د اسیا د زړه ستراتیژي: د سیمه ییز اتصال لټون او د نااعلان شوې جګړې پای
د آسیا زړه پنځمې غونډې وروسته کابل کې مطبوعاتي کنفرانس
مهم ټکي:
- سیمه ییزه اجماع: د افغانستان د سولې او ثبات څخه د ملاتړ په موخه د ۴۰ هېوادونو ترمنځ هوکړه.
- نااعلان شوې جګړه: د افغانستان او پاکستان ترمنځ د ۱۴ کلنې شخړې تعریف.
- دولت په دولت اړیکې: له پاکستان څخه غوښتنه چې د نیابتي ډلو کارول پای ته ورسوي او د افغانستان اساسي قانون ته درناوی وکړي.
- اقتصادي اتصال: د ټاپي (TAPI) ګاز نللیکې او کاسا-۱۰۰۰ (CASA-1000) برښنا پروژو پرمخ بېول.
- د ټرانزیټ تنوع: د ستونزو د له منځه وړلو لپاره د چابهار بندر او چین سره د رېل پټلیو پراختیا.
- د کډوالو ډیپلوماسي: د ۵۰۰،۰۰۰ پاکستاني کډوالو کوربه توب؛ او په بهر کې د مېشتو افغانانو د عزتمنې راستنېدنې غوښتنه.
- د بنسټونو خپلواکي: د افغانستان په دولتي ګومارنو کې د هېڅ ډول بهرنۍ مداخلې نه منل.
- د تروریزم ضد مبارزې تایید: د هغو هېوادونو د تعقیب لپاره د سیمه ییز میکانیزم غوښتنه چې له تروریزم سره جنګېږي یا یې تمویلوي.
۲۰ قوس ۱۳۹۴
نحمده و نصلی علی رسوله الکریم، اما بعد، فاعوذ بالله من الشیطان الرجیم. بسم الله الرحمن الرحیم
ډېرو قدرمنو ژورنالیستانو، ورونو، خوېندو، تر ټولو لومړی د کندهار د شهیدانو ټولو کورنیو ته تسلیت وایم او زخمیانو ته له خدایه ﷻ ژر تر ژره عاجله شفا غواړم. پرون ستانکزی صاحب کندهار ته لاړ، تفصیلي بررسي یې وکړ او زه له دې مجلس نه پس د کندهار له مشرانو سره ګورم. دا حادثه په خپل ذات کې دا ښيي چې موږ د سولې او ثبات څومره تږی یوو. زموږ وینه هره ورځ تویېږي او دا وینه باید ودرېږي. ځکه زموږ شهادت او زموږ قرباني د دې وطن او د الله ﷻ د احکامو لپاره ده، اما وطن د سولې تږی دی او غواړو چې دا سوله او هغه ثبات چې د ټولو وطنوالو غوښتنه ده، ژر تر ژره راشي.
دیروز روز جهانی حقوق بشر بود. از یک طرف اهمیت این روز را بر آن تأکید میکنیم و از طرف دیگر نیز توجه تمام دنیا را به مظالمی که هنوز سر مردم ما جریان دارد، میخواهیم. و خاطره قربانیهای دهههای اخیر و مخصوصاً امسال را گرامی میداریم. تطبیق حقوق بشر، آرزوی قاطبهی ملت افغانستان است و امید است که با تحکیم حاکمیت قانون، از حقوق و وجایب ما مخصوصاً آنهایی که در فصل دوم قانون اساسی است، بهرهمند باشیم.
د چهارشنبې په ورځ د آسیا د زړه او د استانبول د پروسې کنفرانس و. زموږ د بهرنیو چارو محترم وزیر او د وزارت معین د دې کنفرانس ګډه رهبري په غاړه درلوده او زه غواړم له دوی نه، د بهرنیو چارو وزارت د ټولو همکارانو نه او همدارنګه د هغه ټیم نه د زړه له کومې مننه وکړم چې اسلام آباد ته یې راسره تشریف یووړ. کنفرانس کې د افغانستان اصلي غوښتنه په لاس راغلې ده. غوښتنه دا وه چې د افغانستان د ثبات او سولې لپاره یوه بینالمللي او منطقهيي اجماع رامنځته شي. دا له فکري لحاظه یو لوی قدم ایښودل شوی او زموږ ټول تمرکز به پر دې وي چې دا لويه فکري لاس ته راوړنه په عملي اقداماتو بدله کړو څو زموږ اصلي غوښتنه چې یو باثباته آزاد، مستقل او مرفه افغانستان دی، عملي شي. په دې کنفرانس کې زموږ د بهرنیو چارو وزیر صاحب، معین صاحب او نور همکارن په دې وتوانېدل چې په یوې ډېرې مهمې اعلامیې د ۴۰ مملکتونو اجماع واخلي. دا اعلامیه تاسې ته توزیع شوې او ستاسې په اختیار کې ده. هیله ده زموږ محترم ژورنالیستان او د فکر و نظر خاوندان دغه اعلامیه په ډېر دقت ولولي او اساسي بحثونه ورباندې وکړي چې دا لاس ته راغلی چوکاټ څنګه په عملي اقداماتو بدل شي.
در عین حال موجب امتنان است که کشور دوست ما، هند، میزبانی سال آینده کنفرانس قلب آسیا و پروسه استانبول را قبول کرد؛ از این، استقبال میکنیم و برای سال آینده، ترتیبات اصولی از همین امروز شروع شده تا خواستههای ما در مورد همکاری منطقهیی شکل عملی را به خود بگیرد. یکی از نکات عمدهی اعلامیهای که چهل مملکت با آن موافقت کردند، ایجاد یک چارچوب منطقهیی برای مبارزهی ضد تروریزم است که ما این را به صورت جدی و همهجانبه تعقیب خواهیم کرد؛ چون امروز خطر تروریزم تنها خطر برای ما نیست، برای منطقه و جهان است. مخصوصاً بعد از حوادث اخیر، توجه سرتاسری به مطالبی که در شروع حکومت وحدت ملی ما همراه جهان در میان گذاشته بودیم، معطوف شده است. در آن وقت نسبت به تحلیل ما یک اندازه شک و تردید بود، چون فکر میکردند که به خاطر این است که ما برای افغانستان کمک اضافی جذب کنیم؛ اما حالا، بر چارچوب تحلیلی ما در قسمت خطرات تروریزم، تمام دنیا صحه گذاشته است. باز هم اقدامات عملی و سرتاسری به کار است.
در آن مجلس جای این بود که ما از کمکهای دوستهایی که قوای امنیتی و دفاعی ما را به شکل دوامدار تمویل، تعلیم و کمک کردهاند، ابراز امتنان کنیم. دوستهای واقعی ما در سال گذشته در چارچوب مأموریت قاطع ناتو و در چارچوب فیصلههای رئیسجمهور امریکا، آقای اوباما، و بعد از آن، فیصلههای اروپا - که فیصلههایی بنیادی است - به منطقه و به تمام گروههای ذیدخل در قضیه افغانستان، یک پیغام واضح دادند. از برکت قربانیهای مردم افغانستان، دنیا پیام برحق ما را گرفته و همراه ما همکاری میکنند. از این جهت جا داشت که از همه آنان ابراز امتنان کنیم.
در عین حال برای دنیا واضح ساختیم که افغانستان با سرعت تمام در حال ایجاد همکاری با آسیای مرکزی است. پسفردا انشاءالله تعالی سنگ تهداب پروژهی تاپی که از یک دهه زیادتر ما منتظرش بودیم، گذاشته خواهد شد. ترکمنستان اقدامات نهایت وسیعی را برای تحکیم اقتصاد افغانستان روی دست گرفته که بعد از سفر، برایتان تشریح خواهد شد. همچنین همکاری ما با شرق آسیا و چین، توسعه بنیادی داشته است. رفع تحریم بر ایران و همکاری مشترک ایران و هند در قسمت بندر چابهار و همکاری ما با ایتالیا که خط آهنی را از اسلامقلعه به هرات وصل کنیم، نیز نکات بنیادی است که توجه کل منطقه و دنیا را به آن جذب کردیم.
چون ما در قلب آسیا هستیم، به هر طرف وصل شده میتوانیم، و در حال وصل شدن هستیم. با تأسف، اقدامات وصل شدن ما با آسیای جنوبی که یکی از محورهای اساسی منطقهیی است، در حرف باقی مانده بود. وضاحت دادیم که مردم افغانستان و اقتصاد افغانستان منتظر بوده نمیتوانند، اقدامات عاجل باید گرفته شود تا افغانستان واقعاً به «قلب آسیا» مبدل شود. چون جناب وزیر صاحب خارجه روز گذشته صحبت کرد و فردا هم همراه شورای ملی افغانستان به تفصیل صحبت خواهد کرد، من توضیحات زیادتری در این قسمت نمیدهم.
در حاشیه نشست اسلامآباد، ملاقاتهای اساسی دیگری انجام شد؛ همراه وزیران امور خارجه هند، ایران و چین دیدارهای دوجانبه داشتیم. در پهلوی اینها، دیدارهای دوجانبه همراه مقامات پاکستانی داشتیم و خاصتاً دیدار سهجانبه با امریکا و بعد از آن دیدار چهارجانبه با امریکا و چین داشتیم. یکی از خواستههای دوامدار مردم افغانستان این است که قوتهای بزرگ دنیا در بحث بنیادی که ما همراه پاکستان داریم، با ما شریک شوند، تا یک چارچوب واضح پیشرفت وجود داشته باشد و توسط این میکانیزمهای سهجانبه و چهارجانبه ما بتوانیم همکاری را وقتی که مشکلات وجود دارد، به صورت واضح؛ و وقتی مداخله وجود دارد، از آن کرده زیادتر به صورت واضح و همهجانبه، تعریف کنیم و همراهش بتوانیم راههای حل را ایجاد کنیم.
نتایج این نشستهای سهجانبه و چهارجانبه را شما از طریق رسانهها دیدید و در خدمتتان است. من تنها چند نکته عمده را میخواهم برایتان ذکر کنم. ډېر کلونه وو... تاسې پخپله شاته تللی شئ، څلورپنځه کاله ورته وایئ، څوارلس کاله ورته وایئ او که ډېر ورته وایئ چې په دې موده کې د پاکستان دولت د افغانستان په ملي حاکمیت، د اساسي قانون په مشروعیت او د افغانستان د منتخب دولت په مشروعیت، په صراحت او سپینه لهجه خبرې نه کولې، خو په دې اعلامیه کې دغه مطالب په واضح توګه راغلي دي. معنی دا نه ده چې افغانستان ګنې محتاج دی چې څوک یې ملي حاکمیت یا د اساسي قانون مشروعیت یا د دولت مشروعیت ومني، خبره داده چې کله دا کېږي بیا د مداخلهګرو د مخنیوي لپاره عملي اقدامات په کار دي. ما تاسې ته څو ځله ویلي چې ۱۴ کاله یا تر دې ډېره موده کېږي چې زموږ ترمنځ نااعلام شوې جنګ موجود دی. موږ بنیادي مسایل لرو او د دې مسایلو د حل لپاره دا ضرور و چې د افغانستان د دولت حاکمیت، د اساسي قانون مشروعیت او د نظام مجموعي مشروعیت بې قید و شرطه په واضح ډول او سپینو الفاظو ومنل شي او دا منل شوي دي. په دې کې به د نظر خاوندان مختلف نظریات ولري، ځینې به انتقادونه لري، خو زما خبره تاسې ته ډېره ساده ده: دولتونه او ملتونه ملي ګټې لري او د ملي ګټو ترلاسه کول بې له مذاکراتو، نه کېږي. هر څومره چې د دوو هیوادونو ترمنځ مسایل ډېر کړکېچن وي، هومره ډېر ضرورت وي چې د مسایلو تشخیص په واضح توګه وشي او د حل لاره په بنیادي توګه ولټول شي. د افغانستان د وسله والو ځواکونو د اعلی سر قوماندان په حیث زما اوله وظیفه دا ده چې د دې قوي یو منسوب خپل ژوند له لاسه ور نه کړي، اما په عین حال کې مې دا هم وظیفه ده څو دا تصامیم ونیسم چې د افغان بچي مرګ ته لار نه شي او زموږ د خاورې مصونیت، زموږ ملي وحدت، یووالي او حاکمیت وساتي، نو دا ضرور ده چې موږ واضح تعریف ولرو او په متانت او ثبات سره د خپلو منافعو د تأمین لپاره تر ټولو لویه اجماع جوړه کړو. تېر کال د ستونزو کال و، موږ ډېرې قربانۍ ورکړې، خو نتیجه یې دا ده چې نن ټوله دنیا او اکثریت منطقه موږ برحقه ګڼي او دا په دې کنفرانس کې ثابته شوه، ځکه کومه سوله چې موږ غواړو، صلح عادلانه، پایدار و عزتمند است که در چارچوب قانون اساسی ما باید عملی شود. این تأکید و این خواسته ما، در همهی اعلامیهها انعکاس داشت.
نکته دوم این بود که ما به اندازه کافی قربانی دادیم، هیچ مملکتی برابر با ما، به خاطر کلمه «الله» و دین مبین اسلام قربانی نداده است. وقتی که قشون سرخ به این جا آمد، کی باور میکرد که مردم افغانستان اینها را به عقبگشت مواجه کرده میتواند. کاسه صبر مردم ما لبریز است، مردم ما حق تنفس را میخواهند، ما حق زندگی و رفاه را میخواهیم. اینها هدیهای نیست که دیگران به ما بدهند، این یک حق برحق بر اساس ارزشهای حقوق بشر، و هم تمام اصول و قوانین بینالمللی است. بنابراین ضروت این بود که به صورت واضح از قربانیهای مردم افغانستان ذکر شود. مخصوصاً دستاوردهای قوای امنیتی و دفاعی ما به صورت واضح ذکر شد. علاوه بر این، نارضایتی ملت و دولت افغانستان را در برابر عملیاتهای شوم شبکه حقانی، با اراکین پاکستان شریک ساختیم و به وضاحت خواستار این شدیم که اقدامات صورت بگیرد؛ از مردم ما و از هیچ نوع مردم منطقه، باید استفاده ابزاری نشود.
اقدامات عمده برای پروسه صلح که هدفمند باشد و در چارچوب قانون اساسی افغانستان انجام شوند، هم در جلسه سهجانبه و هم در جلسه چهارجانبه، مطرح شد. در این بخش پاکستان تعهد کرد که برای به دست آوردن این هدف همراه ما همکاری کنند. قدمهای عملی و بعدی البته در طول هفتههای آینده صورت خواهد گرفت. از نظر ما و همکاران ما عمدهترین دستاورد این بود که پاکستان بالاخره پذیرفت در صورتی که آن عده از گروههایی که نخواهند سلاح بر زمین بگذارند، به صورت مشترک علیهشان با استفاده از تمامی وسایل به شمول استعمال قوه، عمل خواهد کرد.
خبره دا ده، څوک چې روغه مني او په اصولو یې مني هغوی په غېږ کې نیسوو، اما څوک چې روغه نه مني او د نورو د ګټو لپاره کار کوي، په دې باید پوه شي چې مشروع قوه یې پر وړاندې استعمالېږي او دا د مشروع قوې استعمال یوازې د افغانستان د دولت او د افغان ولس له خوا دی، نو ضرورت دی چې منطقه او مخصوصاً پاکستان په دې برخه کې له موږ سره همغږی شي. دا واضح پیغام دی، تاسې له ما نه مخکې غوښته، اوس دا دی درکړل شو.
تأکید اساسی دیگر ما که خواسته تمام مردم افغانستان است، این میباشد که ما باید کاهش خشونت و میزان خشونت و حملات تخریبآمیز را ببینیم؛ چون یک جنگ تمامعیار در مقابل ما - که برایتان قبلاً هم توضیح دادم و هفت مرحلهی بسیار دشوار بود که یک مرحله از مرحلهی دیگر دشوارتر بود - در سال گذشته انجام شده است. هدف اساسی ما این است که سال آینده تکرار سال گذشته نباشد.
زه غواړم په اطمینان سره ووایم، سره د دې چې موږ او تاسو په وړو ځایونو او مشخصو جنګونو کې ډېرې زیاتې قربانۍ ورکړې او په دې قربانیو یوه دقیقه هم سترګې نه شوو پټولای، د افغانستان امنیتي او دفاعي قواوې په دې وتوانېدلې چې سږ کال په اصلي خبره کې بریالۍ شي، اصلي خبره څه ده؟ هغه دا ده چې د افغانستان د دښمنانو د اصلي هدف، یعنې د دوو سیاسي جغرافیو د موجودیت مخنیوی یې وکړ. بنابراین عزت و اعتباری که برای هیئت و رئیسجمهور افغانستان قایل شدند، یک عزت شخصی نبود. این عزت، عزت به قربانیهای قوای امنیتی و دفاعی افغانستان بود. رئیسجمهور در بیرون ممثل دولت و مردم است، وقتی که برایش عزت داده میشود، معنی آن، عزت به مردم این خاک است و این عزت را هیچکس به مردم افغانستان نمیدهد؛ جز این که قوه امنیتی و دفاعی و مردم افغانستان آن را کمایی کند. بنابراین من میخواهم مثل آن که در اسلامآباد از شجاعت، دلیری و سربازی قوههای امنیتی و دفاعی تشکر کردم، باز هم تشکر کنم.
تعهد قوای امنیتی و دفاعی ما به قانونی اساسی، ارزشهای دین مبین اسلام و ارزشهای ملی ما، قابل افتخار است. از این جهت، اول قوای امنیتی و دفاعی ما، سپس تمام مردم افغانستان، اطمینان کامل داشته باشند که صلح، صلح باعزت، باافتخار و در چارچوب ارزشهای قانون اساسی افغانستان خواهد بود. از این جهت است که هم ایالات متحده امریکا و هم چین تعهد کردند که در روند صلح با ما همکاری دوامدار کنند نه همکاری مقطعی. بر این اساس انشاءالله تعالی به طرف این میرود که یک چارچوب واضح هم برای صلح و هم برای نظارت و تثبیت شکایتها - در صورتی که مداخله و عدول صورت بگیرد - وجود داشته باشد. این موجب میشود که از یک فضای ملامتی دوطرفه برآییم و اصول واضح مجموعی وجود داشته باشد تا روند به نتیجه برسد.
نتیجهگیری ما این است که باید محتاطانه امیدوار باشیم. ما با مسایل پیچیدهای سر و کار داریم که در یک روز حل نمیشوند؛ اما وقتی که تغییری میآید که موجب میشود آرزوهای سرتاسری مردم افغانستان برای صلح، ثبات و همکاری منطقهیی - که از نگاه اقتصادی بالای دسترخوان ما تأثیر همهجانبه دارد - تحقق یابد، این را باید استقبال کنیم و یک اجماع ملی را که وجود دارد به مراتب تقویه کنیم و قویتر بسازیم، تا بفهمیم که قدمهای بعدی را باید با اطمینان و به صورت اصولی بر اساس قانون اساسی و ارزشهای ملی بگذاریم.
مننه، تشکر!
پوښتنې او ځوابونه:
خبریال: مننه رئیس صاحب! تاسو مخکې وویل چې هم د پاکستان حکومت، هم امریکا او هم چین ژمنه وکړه چې د سولې په پروسه کې دوي صادقانه همکاري کوي، اوس د طالبانو خپلمنځیو جګړو او مشکلاتو ته په کتو، افغان حکومت څومره خوشبینه دی چې بالاخره به دا ځل دغه پروسه نتیجه ورکړي او پاکستان به واقعاً مشکلات رامنځته نه کړي؟ مننه.
رئیسجمهور: مننه جناب سوله مل صاحب! لومړۍ خبره دا ده، تاسې یو اساسي ټکي ته اشاره وکړه چې هغه په اعلامیې کې هم راغلې ده. طالبان مختلفې ډلې دي. د طالبانو واحد حرکت وجود نه لري، نو ځکه ضروره ده چې موږ پوه شوو. په همدې خاطر مې وویل، هغه خلک چې روغه مني او هغه چې یې نه مني، په دوي کې اوس د انتخاب وخت راغلی دی. دې ډلو ته وایوو: هغه څوک چې روغه مني په اصولي توګه روغې ته راشئ. خو دا پروسه کلونو ته نه پرېښودل کېږي، دا د اونیو او د میاشتو خبره ده چې په دې چوکاټ کې موږ په واضح ډول دې نتیجې ته ورسېږو. دا مذاکرات به په جدي توګه راتلونکو اونیو کې انشاءالله تعالی پیل شي او نتیجې ته به ورسېږي.
خبرنگار: تشکر رئیسجمهور! دیروز خبرهایی پخش شد که آقای نبیل از سمتش استعفا داد و شما هم پذیرفتید. میخواستیم بدانیم که آیا واقعاً خبرهایی را که آقای نبیل گفت، برخاسته از خواستههای شخصیشان بود یا واقعاً نزاکتهایی در داخل نظام وجود دارد که آقای نبیل را زیر فشار قرار داد و کنار رفت؟
رئیسجمهور: تشکر. من آقای نبیل را انتخاب کردم و شورای ملی این انتخاب ما را تصویب کرد. قانون اساسی در بخش صلاحیتهای رئیسجمهور، ماده ۶۴ است، به وضاحت میگوید که تعیین و هم قبول استعفای مقامات از صلاحیتهای رئیسجمهور است. آقای نبیل دیروز استعفا کرد، استعفایشان قبول شد. تغییر افراد در یک نظام، پدیده معمول است و «امنیت ملی» یک نهاد ملی است، یک نهادی است که باید غیرسیاسی و موجب اعتبار ملت باشد. مخصوصاً من میخواهم برای شما اطمینان بدهم که امنیت ملی هیچ نوع مداخلهای را در قسمت آزادی بیان انجام نخواهد داد. این، باید یک نهاد کاملاً حرفوی باشد. هیچ نوع استفاده سیاسی از این نهاد نکردیم و نخواهد کرد. تغییر افراد، یک حرف معمولی است.
خبرنگار: آقای نبیل استفاده سیاسی کرده، پس؟
رئیسجمهور غنی: من این را نمیگویم. من میخواستم برایتان اطمینان بدهم که عرض ما سر آینده است. من از آقای نبیل تشکر میکنم، از خاطر این که خدماتی را انجام داده است، مخصوصاً در بخش تکنالوژی معلوماتی که واقعاً در ظرف چند سال، امنیت ملی را از وسط قرن بیست، به قرن ۲۱ رسانده است. برایشان در کارهای آینده، موفقیت میخواهم.
خبریال: ډېره زیاته مننه کوم رئیس صاحب! داسې ویل کېږي چې مخکې له دې چې تاسې پاکستان ته سفر وکړئ، پاکستاني لوري افغان لوري ته یو لیک سپارلی دی چې د (نان پېپر) په نوم دی چې له افغان لوري ځینې غوښتنې شوي چې له هغې ډلې هغه کسان باید له افغان امنیتي ادارو لرې شي چې په هغو کې د پاکستان ضد پالیسي ولري او احتمالاً ویل کېږي چې ښاغلی نبیل هم له هغو کسانو نه و چې په همدغه اساس له دندې لرې شو؟
جمهور رئیس غنی: که څوک دا فکر ولري چې د افغانستان جمهور رئیس یا د امنیت شورا یا د دې دولت هر غړی به چاته دا اجازه ورکړي چې هغه ورته ووایي د امنیتي نهادونو یو غړی لرې کړه، نو سل کاله جنګ لپاره دې آمادګي ونیسي. هر څوک چې دا تور لګوي، د ملي خیانت خوا ته ځي، ځکه د افغانستان په امورو کې مداخله کولای شي. زه غواړم په واضح ډول یې ووایم. کله چې په داسې وضاحت له اعلامیې سره راځو چې د افغانستان ملي حاکمیت د اعتبار وړ دی او د افغانستان دولت مشروع دی! نو د اساسي قانون په امورو کې به څوک مداخله وکړي؟ دا قصهپردازان دې پوه شي، نه دا جمهور رئیس د دې لپاره انتخاب شوی او نه دا ټیم د دې لپاره جوړ شوی چې نورو ته سر ټیټ کړي. موږ د ننواتو خلک نه یوو، نه به د قربانۍ نتیجه دا وي. نو تاسې ټولو ته په ډېر احترام وایم، لکه څنګه چې هر یو په دې وطن مین یئ، د دولت مینه دې د وطن مینه تر سوال لاندې نه راولي. زما سر دې همېشه له دې وطن قربان وي. که د یو افغان د وینې مخنیوی پرې کېدای شي، زما سر دې ترې قربان وي. دا رقم اتهامات چې تاسې وویل د منلو وړ نه دي. دا واضح ده چې هېڅکله به، هېڅ خارجي هیواد ته، د دې اجازه ورنه کړل شي چې زموږ په داخلي تعییناتو کې مداخله وکړي. د افغانستان د جمهور رئیس صلاحیتونه واضح دي. ماته اساسي قانون دا صلاحیت راکړی چې هم استعفی ومنم، هم انتخاب وکړم او هم عزل کړم او زه د اساسي قانون په همدې صلاحیتونو عمل کوم.
خبرنگار رادیو کلید: سوال من در پیوند به پروسه صلح بود. آیا گفتگوهای صلح که شما اشاره کردید، در هفتههای آینده آغاز میشود؟ زمینه اشتراک را در قدرت هم فراهم خواهد ساخت؟ و نکته دوم که میخواستم اشاره کنم که دولت افغانستان با کدام گروه از طالبان گفتگو میکند - ظاهراً در میان طالبان چنددستگی وجود دارد؛ و آیا دولت با هر کدام از این گروهها جداگانه گفتگو خواهد کرد؟
رئیسجمهور غنی: تشکر از سوال بسیار مهمتان. نکته بنیادی که باز هم تکرار میکنم، این است که چه کسانی صلح را میخواهند در مقایسه با کسانی که صلح را نمیخواهند، بعد از آن حرفهای عملی است که کی از کدام میکانیزم میآید. اما فرق بنیادی را باید تشخیص کنیم؛ کسانی که از خشونت انکار میکنند، راه تبدیل شدن خود را به یک جریان سیاسی در چارچوب قانون اساسی افغانستان، میپذیرند. وقتی که قانون اساسی به صورت چارچوب بنیادی مطرح میشود، حرفهای دیگر حرفهایی است که در جریان مذاکرات، معلومدار، مطرح میشود و موقف اصولی مردم و دولت افغانستان در این جریان مرحله به مرحله معلومدار خواهد شد.
خبرنگار تلویزیون نورین: جناب رئیس صاحب، کشوری را که گفته میشود ظرف چهارده سال در ناامنیهای افغانستان دست دارد، باز هم شما بالای پاکستان اعتماد میکنید و در پروسه بسیار ملی و مهم، شما سر پاکستان باز هم اعتماد میکنید که گویا روند گفتگوهای صلح افغانستان را تسهیل بکند. این بار چه تضمینی وجود دارد که طالبان به یک توافق با حکومت افغانستان میرسند و پاکستان از تجهیز و تمویل گروههای هراسافکن که گفته میشود در خاکش وجود دارد، دست برمیدارند؟
رئیسجمهور غنی: نکته اول را که خدمتتان ذکر کنم، در مناسبات دولتها، مسئله «اعتماد» نیست، مسئله «منافع» است. سوال من پس از شماست و از تمام مردم؛ آیا بدون یک نقش مثبت از طرف پاکستان، در افغانستان جنگ دوام میکند یا نی؟ شما مرا جواب بدهید، ملت افغانستان مرا جواب بدهد، اگر یکی از عوامل عمدهی بیثباتی در افغانستان را در پاکستان میبینیم، برای حل این جنگ سهبعدی که تروریستان منطقهیی است - طالبان به حیث یک پدیده افغانی و پاکستانی مشترک است و جنگ نااعلام شدهای که تا به حالی وجود دارد - چه چیز ضرور است؟ سه چیز: اجماع بینالمللی، اجماع منطقهیی و اجماع ملی. این سه پروسه را ما باید با هم عیار بسازیم.
مسئله، مسئلهی اعتبار نیست. مسئله این است که چه طور، هم از بعد بینالمللی و هم از بعد منطقهیی و هم با وحدت فکر و نظر از نگاه ملت ما، منافع برحق خود را بجا بسازیم. چون امید است در این کلمه، شما همنوا باشید که خواسته اول مردم افغانستان این است که در صلح زندگی کنیم. ما جنگ را سر کسی تحمیل نکردیم، ما عامل جنگ منطقه نبودیم، ما تروریست تربیه نکردیم، ما تخریبکار را جای ندادیم، امروز نیست، دوامدار است. از این جهت ضرورت است که افغانستان از امکانات قرن ۲۱ استفاده اساسی کند.
تراژیدی ما چیست؟ دفعه پیشتر هم خدمتتان عرض کردم که ما یک مملکت نهایت غنی از نگاه منابع طبیعی، موقعیت، آب، زمین و مخصوصاً استعداد مردم هستیم. شما جوانان، کلتان موجب فخر این ملت و شخص من هستید؛ اما اگر مصارف یک سال جنگ، سر اقتصاد ما مصرف شود، کشور را به پای ایستاد میکند یا نی؟ از این جهت است که برادر گل، ضرورت است که ما هیچ وقت نه اعتماد کامل کنیم و نه با بیاعتمادی کامل رفتار کنیم؛ حد وسط را باید بتوانیم عیار کنیم که منافع ما به چی شکل میرود؟ این، تمرکز دوامدار کار دارد. در ماههای آیندهی مذاکرات صلح، رسیدن به صلح تا و بالا خواهد داشت. این، حوصلهی نهایت زیاد و تمرکز اساسی به کار دارد، تا ما به هدف برسیم. اما بدون رسیدن به این، منافع بنیادی ما در خطر است.
دشمن اصلی ما، «فقر» است. امروز از هر جوان افغان پرسان کنید، کار و زندگی آرام میخواهد. هر زن افغان را پرسان کنید، امنیت میخواهد. امروز اولاد یک زن افغان، میبرآید در کندهار که دکانداری کند، پس جنازهاش میآید. دختر خُردسال ما، سرش بریده میشود. وقتی که این فجایع جریان داشته باشد، ضرورت نهایت زیادتر است که ما با باور به خود، باور به خداوند ﷻ و اعتماد به ارزشهای ملی خود، بتوانیم به شکلی مذاکرات را انجام بدهیم و به شکلی مناسبات خود را عیار کنیم که واجب باشد. بسیار تشکر، زنده باشید.