افغانستان هیچ کاهشی از ۳۵۲ هزار به میان نخواهد آمد، در حالی که خیالی بودن نیروها میتواند نگرانکننده باشد. یعنی شمار زیادی در میان نیروهای مسلح افغانستان خیالی هستند. چه قدر مطمئن هستید که ۳۵۲ هزار نیرو وجود فیزیکی دارد یا کامل هستند، در حالی که خودتان هم نگران خیالی بودن نیروها بودهاید و این که شما در نشست وارسا گفتید که در تمام منطقه یک کشور در پیکار با هراسافگنی همکاری نمیکند و آن هم پاکستان است، اما پاکستان در واکنش به آن، حرف شما را خصمانه و تأسفبار گفتند. چرا چنین گفتند؟
رئیسجمهور: نکته اول این است که من روی تشکیل صحبت کردم که تشکیل ۳۵۲ هزار کم نخواهد شد. نکته اول تشکیل است؛ چون اگر سر یک عدد به نتیجه نرسیده باشید و اگر عدد را صد هزار کم میکردید، دوباره نمیتوانستید زیاد کنید. این نکته اول بود و امید است که در گرفتن این تعهد با وجود انتقادات یا اتهامات سر خیالی بودن، با من همکار و همصدا باشید. دوم، تمام نیروهای دفاعی و امنیتی ما زیر بررسی و نظارت است. نهتنها قوای امنیتی و دفاعی؛ بلکه معلمین و مکاتب ما زیر نظارت است. یک سیستم شفاف و واضح ایجاد میشود تا بفهمیم که کی هست و در کجا حضور دارد؛ اما در عین حال تقاضای من این است که مبالغه خودش مورد سوال قرار میگیرد. اگر کسی ادعا میکند که ده هزار یا بیست هزار کمبود است، این خود یک حرف است؛ اما کسی که ادعا میکند دوصد هزار کمبود است، این واقعیت نیست. ما متعهد هستیم و هدایت من به تمام قوای امنیتی و دفاعی و والی صاحبان که حالا اختیار دادهام، وجود دارد. بعد از این سیستمهای اساسی تثبیت هویت هر فرد به وجود میآید تا اطمینان کامل داشته باشیم که هر فردی را میگوییم وجود دارد، وجود خواهد داشت و از امکاناتش استفاده اعظمی میشود. در مورد تدارکات دیدید که به صورت اساسی در حال پیاده کردن شفافیت هستیم، هنوز هم نتیجه کامل را نداده؛ اما امید است که در سه سال آینده بفهمیم هر افغانی که برای تقویه قوای دفاعی ما مصرف میشود، نتیجه مطلوب میدهد.
قسمت دیگر تقدیر از قربانیان شهدای ماست. ۵۴۹ نفر به شمول ۱۶ دختر جوان از اکادمی فارغالتحصیل شدند و یک هفته بعد یک قسمت عمده اینها در خط اول جنگ بودند. اینها واهی نیستند، اینها به این وطن عقیده و باور دارند و مبارزه اینها به خاطر نسلهای آینده است، بنابراین باید تقدیر شوند. نکته اساسی این که هر کسی که امروز در قوای امنیتی و دفاعی افغانستان هست، بر اساس پشک (قُرعه)، مجبوریت یا جمع کردن از کوچهها نیست، اینها «رضاکار» هستند. این بخش قضیه هم باید در نظر گرفته شود. همه شما امروز در این جا هستید و عید به خیر گذشت، اما میفهمید که چرا عید به خیر گذشت؟ تمام قوای امنیتی و دفاعی ما در احضارات خاص بودند و به یک نفرشان هم اجازه ندادیم که به رخصتی بروند. من از اینها تشکر میکنم. هر دو طرف قضیه ضرور است. ما باید بحث سازنده را ایجاد کنیم تا از یک طرف نظارت سرتاسری مردم وجود داشته باشد و از طرف دیگر احضارات، امکانات و سیستم و نظامسازی باشد که خاصتاً در وزارت امور داخله تمرکز روی آن است و همچنین در جاهای دیگر.
چرا سر من قهر هستند؟ این را شما برای مردم افغانستان تعبیر کنید. اما امید است که قهر بعضی همسایهها، موجب افتخار ملی ما باشد. تشکر، به خیر باشید!