از راه ابریشم کهن تا امنیت مدرن: بازنگری دهلیز استراتژیک افغانستان و چین
(بیانیه به مناسبت شصتمین سالروز روابط دیپلوماتیک افغانستان و چین - ارگ، کابل)
نکات مهم:
- میراث تاریخی: پیوند تمدن ۲۰۰۰ ساله راه ابریشم با مناسبات دیپلوماتیک مدرن.
- زیربنا: ادغام افغانستان در طرح "یک کمربند، یک راه" از طریق دهلیز واخان.
- قرارداد اجتماعی: اعمار ۱۰ هزار مسکن برای خانوادههای شهدای نیروهای امنیتی.
- امنیت فیزیکی: استفاده از اسکنرهای پیشرفته برای محافظت از کابل در برابر تروریزم.
- سرمایه بشری: ارتقای ظرفیت کاری از طریق ۳۵۰۰ بورس تحصیلی استراتژیک.
۱۲ لړم ۱۳۹۴
نحمده و نصلی علی رسوله الکریم أما بعد، فأعوذ بالله من الشیطان الرجیم.
بسم الله الرحمن الرحیم
جلالتماب لی معاون رئیسجمهور چین، جلالتماب کرزی ملی مشر، جلالتماب داکتر عبدالله، جلالتماب ابراهیمي رئیس ولسیجرګه، جلالتماب رئیس مشرانوجرګه، اعضای محترم کابینه، هیئت همراه معاون رئیسجمهور چین، خواهران و برادران! السلام و علیکم و رحمة الله و برکاته!
دوستی افغانستان و چین نو نیست، حداقل دو هزار سال سابقه دوستی تاریخی داریم. پنجصد سال پیش، نقاشی اسلامی با وجود بهزاد و سفارت کلتوری که به چین رفت، تأثیر چندصد ساله بالای هنر اسلامی گذاشت. کاغذ از راه مناسبات افغانستان و چین به تمام دنیا سرایت کرد، هنر چاپ همچنین و صنعت پارچ نیز. اما ۶۰ سال گذشته خاصیت خاص را دارد، چون چین هم در روزهای خوب، هم در روزهای بد، دوست بود.
نن چې د افغانستان او چین د معاهدي په اساس ۶۰ مه کلیزه نمانځو، ځکه د اهمیت ورځه چې د چین د جمهور رئیس جلالتماب معاون هنده عالي رتبه چاروا کې دې چې له کلونو وروسته افغانستان نه تشریف راوړي او له موږ سره حضور لري. په نمایندګي تمام مردم، قشر سیاسي، دولت افغانستان و شخص خودم افتخار دارم که به شما خوشآمدید بگویم. ما سفر شما را به حیث سمبول اراده به گسترده شدن و عمیق ساختن دوستی بین دو ملت و دو دولت به قال نیک میګیریم.
زموږ دوستي هم په ګټو او هم په مشترکو خطراتو باندې بنا ده. د چین سیاست د منطقې د ثبات سیاست دي. د منطقې د هوساینې سیاست دي او د یوې کمربند او یوې لارې سیاست دې چې جلالتماب شې چین پینګ۱ طرح او تطبیق کړې دي. دا د منطقې د مشترکې هوساینې او د دولتونو د مساواتو په اساس د همکارې سیاست دې. په دې سیاست کې د ایریشم لاره، هم یو سمبول دی، هم یوه مفکوره ده او هم یو عملي لنډمهاله، منځمهالي او اوږدمهالي پروګرام او پروژه ده.
یک بخش صحبت ما متمرکز سر این بوده که باز چطور افغانستان به یکی از مراکز عمده و چهاراهی عمدهی تمدن آسیایی و اقتصاد بزرگ اعظم آسیا مبدل شود. در این بخش، ما به سرمایهگذاری و کمکهای چین در قسمت ایجاد زیربناهایی که منابع طبیعی افغانستان را از آب، موقعیت، برق و فرصت، به واقعیت مبدل کند، تمرکز نموده و آن را به واقعیت مبدل میکنیم. آرزوهای هر افغان معلومدار این است که کوریدور واخان نقطهی اتصال منطقه شود. امید داریم که پروژههای پایپلاینها، پروژههای برق، پروژههای خطآهن و پروژههای سرکسازی، مناسبات چین و افغانستان را فراحتر، عمیقتر و وسیعتر بسازد. چین به حیث یک متعهد استراتیژیک افغانستان، علاقهی خود را به مردم افغانستان به صورت بسیار واضح اظهار کرد. جلالتماب شې چین پینګ، مانه یو خاص لینک ولیکه چې د رئیس جمهور جلالتماب معاون صاحب۱ راته نن وَلوَست. دوی نه یوازې د سړې میاښتې له لارې مرستې کړې، بلکې تن یې یوه طیاره له ضروري مواد و سره افغانستان ته را ورسیدله چې خلکو باندې وویشل شي. علاوه پر دې د چین جلالتماب رئیس جمهور د زړلې له متاثرینو سره د یو میلیون ډالرو نقدې مرستې ژمنه هم وکړه.
امروز ما سه قرارداد را امضا کردیم که هر کدامش برای امنیت فیزیکی و اجتماعی و مصونیت اجتماعی ما نقش دارد. ماشینهای خاص امنیتی که تمام موترهای لاری و غیره را دیده میتواند تا از تروریزم در کابل جلوگیری شود، به زودی ممکنه نصب خواهد شد که در امنیت فیزیکی مردم ما یک قدم بزرگ است. سال گذشته دولت محترم چین تعهد کمک یک هزار و پنجصد میلیون یوان چینایی نو و تجدید کمک پنجصد میلیون یوان سابقه را نمودند.
امروز دولت چین یک قدم بزرگ در راه مصونیت اجتماعی مردم برداشت، برای اولین بار ده هزار تعمیر قابل استطاعت برای مردم ما فراهم خواهد شد، (این مأمول) به قیمت پنجصد میلیون یوان که معادل حدود هفتاد و نه میلیون دالر امریکایی است، عملی خواهد شد. به پاس قربانیهای اراکین اردوی ملی، پولیس ملی و امنیت ملی افغانستان تصمیم ما این است که یک قسمت قابل ملاحظه از این مساکن، در قدم اول به شهدای اردوی قهرمان، پولیس قهرمان و امنیت قهرمان ما داده خواهد شد. در عین حال اساس همکاری همهجانبه برای ایجاد مسکن قابل استطاعت بین چین و افغانستان گذاشته شده و تعقیب خواهد شد.
موافقتنامه سوم در قسمت تقویه معارف و تحصیلات عالی است. آینده همه ما به ظرفیت بشری ما تعلق دارد. علاوه بر هفو دری زرو بورسونو چې تېر کال ژمنه شوې وو، بیا هم د رئیس جمهور جلالتماب معاون تن وویل چې په کال کې به افغان ځوانانو ته ۵۰ بورسونه ورکول کېږې. جلالتماب داکتر صاحب عبدالله به په راتلونکې موده کې د شنګهای د صدراعظمانو کنفرانس کې ګډون وکړي. په هغه کنفرانس کې په پاتې ژمنې چې لا نه دې معلومې شوې، معلومې او په منسجم پروژو باندې بدلې شي. اما فرصتهایی که همه ما سر آن توجه داریم و مسئله آینده، تنها نقطه ارتباط چین و افغانستان نیست. بدبختانه (ما) دو دولت که متعهد به صلح و متعهد به ثباتایم، از نگاه ترویزم منطقهیې و ترویزم بینالمللی در خطر هستیم. بحث ما سر این تمرکز داشته که این پدیدهی شوم را که مانع ثبات و رفاه و همکاری منطقهیې میشود، چه طور تحت کنترول بیاوریم و کمش کنیم.
در سفر اخیر جناب وزیر دفاع افغانستان، ستانکزی صاحب، چین موافقه کرد که یکصد و هشتاد میلیون یوان کمکهای امنیتی را به افغانستان اختصاص بدهند. همکاری ما در این بخش متداوم خواهد بود، چون خطرات بدبختانه هنوز وجود دارند و هنوز ثبات و رفاه، ما را تهدید میکند. چین یک شریک استراتیژیک در بخش آوردن ثبات منطقهیی و یک عامل ایجاد صلح در افغانستان میباشد. ما واضح ساختیم که جنگ، جنگ تحمیلی، منطقهیی و جهانی است، نه یک جنگ داخلی.
این که دولتهای منطقه، حاکمیت ملی یکدیگر را بشناسند و از ایجاد پناهگاهها (برای تروریستان) در ممالکت خود جلوگیری کنند، یکی از اصول قبولشدهی بینالمللی است و در این بخش ما همکاری چین را در همکاری با شرکای استراتیژیک دیگر خود مانند ایالات متحده امریکا، اروپا، جاپان، استرالیا و کانادا در یک صف میبینیم تا همه با هم برای ایجاد صلح پایدار، باعزت و دوامدار، در قدم اول بین افغانستان و پاکستان بر اساس مساوات دو دولت مستقل، و بعداً به حیث صلح منطقهیی، اقدامات مشترک و دوامدار را انجام بدهیم.
د جمهور رئیس جلالتماب معاون! په اخر کې غواړم چې ستاسې په باره کې څو شخصي کلمې وایم او تاسې ته د هغه تاریخي رول له امله مننه وکړم چې په چین کې مو اوبولې دي. تاسې په داسې پوړې کورنې پوری تعلق لرې چې ستاسې مور انقلابي وه او خپل ژوند یې د انقلاب د پوراللهټوب لپاره او بیا یې د ماشومانو د رزولو لپاره مصرف کړ. پلار مو یو انقلابي و چې د چین په جوړولو کې یې ډېر مهم نقش ولوبالوه او تاسې په دیر پوراللهټوب سره په جیانګسو۲ ایالت کې هغه کارونه ترسره کړل چې د چین، یو له فقر او نښتوالې سره مصادف ایالت یې د چین په بدای ترټولو ایالتو باندې بدل کړ. جیانګسو ایالت دېر کوچنې، څو یې حد بدای دې او دا ستاسې او ستاسې د همکارانو له کارنامو نه ده. د ارګستان استاژیتونه باندې غوارم زموږ سلامونه خپلې محترمې میرمنې ته وراندې کړې چې د موزیک پروفیسره ده، نو هیله لرم چې د افغانستان د ټول ولس او ټول دولت نیکې هیلې جلالتماب شې چین پینګ ته، جلالتماب لې صدر اعظم ته، ځیلو ټولو همکارانو ته، د چین د کمونیست ګوند مشرانیابه ته او د چین ولس ته تقدیم کړې. ما باور دارېم که دوستي ما وسیعتر، عمیقتر و مفیدتر میشود.
زندهباد دوستی افغانستان و چین!
لې یان چاو د چین د جمهور رئیس معاون:
محترم جلالتماب جمهور رئیس محمد اشرف غنی، محترم اجرایېوې رئیس عبدالله عبدالله، محترم پخوانی جمهور رئیس حامد کرزی، بناغلو او اغلو ملګرو، السلام علیکم!
ډېر ویاړم چې له جمهور رئیس غنې سره د چین او افغانستان ترمنځ د سیاسې اړیکو د ټینګېدو د شپېتمې کلیزې په مبلمستیا کې ګډون کوم. زه د چین د خلکو په استازیتوب، ټولو افغانانو ته د زړه له کومې نیکې هیلې وراندې کوم او ټولو ملګرو نه چې د چین او افغانستان ترمنځ دوستانه لاړې چارو ته پاملرنه او ورته ملاتړ کوي، لور درنا وې کوم.
زه په تېره بیا له دغو محصلینو او زدهکوونکو نه د زړه له ټلې مننه کوم، تاسې زموږ د هرکلې لپاره په زړه پوری ملي سرودونه وویل. زه دې پر خوشحاله شوم.
څو ورځې مخکې د افغانستان په شمالې برخه کې د سختې زلزلې له امله ځایې وګړو ته د سږ او مال سخت زیانونه رسېدلې دي. د چین د دولت جمهور رئیس شې چین پینګ او لې یان چاو په جلا جلا ټوګه جمهور رئیس غنې صاحب او اجرایېوې رئیس عبدالله صاحب ته د خواخوږې پیغامونه استولې دي.
د تازه معلوماتو له مخې د چین د حکومت له خوا د لس میلیونه ین په ارزښت مرستندویه طیاره نن همدا اوس کابل ته راسېدلې ده.
دلته زه د دغه فرصت له لارې د جمهور رئیس شې چې پینګ او صدراعظم لې کې چیانګ۱ په غوښتنه د چین د حکومت او خلکو په استازیتوب افغان حکومت ته یو میلیون امریکایې ډالرو نقدې مرسته اعلاوم.
موږ به په پولیسې ټوګه د افغانستان د ارتباطو سره سم تر خپلې وسې پورې مرسته وکړو. زه باور لرم چې د جمهور رئیس غنې او اجرایېوې رئیس عبدالله په مشرې په افغانان هرهومرو خپلې سټونژې لرې کړې او خپل وېجاړ کور په بیا آباد کړې.
لومړی به موږ د چین او افغانستان ترمنځ عصري تګراتګ او ملاقات ساتو. چین به هر کلی کوی چې په راتلونکې میاشت کې د افغان دولت اجرایيوي رئیس عبدالله عبدالله په چین کې د شانګهای سازمان د غړو هیوادونو د حکومتي مشرانو په غونډه کې ګډون وکړي.
دوهم، موږ به د پرمختګ او همکارۍ دوه اړخیزې پروژې پلي کړو. چین به خپله ژمنه پوره کړي چې په دریو کلونو کې افغانستان ته بې له کومه شرطه یو میلیارد او پنځه سوه میلیونه ین مرسته برابره کړي. سږ کال د ارزانه کورونو د جوړولو په برخه کې پنځه سوه ملیونه ینه برابروي. چین غواړي د بنسټیزو تاسیساتو د انکشافي پلان د جوړولو لپاره له افغانستان سره مرسته وکړي، څو له خپلو ګاونډیو هیوادونو سره اړیکې زیاتې او پراخې کړي. افغانستان ته د وریښمو لار د اقتصادي کمربند په پلان کې د ګډون هرکلی کوي، دا پلان د چین له خوا وړاندې شوی دی.
درېیم، موږ به د ترهګرۍ پر ضد د دفاع او امنیت په برخو کې همکارۍ ژورې کړو. چین غواړي د افغانستان د ترهګرۍ ضد توان لوړولو لپاره مرستې برابری کړي، څو د دواړو هیوادونو او سیمې امنیت او ثبات وساتل شي.
څلورم، موږ د افغانستان کورني او بهرني حالت ښه کول غواړو چین د افغانانو په مشرۍ او مالکیت سره له سوله ایز بهیر نه او له ګاونډیو هیوادونو سره د اړیکو د ښه والي لپاره له افغانستان نه ملاتړ کوي. دواړه خواوې به د استانبول پروسې او شانګهای همکاریو سازمان په ګډون سیمه ایز او نړیوال چوکاټ کې همکارۍ پیاوړې کړي او نړیواله ټولنه به وهڅوي چې افغانستان ته لا زیاتې مرستې برابری کړي او خپلې ژمنې پوره کړي.
پخوا هم و، اوس به هم وي په راتلونکې کې به هم چین د افغانستان د باور وړ ګاونډي او ملګری وي. موږ هیله کوو چې په افغانستان کې زر تر زره سوله، ثبات او پرمختګ رامنځته شي او افغانان له بشري تمدن او پرمختګ نه ګټه واخلي. موږ په ګډه کوښښ کوو چې د دواړو هیوادونو روښانه آینده پیل کړو او د چین او افغانستان ترمنځ دوستی نسل په نسل پیاوړې کړو. دا مو هیله ده چې افغانستان سمسور او خلک یې نېکمرغه واوسي.
تل دې وي، د چین او افغانستان دوستي!
ډېره مننه!