پیاوړتیا، مسوولیت او ملي یوالی: د کندز کړکېچ نه د دولت غبرګون
(د کندز د بېرته نیولو په اړه مطبوعاتي کنفرانس - ارګ، کابل)
- مسوول دولت: د اخلاقي زغم او قانوني ځواب وینې له لارې د وګړو ساتنه.
- واحد قومانده: تر یوې واحدې او همغږې رهبرۍ لاندې د امنیتي بنسټونو انسجام.
- د نقشې حاکمیت: د ملي خاورې له هرې لوېشتې دفاع د اساسي قانون له مخې د دولت دنده ده.
- قانوني مشروعیت: د جمهوریت د اساسي قانون په چوکاټ کې د دولت د ټولو کړنو مهارول.
- روایتي دفاع: د ستراتیژیکو درواغو او تېریو په افشا کولو سره د دښمن د تبلیغاتو شنډول.
- پر واسطې د مسلکیتوب بریا: د یوې وړتیا محوره اردو لپاره په امنیتي صفوفو کې د سیاسي لاسوهنې پای ته رسول.
- امنیتي نښلون: د ټاپي په څېر سیمهییزو پروژو له لارې د جګړې ډګرونه په سوداګریزو مرکزونو بدلول.
- سټراټیژیک صبر: له بېړنیو او بې باکه بریاوو څخه د نظام سلامتیا او د انسان ژوند ته لومړیتوب ورکول.
۹ میزان ۱۳۹۴
خواهران و برادران عزیز! درود بر روان شهدای پاک راه آزادی و دفاع از وطن. خوشحال هستیم که امروز کندز و مردم افغانستان با خبر خوش، روز خود را آغاز کردند. امید است که فضای شک و تردید در قسمت تصمیم یا ظرفیت قوای امنیتی و دفاعی ما که وجود داشت، دفع شده باشد. اراکین قوای امنیتی و دفاعی ما از ساعت ده شب گذشته تا چهار صبح امروز و بعداً باقی تمام روز، عملیات (پاکسازی کندز) را موفقانه انجام دادند و خوشبختی بزرگ این بود که ما شهید نداشتیم. این عملیات، با کفایت تمام از طرف جنرال صاحب مراد علی خان، جنرال صاحب عبدالحمید خان و جنرال صاحب زمری مدیریت شدند. شب پیش شورای امنیت ملی با همهی اینها جلسه ویدیویی داشت و امروز از هشت تا نه صبح از پیششان راپور دوم را گرفتیم. تمام شورای امنیت ملی به یک زبان از قوای امنیتی و دفاعی ما ابراز امتنان میکنند.
از شروع سال خدمت شما عرض کرده بودیم که امسال سختترین سال امتحان و آزمون ملی ما در ساحه امنیتی و دفاعی خواهد باشد. بدبختانه پیشبینی ما درست برآمد و خوشبختانه بر اساس پیشبینی ما قوای امنیتی و دفاعی ما توانستند با یک جنگ تحمیلشده که به صورت متداوم در تغییر بود، مقابله کنند.
فراموش نکنید که در شش ماه گذشته قوای امنیتی و دفاعی شما در ده تا سیزده ولایت همزمان در جنگ بودند و با موفقیت یک قسمت از مهمترین حملات را که در تاریخ چهارده سال گذشته رخ نداده بود، دفع کردند. در این شکی نیست که مشکلات داشتیم و درسهایی گرفتیم که به دقت و توجه کار داشته؛ اما نکته بنیادی تصویر باید واضح باشد. امروز قوای امنیتی و دفاعی افغانستان برای مردم افغانستان، منطقه و جهان امید هستند و هم برای دشمنهای ما ثابت ساختند که انگیزه، اراده و ظرفیت دارند.
اما خبر خوش امروز باید موجب غفلت ما نشود؛ جنگ هنوز دوام دارد. قوای امنیتی و دفاعی ما امروز در ولایتهای مختلف علاوه بر کندز فعالیت و پیشرفتهایی داشتند و همچنین مشکلاتی در راه است. بنابراین با دقت تمام اوضاع را زیر نظر داریم. هدف قوای امنیتی و دفاعی ما، دفاع از یک نقطه افغانستان نیست. د افغانستان ټوله نقشه دوی ته د توجه وړ ده، د افغانستان د نقشې د هر لويشت خاورې لپاره قرباني ورکوي او قرباني ته حاضر دي. په دې خاطر یې باید مننه وشي.
دشمنهای افغانستان کیها استند؟ هر کسی که زندگی، امنیت، مال و حیثیت مردم افغانستان را اهمیت نمیدهد، به هر نام که خویش را یاد میکنند، اینها دشمن مردم افغانستان هستند. تروریست کیست؟ کسی که به اعمال تروریستی مبادرت میورزد. بنابراین باید وضاحت داشته باشیم که ما در مقابل بربریت در مقابل منافع جامعه افغانستان و در مقابل اعمال شومی که در مقابل مساجد، علما، زنان، اطفال و نهادهای دولتی میشود، صف گرفتهایم. دین مبین اسلام که چارچوب فلسفه وجودی سیاسی ما است، دولت را مکلف به دفاع از مردم میسازد. این، مکلفیت شرعی است که انجام میدهیم و همه قوای امنیتی و دفاعی ما، از دین مبین، احکام و راه بر حق ما دفاع میکنند.
عملیات را من شخصاً تعقیب کردم، مرکز بیست و چهار ساعته سوق و اداره در وزارت محترم دفاع تحت هدایت ستانکزی صاحب [سرپرست وزارت دفاع]، علومی صاحب [وزیر امور داخله] و نبیل صاحب ایجاد شده بود و لوی درستیز ما شخصاً در آنجا تشریف داشت. معین صاحب ارشد امنیتی و معاون صاحب امنیت ملی به صورت بیست و چهار ساعته اوضاع را زیر کنترل میگیرند و هدایت ما این است که تمام قوای ما در مقابل کسانی که مال، جان، زندگی و حیثیت مردم ما را به خطر میاندازند، به صورت واضح صف بگیرند و جدّ و جهد کنند.
این وضع که رخ داد؛ سه کمیسیون باصلاحیت را موظف کردیم. لومړی کمیسیون امنیتي دی. دې کمیسیون کندز کې خپل فعالیت شروع کړی. د کندز ټولې لارې تر کنټرول لاندې دي او غیرمسوولو افرادو ته د داخلېدو اجازه نه ورکول کېږي، ځکه دا لازمه ده چې زموږ امنیتي و دفاعي قواوې همېشه د قانون د حاکمیت پیلولو لپاره خپل موقف ونيسي او وضاحت ولري. دوم کمیسیون ملکی تحت هدایت پوپل صاحب و عضویت سرپرست ولایت و افراد ملکی، بررسی عاجل و ارزیابی خسارات وارده شهر کندز را زیر دست گرفتند تا بر اساس راپور و فلمهای مستندی که ساخته شده، تمام صدماتی که پیش آمده، بررسی شود و مخصوصاً ترتیبهای برگشت بیجاشدگان کندز تسهیل گردد. درېیم کمیسیون د تحقیق کمیسیون دی. دا لازمه ده چې موږ قضیه بررسي کړو او په سړه سینه یې بررسي کړو. یک دولت که باور به قانون دارد، عدالت صحرایی را اجرا کرده نمیتواند؛ بنابراین هر کسی که غفلت وظیفوی کرده است، بر اساس قانون باید غفلت و یا خیانتش تثبیت شود و بر اساس قوانین حاکمه افغانستان مورد مجازات قرار بگیرد.
در عین حال ما شاهد قهرمانیها و فداکاری زیادی بودیم و تقدیر این افراد لازمی است. سوالات عمده را باید این کمیسیون جواب بدهد؛ برای این که این سوالات را تمام ملت مطرح کرده است، راپورش نشر خواهد شد و در اختیار شما قرار خواهد گرفت. یو ټکی معلوم شوی دی. کوم افراد چې د واسطې له لاري، د سياسي نفوذ له لارې او د وسيلې له لارې ټاکل شوي وو، له بدهمرغه دوی هغه لومړني افراد و چې صحنه یې ترک کړه او وتښتېدل. برعکس، افرادی که به حیث فرد و رضاکار شامل شده بودند و بر اساس بازو، شجاعت و فداکاری خود پیش شده بودند، امروز ثابت کردند که برای این وطن قربانی میدهند و این افرادی هستند که باید از طرف همهی ما تقدیر شوند. امروز صبح من افتخار داشتم که به صورت فوقالعاده پیشنهاد وزیر دفاع ملی را برای ترفیع یک جگړن بسیار شجاع ما به دگرمن تصویب کنم، و امید است که کمیسیون، افراد و قطعات دیگر را تشخیص کنند تا فرهنگ تقدیر که ما رایج کردیم، همهجانبه شود.
نکته بنیادی را که میخواهم برای تمام وطنداران و ژورنالیستان محترم عرض کنم، داشتن تعادل است. در حالت جنگ تحمیلی دست و پاچه شدن، وارخطایی، ایجاد بیاعتباری و وحشت، تنها کمک به دشمن است. بناءً ضرور است که همه بدانیم در یک کشتی هستیم. قصهای از زمان حضرت نوح علیه السلام مانده است که یک نفر تیشه را گرفته بود و میخواست کشتی را سوراخ کند. نفر دیگر گفت، چرا این کار را می کنی؟ گفت مه حصه خود را سوراخ میکنم!
در یک کشتی هستیم، هیچکس از وخامت اوضاع نفع برده نمیتواند، هیچکس از فضای بیاعتباری بالای قوای امنیتی و دفاعی ما فایده برده نمیتواند. من مطلق بالای آزادی بیان عقیده دارم؛ اما آزادی در چارچوب اصول باشد و همهی ما باید منافع ملی را ترجیح بدهیم. تمام ممالک دیگر در این زمینه قوانینی دارند، خواسته ما این است که مطبوعات ما خودشان قوانین و مسوولیت ملی را مطرح کنند تا در چارچوب آن، منافع ملی رعایت شود.
من میخواهم در آخر از تمام وطنداران ما که اظهار آمادگی کردند که (به خاطر دفاع) به کندز و یا جاهای دیگر بروند، ابراز امتنان کنم. انسجام استعمال سلاح تنها در چارچوب مقررات دولت صورت گرفته میتواند. روحیهی وطنپرستی را استقبال میکنیم و خواهش ما این است که تمام افراد (آماده دفاع) را به جلب و جذب اردو و پولیس سوق بدهند تا در چارچوب قطعات منظم اردو و پولیس، همهی افغانان، خود را مسوول بدانند. بناءً برای ایجاد حاکمیت قانون و فضای مناسب، قانون ضرور است تا همه در داخل قوای امنیتی و دفاعی افغانستان انسجام پیدا کنیم. جوانان را خاصتاً تشویق میکنیم. همین قسم که به صورت رضاکار به صفوف قوای امنیتی و دفاعی افغانستان پیوستند، حرکت خود را زیادتر بسازند. بیا هم له ټولو او په خاصه توګه له تاسې نه مننه کوم.
پرسش و پاسخ:
خبرنگار: موضوعی که همانا برای مردم افغانستان گنگ مانده، چگونگی سقوط ولایت کندز است. صد یا نهایت دوصد طالب میآیند یک ولایت کلان را سقوط میدهند، در حالی که ممکن است، بیشتر از چهار هزار نیرو در این ولایت مستقر باشند، چرا کندز به یکبارگی سقوط میکند و نزدیک به سه روز در دست مخالفین میباشد؟
شما از ایجاد کمیسیون گفتید، کمیسیونهایی پیش از این نیز ایجاد شده است، مانند ولسوالی جلریز و بعضی ولسوالیهای دیگر، اما نتیجه نداده است. این بار شما چقدر مطمئن هستید که این کمیسیون نتیجه میدهد؟
روز گذشته وزیر صاحب داخله و رئیس امنیت ملی گفته بودند که شورای امنیت ملی مانع عملیات در بیست و هفت نقطه این ولایت شده است، دلیل آن چه بوده است؟
رئیسجمهور: وقتی که یک دگرجنرال افغانستان تعیین میشود که اوضاع کندز را مدیریت کند، این علامهی دادن صلاحیت است یا علامهی بیصلاحیتی؟ وقتی که جنرال صاحب دوم، مراد علی خان میرود که مدیریت اوضاع را در دست بگیرد و در طول روز بجنگند، اینجا یک غلطفهمی محض است، حکایت از عدم اصول و لوایح و شرایط میکند. رئیس صاحب پارلمان را من برایش تلیفون کردم از داخل شورای امنیت ملی، هم بالای انجنیر صاحب نبیل صدا کردم و هم بالای وزیر صاحب داخله و هم برای دیگران. نقش شورای امنیت ملی این است که اجازه میدهد. هیچ قوای ما از تولی گرفته تا قولاردو، ضرورت به اجازه جداگانه برای عملیات ندارد. اجازه برایشان داده شد. اگر ما مانع عملیات میبودیم، چرا بار بار در کندز عملیات میکردیم؟
نکته دوم سوالهایتان را یک کمیسیون بااعتبار پاسخ میدهد، نتایجش نشر میشود، اما عرض من برایتان این است، پیشتر برایتان گفتم که به محکمه صحرایی باور ندارم. قضاوت را بالای عملکرد افراد بر اساس آوازه، شایعه و رقابتها باید انجام بدهیم. اگر به محکمه صحرایی برویم، باید آزادی بیان را هم زیر سوال بگیریم. آیا شما شاهد کوچکترین علامهای بودید که ما آزادی بیان را زیر سوال بیاوریم؟ تنها از پیشتان درخواست کردیم که مسوولانه رفتار کنید. بنابراین درخواست من این است که شما هم در مقابل حقوق و وجایب قانون اساسی به تمام اتباع افغانستان و مخصوصاً به اراکین قوای دفاعی و امنیتی ما در چارچوب قانون باور پیدا کنید. این راه باور کردن است، کمیسیونهای دیگر هم بالایش عمل شده و بالای جلریز هم عمل شده است. این قضاوت را که بالای هیچ چیز عمل نمیشود، لطفاً کنار بگذارید. اگر این وضع میبود، باید بر اساس تحلیلی که تحلیلگرهای مختلف بیرونی و درونی، هجده ما پیش از افغانستان داشتند، امسال ما باید سقوط کرده میبودیم. باز هم صدای من سر همه شما این است که مشکلات ما جدی است، مشکلات ما اساسی بوده، تحلیل شده، و انگیزه را ببینید. داکتر صاحب عبدالله با عظمت تمام از منافع افغانستان در ملل متحد دفاع کرد، و هر باری که جلسات ملل متحد صورت میگیرد و افغانستان یک موقف اصولی میگیرد، یک حادثه در داخل افغانستان خلق میشود. این یک شیوهی دوامدار است. پیغام ما باز این است، زیر فشار کسی نمیرویم، منافع ملی خود را به صورت اساسی حفظ میکنیم و قربانی میدهیم.
خبریال: زما پوښتنه دا ده، تاسې وویل چې په کندز کې د عملیاتو اجازه ورکړل شوې وه، مګر کله چې د شپې عملیات پیل شول په اووه ساعتونو کې ټول کندز تصفیه شو، ولې دا عملیات مخکې نه پیل کېدل؟ سره د دې چې مخکې قواوې رسېدلې وې؟
رئیسجمهور: ګورئ موږ عملیات بې له تلفاتو وکړل. په دې خو قانع یئ؟ مخکې له دې چې ټولې قواوې رسېدلې وي، که عملیات شوي وو، موږ به ډېر تلفات ورکړي وي. اوله خبره څه وه. پروان او جلال آباد کې هوا خرابه وه، کابل کی طیارې پرواز نه شوو کولای. زموږ خاصه قوا او کمانډو که موږ د هوا له لارې ونه رسوو، په لاره د دوی انرژي مصرفېږي. دا اوله خبره وه. دویم چې قوه د ځمکې له لارې راغله، په لاره ورته موانع ایجاد شوه او د بغلان وضعیت توجه وغوښتله. ځکه که سرک تړل شوی وی، نور ټول ولایتونه په خطر کې لوېدل. نو څه مو وکړل؟ قوه مو مزار ته ورسوله، پروازونه له مزاره کندز ته وکړل. په لاره بیا د دښمن شاته راغلو چې کندز ته ټولې قواوې ورسوو. هر جنرال ته باید د جنرالی کفایت ورکړئ. زما غوښتنه داده چې هر ملکي دې نه جنرال کېږي. جنرال صاحب مراد علي خان او جنرال صاحب عبدالحمید خان ډېره تجربه لري. موږ دوی ته دا قضاوت پرېښود چې له امله یې موفق عملیات وشول. سرعت و موفقیت باید در تعادل باشد. همهی ما خواستار عملیات در ظرف بیست و چهار ساعت بودیم، اما عملیات را باید زیر فشار سیاسی انجام ندهیم. جنرالها، دگروالها، بریدملها و مخصوصاً سربازان خود را باید جانشان را حفاظت کنیم و نتایج موفق به دست بیاوریم.
خبرنگار: بسیاریها، از نمایندههای پارلمان گرفته تا فرماندهان جهادی، در این اواخر، از کسانی صحبت میکنند که در داخل حکومت کار میکنند و در افزایش ناامنیها در کشور دست دارند. حالا همین افراد میگویند که در سقوط ولایت کندز، همین افراد دخیل بودهاند. جواب شما مشخصاً به مردم افغانستان و مردمی که همین ادعا را دارند چه است؟ و مسوول اول سقوط کندز کی و کیها هستند؟
رئیسجمهور: اول هر کسی که اسناد دارد، لطفاً شریک بسازد. رئیس صاحب امنیت ملی را من شخصاً هدایت دادهام و امروز پیش روی تمام ملت برایش هدایت میدهم که هر شخصیت سیاسی و جهادی افغانستان که اسناد دارد، با امنیت ملی شریک کند. دوم، با کمیسیون شریک کند. هر سندی که وجود داشته باشد، بررسی میشود؛ اما باز هم جواب دوم من این است که افغانستان را به طرف محکمه صحرایی نکشانید. فضای بیاعتباری را به وجود نیاورید، چون وقتی که فضای بیاعتباری به وجود بیاید، دست راست بالای دست چپ اعتبار نمیکند و مردم اعتماد خود را از دست میدهند و عمدهترین مسئلهی ما اعتماد و باور است. من از تمام سیاسیون افغانستان میخواهم که در ایجاد فضای باور مثبت به هم دست بدهند.
سوال مشخص جوابش این است که کار اول من منحیث سرقوماندان اعلای قوای مسلح این بود که کندز را نجات بدهم. وظیفه دوم من این است که از تمام قوای امنیتی (حمایت کنم) و امید است که شورای ملی، مخصوصاً جناب دانش صاحب [معاون دوم رئیس جمهوری] که بخش حقوقی و عدلی ما را رهبری میکند، یک جواب واضح به این سوال داده باشد و در آن چارچوب مجازات صورت بگیرد. افرادی بودند که همین حالا دستگیر شدهاند؛ اما خدمتتان عرض کردم که قانون اساسی هر فرد را بیگناه میداند تا این که یک محکمه نظامی یا ملکی آن را مجرم قرار بدهد. پیش از پیش قضاوت مجرم بودن، فضا را مورد شک و تردید قرار میدهد. امید است که جوابهای مشخص در این چارچوب وجود داشته باشد و مکافات و مجازات عملی شود.
خبریال: دغه کمیسیونونه خپلې چارې څه وخت پیلوي او مشخصاً اوس چې تاسې وویل چې ځینې کسان نیول شوي دي، دا د کندز ولایت مسوولین دي که نور خلک دي؟
رئیسجمهور: کمیسیون پرون خپل کار شروع کړی او نن سهار یې خپله دنده ترسره کړې ده. د کندز ټولې لارې یې نظر لاندې نیولي. ټول دولتي، غیردولتي او خصوصي ملکیتونه یې تثبیت کړي دي. څومره فجایع چې شوي، د ټولو فلم یې مستند اخیستی چې بیا ستاسې په اختیار کې قرار نیولای شي. دویم کمیسیون هم نن د پوپل صاحب په هدایت خپل کار شروع کړ. درېیم کمیسیون د شنبې په ورځ ټاکو او خپله دنده به شروع کړي. هغه افراد چې نیول شوي په مزار شریف کې نیول شوي، کابل ته انتقالېږي او بیا ترې د ذیربطو مراجعو له خوا په ګده تحقیقات پیلېږي. نور ګامونه د تحقیقاتو په اساس اخیستل کېږي.
خبرنگار: مردم افغانستان واقعاً خیلی خوشحالاند که برای مردم کندز، حداقل آرامش، در بین تکتک خانوادههایشان یک بار دیگر احیا شد و همین طور مردم افغانستان هم از تکتک نیروهای امنیتی خود واقعاً ابراز امتنان میکنند. اول این که، آقای ستانکزی را شما به عنوان نامزدوزیر دفاع به مجلس معرفی کردید، اما آقای ستانکزی مورد اعتماد مجلس قرار نگرفت. بر اساس قانون سرپرستی هر سرپرست میتواند که مدت دو ماه همان اداره را مدیریت بکند، آقای ستانکزی بیشتر از دو ماه شده که به عنوان سرپرست در وزارت دفاع است و سوالات زیادی را متوجه کرده که چرا در حکومت وحدت ملی در حالی که وضعیت جنگی هر روز بیشتر شده میرود، وزیر جنگ وجود ندارد؟ همه منتظر پاسخی هستند که کی شما نامزدوزیر دفاع را معرفی میکنید. سوال دوم که، شما هر روز وضعیت جنگی افغانستان را ارزیابی میکنید، شما یک توافقنامه امنیتی را با امریکا امضا کردید، آیا فکر نمیکنید که حالا زمان آن رسیده که توافقنامه به حال اجرا گذاشته شود؟ شاید اجرا کرده باشید، چه تأثیری داشته در وضعیت امنیتی افغانستان؟
رئیسجمهور: سوال اولتان، قانون سرپرستی در دورانی که من یک فرمان تقنینی داشتم، تعدیل شد. یک ماده تعدیل شده که در بخش امنیتی در تحت شرایط کشور، مدت دو ماه اعتبار ندارد. ستانکزی صاحب مورد اعتماد کامل ما هستند و من از مدیریت بسیار موفقانه آنها در این اوضاع ابراز امتنان میکنم. اگر پارلمان، پس قانون را تعدیل میکند، این صلاحیت پارلمان است. اما در این شرایط، تقاضای من از تمام مردم ما این است که تیم امنیتی را مورد سوال قرار ندهند. مدیریت آنها همهجانبه و موفق بوده، ارزیابیهای داخلی و خارجی، همه، این را تثبیت میکند؛ اما مثل این که همیشه گفتهام ما پابند به قانون هستیم و راه قانونی آمده. دیگر بخشها تماماً تحت صلاحیت قانون سرپرستی است و در این بخش (امنیتی)، ضرورت و اوضاع ایجاب آن را میکند.
دوم، در روز اول حکومت وحدت ملی ما موافقتنامه امنیتی را امضا کردیم. خواهران و برادران! فکر میکنید که ما قوت این را داریم که یک ماه مصرف تیل اردو و پولیس و امنیت ملی را خود ما فراهم کنیم؟ کمکهای مالی نهتنها برای سال ۲۰۱۵، بلکه ۲۰۱۶ و ۲۰۱۷ تأمین شده است. جلالتمآب رئیسجمهور امریکا بعد از سفر داکتر صاحب عبدالله به امریکا، از کانگرس امریکا درخواست کرد که سال ۲۰۱۷ تأیید شود و به اتفاق آرا، مورد تأیید قرار گرفت. با نطقی که من در کانگرس امریکا داشتم، فضای همکاری ما را به صورت اساسی تأیید کرد. تعلیم، تجهیز و همکاری دوامدار ادامه دارد. منافع ملی ما ایجاب این را میکند که شراکت ما با ممالک دوست، مخصوصاً امریکا، تهدابی و اصولی باشد، و این به دست آمده است. بدون این همکاری، در ساحه امنیتی ما مشکلات عدیده میداشتیم؛ اما همکاری روزانه را شاهد هستیم. افتخار ما به این است که قوای امنیتی و دفاعی افغانستان مسوولیت عام و تام دفاع از افغانستان را بر دوش گرفته و این واقعاً موجب افتخار ما است. کمکها دوام دارد و در مورد اعتبار است و از این همکاری، امید است که ملت ما راضی باشد، خواسته خود ملت ما بود. در تاریخ چندین هزار ساله ما، بار اول است که ملت افغانستان درخواست کمک نظامی کرده است. خواستهی ملت این بوده که سر پای خود ایستاد شویم، اما امکاناتی ضرور است که در چارچوب این پیمانها و موافقتنامههای دیگر تأمین شود. ما سیاست خود را توسعه دادیم و امروز افغانستان محور اجماع منطقه و دنیا است. ضرورت جذب این همکاری باز هم از فداکاری فرزندان این مملکت است. در بیرون، مردم مقایسه میکنند. یک هفته کارایی قوای امنیتی و دفاعی افغانستان را با کارایی یمن، لیبیا یا عراق مقایسه کنید. قضاوت این میشود که وطنپرستی مردم عام است و بر اساس وطنپرستی انشاءالله نهادهای ما میتوانند از منافع مردم دفاع کنند.
خبرنگار: بعد از حادثه کندز درسهایی از حادثه کندز آموخته شد. چه تدابیر لازم باید از طرف دولت گرفته شود که همچو حادثه باز دوباره اتفاق نیفتد؟ نه در کندز و نه در جای دیگر.
رئیسجمهور: نکته اول این است که زمستان هیچ وقت ما را فرصت نداده، این جنگ یک جنگ متحول است، با یک دشمن مکار و ماهر سر و کار داریم. دوم، جنگ از طرف یک شبکه تروریستی سرتاسری منطقه مدیریت میشود، در کنفرانس اوفا [روسیه]، دیدید که من به وضاحت کامل گفتم که تروریستها از مملکت شما و از روسیه، چین، اوزبیکستان؛ تاجیکستان و مخصوصاً پاکستان، و ممالک شرق میانه میآیند. امروز کندز کدام تضاد منطقهای یا محلی نیست. زیادترین شبکه تروریزم بینالمللی در اینجا تمرکز دارند. جنگ اینها همراه ما نیست. ما به اوزبیکستانی چه کار داریم؟ همراه چیچین چه کار داریم؟ اما اینها میخواهند که ما را به میدان جنگ بدل کنند. از همین خاطر است که من سر مردم وطنپرست افغانستان صدا میکنم که اینها را به انزوا ببرید. اینها هیچ نوع آینده برای این ملت ترسیم نمیکنند.
درس اول، هماهنگی است. هماهنگی سرتاسری باید وجود داشته باشد، تا اطلاعات و تصمیمگیری و عمل با هم حلقهی زنجیری نجیبه را تشکیل کند.
دوم، فضا است. وقتی که فضای سیاسی مکدر میشود، وقتی که آوازه و آوازه میشود، وقتی که تلیفونها به مردم میرسد که رها کنید و این خودش موجب ضعف روحیه میشود. روحیه، بنیادی است و بر اساس اجماع ملی جزء اساسی کار ما است. خوشبختانه قسمی که همه همکارانم گفتند، رهبران جهادی، سیاسی و تمام افراد مسوول از قوای امنیتی و دفاعی ما دفاع میکنند، پشتشان ایستادگی است و ایستادگی باید سرتاسری شود.
سوم، مسلکی بودن است. مسلکی بودن تنها به این معنی نیست که تنها کسی که تحصیل مسلکی کرده است؛ بلکه به این است که وظیفه خود را باید مردم انجام بدهد و فرهنگ مکافات و مجازات باید عام شود.
عمدهترین درس اینکه من امروز به خاطرش هدایت دادم، قوای امنیتی و دفاعی ما از کسانی که بر اساس واسطه و وسیله، بالای قوای ما تحمیل شده، باید پاک شوند و یک پروسه بسیار شفاف ملی وجود داشته باشد. اگر میخواهیم انتحار کنیم، بدترین وسیلهی فساد، مداخله در قوای امنیتی و دفاعی ما است. سرشان صدا کنید که یک روز من یک فرد را بالایشان تحمیل کردم؟ باید معیارهای واضح و شفاف وجود داشته باشد که بر اساس آن پیش برویم و ایجاد این معیارها و عملی کردنش (از جمله این درسها است).
نکته آخر، جنگ هیچ وقت قابل پیشبینی مطلق نیست؛ بنابراین قضاوت باید بر اساس عکسالعمل شود، نهتنها بر اساس قضاوت پیشین. بسیار آسان است که جنرالی را آدم از سر چوکی انجام بدهد و از دل جنرال، دگروال، بریدمن و ساتنمنتان بیایید که در کدام شرایط کار میکنند و وقتی که پس جمع میشود، امید است که این تعادل حفظ شود.
خبرنگار: چنانچه که گفته شده، امسال، سالی است که تواناییهای نیروهای کشور را محک میزند. سقوط شهر کندز به عنوان یکی از کلانشهرهای کشور در سیزده سال پسین بیسابقه گفته شده و همین موضوع شاید سبب شده باشد که امریکاییها در قسمت تواناییهای نیروهای کشور، شک و شبهه را ایجاد بکنند و به این باور برسند که نیروهای کشور هنوز به آن توانایی نرسیدهاند که بتوانند از افغانستان دفاع بکنند؛ چنانچه جان مکین١ به همین تازگیها اظهار نظر داشته و حتی گفته که کشورش باید در قسمت خروج زودهنگام از افغانستان تجدید نظر بکند، آیا شرایط به گونهای است که تجدید نظر بکنند؟ با توجه به حملهای که طالبان بالای ولایت کندز کردند، ثابت ساختند که طالبان حاضر نیستند با روند گفتگوهای صلح یکجا شوند، آیا هنوز هم حکومت افغانستان حاضر است با این گروه صلح کند؟
رئیسجمهور: صلح قسمی که بارها گفتیم چند بُعد دارد. صلح بنیادی بین دولت افغانستان و پاکستان است. جنگ نااعلامشده را ما تعریف کردیم و تعریف ما را دولت پاکستان قبول کرد. تا روزی که پناهگاه وجود داشته باشد، معنیاش این است که صلح بین دو دولت وجود ندارد و این مسئله سلیقهای نیست؛ بلکه مسئلهی قوانین بینالمللی جزء حقوق و وجایب دولت بودن است. خطری که تمام منطقه را تهدید میکند، خطر ترویزم است. یمن، عراق، لیبی و سوریه باید مثال زنده باشند. حلقه دولتداری ایجاب قوانین بازی و همکاری بین دولتها را میکند تا از این پدیدهی شوم جلوگیری شود و محو گردد. بنابراین باید به همکاری اساسی در این بعد برسیم. بخش دوم ارتباط دولت با شهروندانش است، یک دولت هیچ وقت طبق قانون دروازهاش را به روی صلح بسته کرده نمیتواند. (مشکلات) انگلستان و ایرلند را ببینید که بالاخره از راه صلح حل شد. جنگ، قیمت دارد و قیمت سه روز جنگ را دیدید یا نی؟ در سه روز چه خساراتی وارد شده و حالا قیمت یک سال جنگ را بسنجید. جنگی که امروز در شمال بالای ما تحمیل شده، جان، مال و شهدا را یک طرف بگذارید – که برای هر کدامشان باید دل ما بسوزد – (در زمینه) پروژههای اقتصادی ما، اگر امسال شمال آرام میبود، شمال افغانستان به یکی از محورهای انکشاف اقتصادی منطقه بدل میشد. این موقعیت و این طرح است که میخواهند از آن جلوگیری کنند. مجبور هستیم که بالای آینده خود فکر کنیم؛ چون آیندهی افغانستان در ده سال آینده از نگاه پایپلاین، خطآهن، شاهراه و شبکه انتقال برق (به دست ماست) – قسمی که سوالات شما در هفته گذشته بالای اقتصاد بود – من مجبور هستم که وقت خود را به صورت متعادل مصرف کنم.
امروز ۳۶ فیصد مردم ما زیر خط فقر زندگی میکنند. در این هشت سال، خط فقر حرکت مثبت نکرده است. دشمن اصلی ما فقر است و فقر را باید از بین ببریم. به این خاطر ضرورت یک صلح همهجانبه (مشهود است)؛ اما شرایط صلح ما واضح است، صلح باعزت، پایدار و در چارچوب قوانین نافذه ما. فشار را باید زیاد کنیم و مردمی که خود را فرزندان این مملکت میدانند، باید انتخاب کنند. اینها وسیله هستند؛ وسیله اِعمال دیگران است.
مسئله آمادگی و مسئله کمکها؛ ماحول تغییر کرده است. جناب آشنا صاحب١؛ تغییر ماحول این است که شرایط دو سال پیش امنیتی منطقهای تا به حالا کاملاً فرق دارد. اول، عملیات پاکستان در وزیرستان شمالی و جنوبی و بعد از آن در خیبر پښتونخوا، حلقه زنبوری را انتقال داد که فعالیتهای خود را در خاک ما انجام بدهد. مغز متفکر هنوز در آنجا است و پیاده لشکر را به این جا انتقال داده است. دوم، بروز داعش. بنابراین در این چارچوب ما باید ماحول را ببینیم. ضرورت به توسعه همکاریهای خوب داریم و این ضرورت است. تصامیم ممالک، مخصوصاً ممالک بزرگ از روی منافع ملیشان گرفته میشود و این منافع ملی در چارچوب بررسیهای دقیق منطقه و جهان صورت میگیرد، آن را میگذاریم برای آنها. بخشی دیگر متوجه ما است، سوالاتی که ایجاد شده، پس جوابات مشخص را دیدیم. وقتی که در هلمند با یک حادثه بزرگ مواجه شدیم، باز هم همین حس تشویش و عدم اعتماد بود یا نبود، پس دوباره گشتیم یا نه؟ باز هم میخواهم که همین نکته مقایسوی را شما ببینید، لطفاً همراه قوای امنیتی و دفاعی ما تمام ژورنالیستان محترم بنشینند، ارقام را ببینید که این فرزندان صدیق چه را انجام دادند، چند عملیات را روزانه، هفتهوار و ماهانه انجام دادند و با چه قهرمانی؟ از پیلوتهای ما یاد کنیم. یک دره است که در آنجا تقریباً در دوصد متریاش آدم در گودال میرود. غیر از پیلوت افغان که طیارهشان هم گلوله خورده بود، کسی حاضر میشد که در آنجا پرواز کند؟ رفتند و زخمیهای ما را نجات دادند. قوماندانهای قولاردوی شما به ساحه رفتند و جنگیدند. لویدرستیز و معین ارشد امنیتیتان به ساحه رفتند. این نشانهای است که اراده، موجود است و امکانات معلومدار فراهم میشود.
نکته اساسی ما این است که ما بالای قوای امنیتی و دفاعی خود سرمایهگذاری اساسی میکنیم؛ چون اول و اول [با تأکید] در کنار تمام پروگرامهای دیگری که داریم، اقتصاد، کاریابی، فرهنگ، ایجاد ظرفیت و نکات دیگر که شما میدانید، مخصوصاً رفع فقر از این مملکت را در نظر بگیریم. اول باید استقلال، تمامیت ارضی و حق تصمیمگیری افغانستان قطعاً مورد سوال نباشد. این یک مملکت مستقل است و هیچ وقت سیاست خارجی، امنیت ملی و آزادی تصمیمگیریاش قابل معامله نیست.
در عین زمان ما پیشتاز همکاری منطقهای هستیم. امروز نهایت جای خوشی است که دولت برادر ما، رئیسجمهور محترم ترکمنستان، فیصله کرده که پروژه تاپی از یک پروژه سر کاغذ به یک پروژه کلنگزنی مبدل میشود و ۸۰۰ کیلومتر از خاک افغانستان میگذرد. این موجب اعتبار است. تمدید خطآهن حس همکاری منطقهای را ایجاد میکند و در بحثهای دیگر که بالای اقتصاد داشتیم به تفصیل همراهتان صحبت میکنیم، چون همه چیز به یکدیگر ارتباط دارد. امید ما این است که همکاری با ما بر اساس شفافیت پروگرامها، فداکاری قوای امنیتی و دفاعی و اراده ملی ما برای همکاری منطقهای و جهانی به وجود بیاید.
شبتان خوش و بینهایت تشکر!