عدالت و اصلاحات جوانمحور: مسیری به سوی آینده افغانستان
(بیانیه به جرگه عدالتخواهی، اصلاحات و مشارکت جوانان)
نکات مهم:
- عدالتخواهی: تأکید بر پاسخگویی، شفافیت و مبارزه با فساد اداری.
- مشارکت جوانان: جوانان به عنوان نیروی محرک اصلاحات و توسعه ملی.
- تحول و اصلاحات: اصلاحات ساختاری و نهادی جهت تقویت حکومتداری.
- وحدت ملی: حفظ حاکمیت ملی، مساوات و انسجام اجتماعی در افغانستان.
- رهبری بر اساس شایستهسالاری: انتصاب مقامات بر اساس کفایت و شایستگی، نه بر اساس روابط.
- امنیت و ثبات: تأمین امنیت ملی و محافظت از شهروندان در برابر تهدیدات.
- توسعه اقتصادی و اجتماعی: بهرهبرداری از منابع افغانستان برای رفاه عامه.
- امید و خوشبینی: ایجاد اعتماد و ترغیب مشارکت شهروندان در امر دولتسازی.
۲۵ عقرب ۱۳۹۴
نحمده و نصلی علی رسوله الکریم أما بعد، فأعوذ بالله من الشیطان الرجیم.
بسم الله الرحمن الرحیم
خوش کیلدیِنگ، خوش آمدید، ښه راغلاست!
تر ټولو لومړی السلام علیکم و رحمة الله و برکاته!
فراموش نکنید که یک رهبر انتخابی مثل گودی (کاغذ) پران است، هر چه بالا برود تار آن در دست شما است. از صمیم قلب تشکر که امروز برایم تار دادید. تاسې تار راکړی، زه به پرواز وکړم. آریوبي صاحب تاسې وویل چې ځوانانو له خپلو کورنیو ځانونه بېل کړل چې له ما سره یوځای شي، ما له کورنۍ نه ځان بېل کړ چې له تاسې سره یوځای شم.
هدف مشترک شما و ما عدالتخواهی، تحول و اصلاحات است. اول از صمیم قلب تشکر میکنم به خاطر این که، هیچکس فکر نمیکرد اشرف غنی رئیسجمهور افغانستان خواهد شد، جز نسل جوان. این چوکی، چوکی دور خوردن است. قبول میکنید یا نی؟ روزی ده ساعت یا هشت ساعت باید آدم طاقت این را داشته باشد که فحش بشنود؛ اما همین قدر بدانید که کسی که بالایشان دست ماندید، هیچ وقت زیر فشار فحش تسلیم نخواهد شد.
میراث را تشریح کردیم. خبره دا نه ده چې موږ ته په میراث کې څه را ورسېدل. تاریخ به دا قضاوت کوي چې موږ دا میراث څنګه بدل کړ او په هر قیمت چې کېږي، دغه میراث به په ښه میراث بدلوو. کله چې موږ له دې ځایه ځوو، دا میراث به سم میراث وي.
ساپی صاحب، مننه کوم، پوښتنه دې وکړه چې موانع څه دي؟ موانع هغه منفي ګټې دي چې سبا ته نه ګوري او د نن لپاره دغه مملکت بربادوي. زه به درته د فساد څو عوامل ووایم، تاسې بیا قضاوت وکړئ.
تنها در بخش تدارکات، در ارزیابی قراردادهای یک وزارت پنج میلیارد افغانی صرفهجویی صورت گرفته است، در حالی که قبلاً یک قرارداد هم، طبق قانون (عقد) نشده بود. شما فکر کنید که حالی شفافیت در قراردادها به نفع کیست؟ به نفع ملت است؛ اما موانعی که وجود داشت؛ شما میدانید که کسانی که در قراردادها فساد کردند، خودشان را خوب میشناسند. آیا باید اینها منتظر حسابدهی به مردم باشند یا این که دست به تخریب دولت بزنند؟
بدین ملحوظ نیاز است که شما صدایتان را بلند کنید. او چټ آواز مو په کار دی چې د فساد په مقابل کې ودرېږئ. ویسا صاحب تاسې وویل چې وزیران درسره نه ګوري. زه به یې مجبور کړم چې درسره وګوري. راته یې ووایه چې کوم یې فاسد او کوم یې پاک دی. که په ما کې مو هم خدای ناخواسته فساد ته ذره علاقه ولیدله، سبا زما له خوا اجازه ده چې سر مې پرې کړئ.
۱۶٬۵۰۰ تن قسمت عمده دارایی این مملکت را غارت کرده است. حساب بخواهید که زمین به تمام مردم افغانستان برسد نه به ۱۶٬۵۰۰ تن. تاسې پوښتنه وکړئ او ما ځواب درکړ، سمه ده که نه؟ صافي صاحب او تاسې پوښتنه وکړئ. اوس به اصلي مطلب ته را شوو، اصلي مطلب هماغه دی چې اول آریوبي صاحب وویل. تاسې چې منظم شوي یئ، مثبت فشار په سر سترګو، په دواړو سترګو یې زه منم. منفي فشارونه په ما ډېر دي، نمونه یې نه اخلم، ځکه په یاد مو دي چې په اولو ورځو کې ما تاسې ته عرض کړی و چې یو تعادل د تحول او تداوم منځ کې په کار دی.
این جامعه صدمهی بسیار زیادی دیده است. خواهر ما شجاع صاحب ذکر کرد، اگر کارکردها عادلانه در میزان عدالت قرار نگیرد، بیشتر از این بدبخت میشویم.
در قسمت اول از قربانی نسل جوان که زیادترین قربانی را در نیروهای امنیتی و دفاعی ما دادهاند، من از صمیم قلب ابراز امتنان میکنم. شما این مملکت را تنها برای خود نه، بلکه برای همه کسانی که این جا زندگی میکنند، خریدید و این خرید وطن به قیمت خون شما تمام شده است. جوانان این مملکت که شامل تمام اقوام برابر و برادر این مملکت هستند، اعم از زن و مرد، امروز در صف اول در مقابل یک جنگ تحمیل شده میجنگند، هر کدام اینها رضاکار هستند، او زه درباندې ویاړم. زموږ د دښمنانو توطئه دا ده چې دې خاورې ته دوه سیاسي جغرافیې راوړي او بیا سبا موږ مجبور کړي چې په مساوي ډول یو مېز ته کېنو او د افغانستان جمهور رئیس دې ته مجبور کړي چې په ننواتو مېز ته لاړ شي. نور زموږ زړه نه غواړي چې په ننواتو لاړ شوو او دلیل یې دا دی چې تاسې ځوانان پر دې خاورې درېدلي یئ. مطلق اکثریت باید په دې خاوره کې مطلق حاکمیت په لاس کې واخلي.
«اصلاحات» و «تحول» اختیاری نیست، وجیبهی ما است؛ ولی یک مملکت که تمام بودجه امنیتی و یک قسمت عمده بودجه انکشافیاش از بیرون میآید، واقعاً خود را مستقل گفته میتواند؟ مجبور هستیم کمر بسته کنیم. ما برای گدایی آفریده نشدیم، ما برای ایجاد صلح و ثبات آفریده شدیم. نن په بېکارۍ نه غږېږو، ځکه سبا مې یو پروګرام نیولی چې څنګه له بېکارۍ سره مبارزه وکړو او څنګه کار ایجاد کړو.
اجازه بدهید که فردا در این مورد به گونهای واضحتر با همهی ملت صحبت کنم. اما اوله مسئله دا ده چې موږ له دې خاورې دفاع وکړو، ډېر مشکلات مو تېر کړي اما په اصلي او عاليترین هدف کې بریالي شوي یوو او هغه هدف د دې خاورې د ملي حاکمیت ساتنه ده.
در بخشهای دیگر پارچهی ارزیابیام را با قوت برایم بدهید، من نمرههای مشروطی، در بعضی بخشها نمرهی ناکامی و نمره اوسط را به سر چشم قبول میکنم، چون تا قضاوت موثر و شفاف شما نباشد، اصلاحات به وجود نمیآید. تمام نمایندههای برجسته دنیا آمدند و ما سختگیرانه و شفاف خود را مورد ارزیابی قرار دادیم، در حالی که هیچ مملکت فقیر و در حال جنگ دیگر در دنیا، خودش را این گونه مورد ارزیابی قرار نمیدهد. په ډېرو برخو زما انتقادات له تاسې ډېر دي، ځکه ستاسې انتقادات په توقع باندې دي او دا مثبته ده. ځکه که ستاسې انتقادات نه وې، زه هم شاید امید له لاسه ورکړم، اما تاسې یئ چې په دې وطن کې د امید ریښه یئ. زه چې له خوبه را پاڅېږم، بیا د سهار له لمانځه وروسته بېرته نه ویده کېږم. تاسې ویده کېږئ، زه ځکه نه ویده کېږم چې ستاسې انرژي ماته راځي او دا ځوانه انرژي ده چې یوه سپین ږیري ته دومره قوت ورکوي چې بیا ۱۶ ساعت کارونو ته ورسېږې او زما کار د کار لپاره نه دی. که یوه برخه کار دا دی چې په اور اوبه واچوو او وطن وساتو، بله یې د بنسټونو ایښودل دي.
در جریان اجرای یک فعالیت یا یک برنامه مهمترین و مشکلترین مرحله، مرحلهی تهدابگذاری است که مشکلات آن تنها برای تهدابگذاران معلوم و محسوس است، به همین دلیل من بیباوری شما را درک میکنم و جدی میگیرم. سالهای متمادی که میخواستیم تهداب بگذاریم، متأسفانه خندق ساختیم. بیباوری شما قابل درک است؛ اما برایم وقت بدهید و همراهم کار کنید که تهداب افغانستان واقعاً آباد و مرفه را به صورت اساسی و درست بگذاریم.
خواهران و برادران عزیز! باید یأس خود را به امید بدل کنیم و باورمندانه به کشور خود و آیندهی خود بنگریم. داسې نه ده چې خلک حق نه لري چې قضاوت وکړي، اما زه درته وایم چې له دې خاورې بهر عزت نه لرو، زموږ عزت زموږ پټ، زموږ حیثیت یوازې په افغانستان کې دی او په واحد افغانستان کې دی. ځکه یو بل ته لاس ورکول، د افغانستان ملي وحدت ساتل او د افغانستان پر مخ وړل زموږ یوازینۍ اختیار دی، چې نا امیده شوو چېرته به لاړ شوو؟
کندز کې څو ورځې ناامیدي وه، خوېندې او وروڼه شته، هستیم! کسی دروازهها را به رویتان باز کرد؟ یا دروازهها را در مقابل ما بسته کردند. خواهران و برادران! دروازههای دیگران کلاً بسته است، از همین خاطر بهتر است، کمر بسته کنیم که این خاک را آباد کنیم، از شما میخواهم متمرکزتر فکر کنید و انتقادات خود را اصلاحی و مشخص بسازید. در قسمت جلب توجه همگانی و سهمگیری زنان و مردان در آبادی کشور فکر کنید و نظر بدهید، بر اساس خواست شما اداره آیسا را هم مورد تحقیق قرار خواهم داد.
اما اصلي خبره چې په اول قدم کې جناب آیوبي وکړه، زه هغې ته راځم. زه نه غواړم چې دا یوازینۍ جلسه وي، یو خاص میکانیزم جوړ کړئ، پر خاصو موضوعاتو تمرکز وکړئ او په زور یې را نه وغواړئ، ریښتیا درته وایم. مقرری سل ستونزې لري، ما ډېر ځوانان مقرر کړي، د افغانستان په تاریخ کې اول وار تر ۳۵ کلونو نه واړه ښاروالان ټاکل شوي دي، ۷ نفره نور هم په همدې عمر ټاکم. د کندهار ښاروال ۳۵ کلن دی، دهرات ښاروال ۳۱ کلن دی، د جلال آباد ښاروال ۳۳ کلن دی او همدارنګه د خوست ښاروال. په واشنګټن کې مو سفیر لا ۳۵ کلن نه دی.
ما د تقاعد تمدیدول بند کړل، یو نفر ته مې تمدید نه دی ورکړی، ځکه اداره باید ځوانه شي، داسې افراد وو چې ۲۵ وارې یې تمدید لیدلی و، میتوانید در مورد جستجو کنید حتی تقاعد یک تن را هم تمدید نکردهام. مشکل ما چیست؟ مشکل ما این است که اصول باید حاکم شود، اصلاحات باید اصولی باشد نه سلیقهیی، از همین خاطر میخواهم که صلاحیتهای من کم شود و صلاحیتهای قانون زیاد شود.
اگر من فردی عمل کنم، فردا افغانستان توانا وجود نخواهد داشت که به شما میراث داده شود. مشکلاتی را که شما به آن پرداختید، وجود دارد و ما این را میپذیریم، اما اوس مشخصاتو ته راځوو، هر وارې چې جلسه نیسئ، په یوه خاصه موضوع یې ونیسئ، یا دوه موضوعات ونیسئ چې په تفصیل ورباندې وغږېږو او اقدام وکړو. بله شنبه کابینه د کار دویم پلان جوړوي، بیا به تاسې ځوانانو سره کېنو چې خپل ګزارش درکړي. د ټولو ولایتونو له والي صاحبانو سره مې سل ورځني پلانونه برابر کړي دي. هر والي صاحب به ګزارش درکړي. ښاروالان به وکړي شي له یو بل سره کار وکړي.
حرف اخیرم، حرف امید است و این امید مبنی بر داشتن یک کشور نهایت غنی است. با وجود داشتن یک کشور غنی، هنوز هم اکثریت مطلق مردممان غریب است. افغانستان کشور فقیر نیست، موقعیت این کشور، منابع آبی، زمین، معادن، ثروت، همه و همه وسیلهی رفاه برای مردم این مملکت است. یک دیدگاه واضح سیاسی و یک اتفاق ملی باید به وجود بیاید که بتواند از این منابع استفاده اعظمی کند.
تعهد ما و شما همین خواهد بود که این دیدگاه را به وجود بیاوریم که هر افغان خود را با افغان دیگر مساوی بداند و هر افغان، افغان دیگر را خواهر و برادر بگوید. جنگ و صلح هر دو قیمت دارد. ما صلح پایدار، دوامدار، باعزت و صلحی میخواهیم که به ارزشهای قانون اساسی ما حرمت گذارد، خصوصاً فصل دوم قانون اساسی ما را که واضحاً بیان میدارد که افغانستان اعم از زن و مرد است و احکام دین مبین اسلام قابل معامله نیست و مشکل سیاسی هر فرد باید قابل حل باشد.
داسې سوله راوړو چې د جنګ خاتمه وي، نه داسې سوله چې یوه بله معامله وي، سمه ده؟ اصولي سوله غواړو او هغه سوله غواړو چې پایداره وي، بیا هم زه د زړه له کومې له ټولو مننه کوم، خدای ﷻ مو آباد لره، خدای ﷻ مو همېشه ژوندي لره او خدای ﷻ مو همېشه انتقادي لره. په کومه ورځ چې ځوان آرام شي او انتقادي نه وي، نور بیا ځوان نه دی.
تل دې وي افغانستان!
پایندهباد افغانستان!