د پوهنې اصلاحات، ډیجیټل عصري کول او د بشري پانګې پراختیا
په افغانستان کې د ۱۳۹۸ لمریز تعلیمي کال د پرانیستې په مراسمو کې وینا
اساسي ټکي:
- پوهنه او راتلونکی: ښوونځي د ملي پراختیا د بنسټ په توګه.
- بنسټیز جوړښتونه او لاسرسی: ښوونځي، ښوونکي، کتابونه او د ډیجیټل برخې پراختیا.
- د کیفیت اصلاحات: پر عصري مهارتونو او د زده کړې د پایلو پر ښه کولو تمرکز.
- د ښوونکو مسلکي وده: روزنه، د وړتیاوو لوړول او د کاري شرایطو ښه کول.
- ډیجیټل پوهنه: انټرنیټ، د کمپیوټر لابراتوارونه او پر ټکنالوژۍ ولاړه زده کړه.
- د ښوونځیو خوندیتوب او ډیسپلین: په ښوونځیو کې د تاوتریخوالي او ډارولو نشتوالی.
- حکومتولي او روڼتیا: د فساد پر وړاندې مبارزه او معلوماتو ته لاسرسی.
- ملي هویت: پوهنه له ملي یووالي او خپلواکۍ سره تړل شوې ده.
- ټولنیز ګډون: د کورنیو، رسنیو او مدني ټولنې رول.
- نړیواله همکاري: نړیوالې اکاډمیکې ملګرتیاوې.
د اماني لېسې د غونډو تالار، کابل | ۱۳۹۸ د وري ۵
بسم الله الرحمن الرحیم
هممسلکان عزیز، معلمین گرامی کشور، خانوادهی معارف، شاگردان بسیار عزیز، اعضای محترم کابینه، مهمانان بسیار گرامی ما، نماینده بانک جهانی داکتر صاحب چودری، سفیر صاحب جاپان، تمام مهمانان خارجی، لویسارنوال صاحب، ارغندیوال صاحب، جناب محمدخان، مسلمیار صاحب و بانوی اول کشور، اولتر از همه تحفهی پیشوای بشریت را خدمتتان تقدیم میکنم، السلام علیکم و رحمةالله و برکاته!
بهترین لحظات من به حیث رئیسجمهور وقتی است که اطفال مکتب در ارگ میآیند یا وقتی که من به ولایتها میروم، در میدان هوایی از طرف این اولادهای زیبا پذیرایی میشوم، چرا؟ چون اینها همهی ما را که امروز مسوول امور هستیم، متوجه یک سوال بنیادی میسازند. ۱۰ سال، ۲۰ سال و ۳۰ سال بعد از امروز، این رهبران آینده افغانستان با کدام ظرفیت، تعهد ملی و دیدگاه این کشور عظیم را اداره خواهند کردند؟
در چهرهی اینها من امید و در کردارشان اعتماد به نفس را میبینم و مخصوصاً اعتماد به نفس دختران ما موجب افتخار عظیم این ملت است. استادان گرامی الازهر هم را خوش آمدید میگویم که همکار ما هستند: اهلاً و سهلاً.
نو له دې نظره نن ورځ ماته خاص د افتخار ځای دی چې نوی تعلیمي کال ټولو وطنوالو، د معارف منسوبینو، شاګردانو، د زدهکوونکو میندو او پلرونو او په تېره بیا هغو کابو یو میلیون ماشومانو ته مبارکي ورکوم چې په اول ځل مکتب ته ځي او د خپل ژوند یوه بختوره مرحله پیلوي.
وزیر صاحب معارف و تمام همکاران عزیز، امید است که روز اول، یک ریشه عظیم را در بین شاگردان عزیز یک میلیونی ما ایجاد کند که مکتب را وسیلهی افتخار و وحدت ملی افغانستان بدانند، نه اینکه دوباره به خانه بروند و بگویند که خداناکرده من مکتب نمیروم.
غواړم خپلې خبرې د معارف په برخه کې په ترسره شویو عمده کارونو یا هغه څه چې د ترسره کېدو په حال کې دي، پیل کړم.
هموطنان گرامی!
من سال گذشته در مورد اعمار ساختمان برای ۶۰۰۰ مکتب یادآوری کرده بودم. در این برنامهی بزرگ که از نگاه حجم در تاریخ معارف افغانستان بی نظیر است، یک اندازه چالشهای هماهنگی به وجود آمد، اما الحمدالله مشکلات تا حد زیادی حل شده و اکنون به شما هموطنان عزیز گفته میتوانم که کار اعمار ۱۲۰۰ مکتب ادامه دارد. از وزیر صاحب محترم انکشاف دهات برای اعمار ۱۷۰۰ مکتب که شروع شده یا در همین هفته شروع میشود و از جناب وزیر صاحب معارف و دیگر همکاران، از صمیم قلب ابراز امتنان میکنم و به همهی والدین مبارک باشد.
در مجموع در سال جاری پول برای اعمار ۲۷۰۰ مکتب تهیه و اختصاص داده شده است. از داکتر چودری و همکارهایشان در بانک جهانی، سفارت محترم جاپان و دیگر همکاران ما، ابراز امتنان میکنم.
به این ترتیب در جریان سال روان ۲۷۰۰ تعمیر مکتب تکمیل خواهد شد و برای مکاتب باقیمانده در سال روان، منابع را فراهم خواهیم کرد. واضح است که فراهم نمودن بودجه و امکانات برای اعمار ۶۰۰۰ مکتب کار آسانی نیست، اما جای شکر است که برای رسیدن به این هدف در سال ۱۳۹۷، گامهای اساسی برداشتیم و اکنون مرحلهی تحقق کامل آن رسیده است.
برای اینکه مشکلات هماهنگی وجود نداشته باشد، بعد از این، صلاحیت تعیین مکاتب در مشوره با ولایات به وزارت محترم انکشاف دهات تفویض میشود و به تمام ولایات هدایت واضح من این است که در تعیین زمین اولویت بدهند. مشکلات زمین اگر ایجاد میشود، آیندهی اولاد ما را در خطر میاندازد. برای اداره مستقل ارگانهای محلی و اداره امور ریاست جمهوری هدایت واضح من این است که آن را تعقیب کنند.
در بخش معارف یک خبر خوش دیگر این است که برای استخدام هزاران معلم جدید، زمینه فراهم شده است. ۱۱۰۰۰ فرد جدید در یک امتحان کمیسیون اصلاحات اداری کامیاب شدهاند که در این هفته تعیینشان به حیث معلم شروع و به زودترین فرصت پروسه کاریشان تکمیل میشود. به تمام این استادان و خانواده معارف تبریکی میدهم.
یک خبر خوش دیگر در خصوص ارتقای ظرفیت معارف دارم. در نتیجه همکاری مشترک میان وزارتهای تحصیلات عالی - جناب خواجهعمری صاحب تشکر از همکاریتان - و معارف، در مدت پنج سال، تمامی معلمین دارای تحصیلات عالی خواهند شد. در این مدت تقریبا ۱۰۰ هزار معلم چهاردهپاس در جریان خدمت، مدرک لیسانس میگیرند؛ در حدود ۵۷ هزار معلم دوازدهپاس در جریان خدمت، حداقل تحصیلاتشان را تا صنف چهاردهم خواهند رساند. مرحله اول این برنامه پنجساله آغاز شده است و امسال هزاران معلم از آن استفاده میکنند.
وزارت مخابرات و تکنالوژی معلوماتی در همکاری با اداره تنظیمات خدمات مخابراتی اترا برای تجهیز مکاتب با لابراتوارهای کمپیوتر و اتصال آن به شبکه انترنت، پلان منظمی طرح نموده است که در حال تطبیق میباشد. این پلان در سه مرحله ترتیب گردیده است که مرحله اول آن در سال ۱۳۹۷ عملی شده و مراحل دوم و سوم آن طی سال جاری تطبیق میشود.
در مرحله اول به تعداد ۱۱۵ مکتب در ۹ ولایت کشور به شبکه فایبر نوری وصل گردیده است و از جمله ۳۱ مکتب با لابراتوارهای کمپیوتر، تجهیز و بندویت انترنت برایشان تهیه شده است.
در دو مرحله دیگر که قرار است امسال اجرا شود، به تعداد ۱۲۹۰ باب مکتب به شبکه فایبر نوری وصل میگردد که در نتیجه، زمینه برای ایجاد لابراتوارهای کمپیوتر نیز مساعد خواهد شد. یکهزار لابراتوار کمپیوتری از کمک کشور دوست ما، هندوستان تهیه و برای مکاتب فراهم میشود؛ اما هدایت من برای وزارت مخابرات و اداره اترا این است که به زودترین فرصت، تمام مکاتب افغانستان به شبکه انترنت از راه شبکه فایبر نوری یا اقمار وصل شوند. معارف ما در دو قرن پیش بوده نمیتوانند، اتصالات حتمی و ضروری است و این در سال ۱۳۹۸ اولویت کاریتان باید باشد.
در بخش معارف پیشرفت مهم دیگر این است که در سال جاری، کتابهای درسی به گونه مکمل انشاءالله به دسترس متعلمین مکاتب قرارداده میشود. ۱۲.۲ میلیون جلد کتاب مکاتب چاپ شده است و ۳۷ میلیون کتاب دیگر در جریان پروسه تدارکاتی قرار دارد که عنقریب این پروسه تکمیل و چاپ آن آغاز خواهد شد. در سال جاری ما خواهیم توانست که برای بار اول به شاگردان تمامی مکاتب کشور، کتابهای درسیشان را به گونه مکمل برسانیم که به هر یک از شاگردان تبریک میگویم.
این کتابها برخلاف گذشته، در مطبعههای داخلی افغانستان با کیفیت خوب چاپ میشوند. این اقدام به انکشاف صنعت چاپ کمک میکند و تقویت صنعت چاپ، به نوبه خود در انکشاف علم، معارف و معرفت تأثیر مستقیم دارد. از سکتور خصوصی افغانستان برای سرمایهگذاری در بخش چاپ و چاپخانههای عصری ابراز تشکر میکنم و امید است که وعدههای خود را به صورت کامل همراه محصلین عزیز ما به انجام برسانند.
کمین زاده صاحب او نورو ته وایم! [خندا] د معارف په نصاب ښه کار روان دی چې د کتابونو د کیفیت بهتري، د تدریسي کتابونو د شمېر کموالي، قابلیت محوری او د یووېشتمې پېړۍ له غوښتنو سره سمې زدهکړې یې عمده اهداف دي. په دې لړ کې یوه مهمه خبره دا ده چې د معارف او جومات رابطه باید لا ټینګه شي. معارف له تجویده رانیولې د مدرسو تر نصابه پورې په ډېرو برخو کې د علماو مرستې ته اړتیا لري. له نېکه مرغه د ارشاد، حج او اوقافو په وزارت کې د عرفاني موضوعاتو لپاره اوس یو نوی معینیت لرو. اسلامي عرفان چې د اخلاقي مکارمو او انساني فضایلو ډېره لویه خزانه ده او دغه خزانه په پېړیو، پېړیو زموږ په ادب او کلتور کې خوندي شوې ده، زموږ د معارف د غنا لپاره ډېر څه لري.
فرهنگ همپذیری از فرهنگ عرفانی ما میآید و ضرور است که تمام شاگردان به صورت اساسی، موضوعات عمدهی اخلاقی را تنها در چارچوب سیاسی که برای این ملت مطرح است، یعنی چارچوب دین مبین اسلام، پیش ببرند. ایمان جزء وطندوستی ما است و محبت به وطن یک فریضهی دینی میباشد. از این جهت ضرورت واضح داریم که گذشتهی خود را درک کنیم، در حالی که مولانا در انگلیسی این قدر خواننده دارد، خود ما هنوز مولانا را نمیشناسیم. نامش را میشناسیم؛ اما افکارش را درک نمیکنیم و ضرورت واضح است که ما افکار اساسی شخصیتهای بزرگ علمی و فرهنگی خود را بشناسیم.
د عرفاني معینیت او د معارف وزارت ترمنځ همکاري به زموږ د معارف کتابونه لا غني او د معارف او جومات رابطه به لا مضبوطه کړي.
دلته غواړم یوې بلې خبرې ته هم اشاره وکړم او هغه په مکتبونو کې د خشونت موضوع ده. معین صاحب ارشد امنیتي خوشال سعادت صاحب له تاسې نه مننه کوم او د ټولو امنیتي او دفاعي قواو دوامدراه قرباني موږ ستایوو او ویاړ پرې کوو، اما یوه بله موضوع موږ ته مهمه ده چې اوس زموږ د ملي امنیت یوه اساسي موضوع ده، دا خبره باید په وضاحت سره وکړم چې په ښوونځیو کې نه له زدهکوونکو او نه له استادانو سره خشونت د تحمل وړ دی. والدین باید په مکتبونو کې د خپل اولاد د پوره مصونیت احساس ولري. موږ سږ کال د دې وضعیت د بدلون لپاره عملي اقدامات په نظر کې لرو. د شاگرد ځورول یا د ناحقه نومرو د اخیستو لپاره د استاد او مدیر تهدیدول باید زموږ په مکتبونو کې ختم شي. هر څوک چې استادان یا محترم مدیران یا د معارف د کورنۍ غړي تهدیدوي، شخصاً ما تهدیدوي او دا ماته د منلو وړ نه ده!
حضار گرامی!
اعمار مکاتب، آمادهسازی کتابها، افزایش تعداد معلمین و فراهم نمودن زمینه تحصیل برای آنان، به خاطر این است که کیفیت معارف ارتقا یابد و هدف از کیفیت خوب این میباشد که مکاتب ما در قرن ۲۱ جهت رفع نیازمندیهای جامعه، قوهی بشری لازم را آموزش بدهند. کیفیت تنها به وسایل نمیشود، بلکه اراده جمعی میخواهد. جای خوشبختی است که شماری از مکاتب با کیفیت تعلیمی بسیار خوب داریم و همچنین جامعه مدنی افغانستان قدمهای بزرگی در این بخش برداشته است، اما در اکثر موارد، وضعیت مطلوب نیست، مخصوصاً در بخش همکاری جامعه مدنی با وزارت محترم معارف باید سرعت کار بیشتر شود. نکات مختلفی که سرش تمرکز کرده بودیم، جناب وزیر صاحب در اینجا پیشرفت هنوز هم بطی است. امید است که فرهنگ همپذیری، همکاری جامعه مدنی و نقش آن را در تعلیم و تربیه و همچنان سکتور خصوصی که لازم و ملزوم سکتور دولتی است، در نظر بگیریم. در اینجا باید یک وفاق کامل به وجود بیاید، مثلی که در بخش همکاری بین مکاتب و مدارس باید صورت بگیرد.
سوال این جاست که به خاطر بهتر شدن کیفیت مکاتب از کدام طریقهها استفاده شود؟ مکاتب موفق چه ابتکاراتی کردهاند؟ همچنان برای بهتر شدن کیفیت آموزش، از خانوادهها گرفته تا رسانهها و بخشهای مختلف اجتماع، چه کارهای را میتوانند، انجام دهند؟
ما باید به این پرسشها پاسخ پیدا کنیم که کودک امروز، بعد از ۱۸ سال دارای چه مهارتهایی خواهد بود؟ این کودک چگونه باید آموزش ببیند که در قرن ۲۱ و در زمان تکنالوژی پیچیده برای خود و جامعهاش مفید واقع شود و صاحب تخصص واقعی گردد؟
در اینجا من اعلان میکنم که ۱۰ جایزه باید برای بهترین مکاتب سکتور خصوصی و دولتی باشد. بهترین معلم و بهترین مکتب اعلان و رقابتی میشود تا در سال صدم استقلال افغانستان ما بتوانیم واقعاً دهه معارف را که شما پیشنهاد کردید، تجلیل کنیم.
افغانستان په زرګونو کلونو کې د تمدنونو په څلور لارې کې واقع و. دغه خاوره د مدنیتونو د ودې زانګو او د فکرونو د تبادلې ساحه وه. موږ باید زدهکوونکو ته خپل تاریخي هویت ور وپېژنو او دا ورته ووایو چې آیا دفاعي هویت غواړې که ارتباطي هویت؟ اوس که د خپل تېر تاریخ برعکس، ځانونه منزوي کړو او له شاوخوا نړۍ سره ارتباطات قطع کړو، نو په خپل لاس به مو د خپلې ودې او سوکالۍ مخه نیولې وي. دا ملک په خپل زرین تاریخ کې د ارتباطاتو ملک و او دې ملت د خپل هیواد له جغرافیایي موقعیته ډېره ښه استفاده کوله. لکه څنګه چې تاریخ او خپل جغرافیایي موقعیت راته وایي، زموږ آینده زموږ له ګاونډیو سره ده او له همدې کبله دا ډېره ضروري ده چې په علمي مرکزونو کې خپل ګاونډي، خپله سیمه او خپل نړیوال همکاران وپېژنو او له نورو سره په خپلو توپیرونو او اشتراکاتو پوه شوو.
آیا جای تاسف نیست که در سالی ۱۰ کتاب سر همسایههای ما نشر نمیکنیم، آیندهی ما با جهان بسته است، ما باید هر همسایهی خود را از آنها بهتر درک کنیم، منافع مشترک را محور قرار بدهیم و همچنین همراه دنیا، سیاستی را در پیش بگیریم که موجب همکاری و اتفاق شود. در قلب آسیا قرار داریم، این موقعیتی را که خداوند جلشأنه به ما داده باید به بهترین فرصت برای مردم خود بدل کنیم. تعداد معادن و ثروت نهفته معادن ما از سه هزار میلیارد دالر تجاوز میکند، اما اگر اتفاق، تمرکز و سرمایه بشری نداشته باشیم، هنوز هم گرسنه خواهیم بود. بهترین آبهای منطقه و زیادترین واردات غذا را داریم، این ضرورت به یک طرح واضح اتکا به خود و پیشرفت اقتصادی دارد. از این جهت ضرور است که معارف نقطه مرکزی تفکر و همچنان تعلیمات عالی ما شود.
در این بخش یک خبر خوش دارم که نظر به کوشش بالاکرزی صاحب، وزیر تحصیلات عالی و داکتر صاحب قیومی، یکی از مهمترین پوهنتونهای دنیا، پوهنتون «آیاِمآی تی مدراس»، موافقه کرده که تمام نصاب انجنیری خود را در خدمت تمام پوهنتونهای افغانستان قرار خواهد داد و شهادتنامههای فارغالتحصیلهای افغان راساً از پوهنتون مدراس قبول شود. این یک قدم بزرگ است و انشاءاللهتعالی روزبهروز در این پیشتر خواهیم رفت و باید اولویتبندی شود. ۶۰۰۰ مکتب مسئلهی مشکل دوامدار را که زیر باران و آفتاب هستیم، حل میکند؛ اما کیفیت به دست شما وزیر صاحب و همکارهای ما است. کیفیت تا حال مورد توجه اساسی قرار نگرفته است، قسمی که شما گفتید، ضرورت بسیار واضح است که تمرکز ما سر کیفیت باشد.
امروز هنوز هم بدبختانه چیزی را که معارف ما تولید میکند، موجب بیکاری میشود و این، سر این نسل بزرگ، یک ظلم عظیم است. معارف ما تکرار قرن ۱۹ و ۲۰ اروپا و امریکا بوده نمیتواند، باید یک طرح ابتکاری برای شرایط قرن ۲۱ در افغانستان که هم با فرهنگ و هم با ضروریات و آینده ما کار دارد، ایجاد شود. بهترین مغزهای این جامعه را لطفاً انسجام بدهید، هر نوع کمک و پشتیبانی را که از حکومت میخواهید، من در خدمتتان هستم و تمام دولت در خدمتتان است.
ثبات گمشدهی بزرگ ماست و ما برای پیدا نمودن این گمشده نیز به معارف با کیفیت نیاز داریم تا در نتیجهی آن قوه بشری با ظرفیت داشته باشیم. من که در چهاردهم سنبله ۱۳۵۸ برای گرفتن دکترایم از افغانستان بیرون شدم، تا آن هنگام کلمه ثبات در جامعه ما رایج نبود؛ اما در سال ۱۳۶۶ در یک گفتمان رادیویی در بی بی سی ناگهان متوجه شدم که این کلمه در بحثهای سیاسی افغانستان، به یک واژهی اصلی و کلیدی بدل شده است. برای رسیدن به ثبات، چنانچه به تحکیم وحدت ملی و حاکمیت قانون نیاز است، همانگونه به قوای بشری کافی ضرورت است. این سرمایه زمانی به دست میآید که معارف ما از کیفیت لازم برخوردار باشد.
له دې فرصت نه په استفادې غواړم د روان هجري شمسي کال یو خصوصیت ته اشاره وکړم. سږ کال د افغانستان د استقلال سلمه کلیزه ده. دا یو حقیقت دی چې یو ملت د خپل استقلال د واقعي تکمیل لپاره دې ته اړتیا لري چې په خپلو پښو ودرېږي او د نورو له احتیاجه راووځي. دې مقصد ته د رسېدو لپاره تر هر څه اول فکر په کار دی. لکه څنګه مو چې وویل، افغانستان ته اللهتعالی ﷻ ډېر نعمتونه او ثروتونه ورکړي دي. له دغو ثروتونو او منابعو نه د استفادې لپاره فکر او ابتکار ته اړتیا ده.
د افغانستان د لېسو او پوهنتونو له ټولو زدهکوونکو او محصلانو غواړم چې د هیواد د استقلال د سلم کال په ویاړ د خپلو کلیو، بانډو، ولسوالیو، ولایتونو او یا ټول هیواد د انکشاف او بهترۍ یا معرفي لپاره داسې لیکنې وکړي چې له کتابونو د را اخیستل شویو خبرو تکرار نه، بلکې د دوی د خپلې تجربې او مشاهدې په اساس نوي څه پکې وي. سلو بهترینو لیکنو ته به جایزه ورکړل شي او خپرې به شي. همدارنګه بهترینو ترانو ته به هم جایزې ورکړل شي. د معارف وزارت او له عالي تحصیلاتو وزارت نه مې غوښتنه ده چې له زدهکوونکو او محصلاتو سره دې په دې برخه کې جزئیات شریک کړي.
در قسمت زندگی معلمین محترم، دو نکته اصلی قابل یادآوری است: در سه ماه آینده یک طرح واضح برای حل مشکل مسکن قابل استطاعت آماده خواهد شد که تمام حکومت سر آن مصروف است، ضربالاجل من مخصوصاً برای وزارت امور شهرسازی و اراضی این است که - مشکل زمین تا حد زیادی حل شده - مشکل تهیه شهرکها به صورت اساسی در سه ماه آینده حل شود تا ما برای معلمین محترم یک جواب واضح و قابل اعتبار بدهیم و مسئله معاشات نیز زیر بررسی گرفته میشود. نکته کلیدی ما ازدیاد عواید است، از هر معلم خواهش من این است که در مبارزه با فساد پیشقدم شود. بدبختانه دولت افغانستان با وجودی که ۹۰٪ عواید خود را در ظرف چهار سال گذشته زیاد کرد، هنوز هم تنها ۳۵٪ عوایدی را که باید جمع کند، جمعآوری نمیکند. معاشهای ما از کمک بینالمللی زیاد شده نمیتواند، زندگی ما به یکدیگر ارتباط واضح دارد، و چرخ اقتصادی ما باید سریعتر شود. دزدی از عواید، دزدی از معلمین و متعلمین است که باید یک حشر سراسری ملی را برای مبارزه بر ضد این پدیده شوم اعلان کنیم و در این چارچوب ما با یک طرح واضح میآییم که معلمین محترم انشاءاللهتعالی با اعتماد کامل کار خود را پیش ببرند.
در اخیر یکبار دیگر، فرارسیدن سال نو را برای همه تبریک میگویم و از معلمین و متعلمین عزیز خواهش دارم تا شاگردانی را که تازه به مکاتب پا گذاشتهاند، مورد توجه و نوازش خاص قرار دهند. به وزارت صحت عامه هدایت من این است که برای تمام متعلمین جدید، کلینیکهای سیار را ایجاد کنند تا اینها زود بررسی شوند و با صحت کامل به این جامعه کار کنند.
زنده باد افغانستان!
یښهسین افغانستان!
تل دې وي افغانستان!
ژوندی دې وي د معارف رڼا