د صادراتو او اتصال له لارې د سیمې د سوداګرۍ په مرکز باندې د افغانستان بدلول
د چابهار بندر له لارې هند ته د افغانستان د لومړنۍ صادراتي جوپې د لېږد په مراسمو کې وینا
اساسي ټکي:
- بدلون: صادراتمحوره او له نړۍ سره نښلول شوي اقتصاد ته اوښتل.
- سیمه ییز اتصال: له سیمه ییزو شریکانو سره د سوداګریزو اړیکو پراخول.
- د صادراتو وده: د افغاني صادراتو زیاتوالی او بازارونو ته د لاسرسي ښه کول.
- خصوصي سکتور: د اقتصادي ودې لپاره له سوداګریز سکتور سره د مشارکت پیاوړتیا.
- له زیربناوو ګټه اخیستنه: د سوداګرۍ لپاره د ټرانزیټي لارو څخه اعظمي ګټه پورته کول.
- د عوایدو اصلاحات: د کورنیو عوایدو د راټولولو د موثریت او کچې لوړول.
- خودکفايي: د تولیدي وړتیا د لوړولو له لارې په بهرنیو مرستو د اتکا کمول.
۵ حوت ۱۳۹۷
بسم الله الرحمن الرحیم
نیمروزیهای عزیز، خواهران و برادران گرامی، تمام هموطنان محترم، مشاورین محترم، اعضای محترم کابینه، جناب لوی درستیز صاحب، اعضای پارلمان، اعضای شورای ولایتی، سفرای محترم ایران، هندوستان و ترکیه، و تمام حاضرین مجلس، السلام و علیکم!
امروز ما نه تنها یک پروژه را استقبال میکنیم؛ بلکه یک تغییر دیدگاه و روایت را تمثیل میکنیم و عملی میسازیم، چند مثال این چیست؟ امروز صبح رئیس صاحب شورای ولایتی نیمروز گفت که دیگر حرف از نیمروز محروم نمیزنیم، حرف از نیمروز زرخیز میزنیم.
این نیمروز، نیمروز هجده سال پیش نیست، این نیمروز، نیمروز چهار سال پیش نیست و دلیل تغییرش این است که دیدگاه حکومتداری، نوع ارتباط سکتور خصوصی با دولت و ارتباط دولت با همسایهها و شرکای اقتصادی- منطقهای ما به صورت بنیادی تغییر کرده و نتیجهاش را به صورت محسوس مردم شریف نیمروز، خواهران و برادران ما میبینند.
نیمروز امروز از یک ولایت محروم به یک ولایت کلیدی و یکی از مراکز ثقل اقتصادی و فرهنگی افغانستان دوباره بدل میشود. به یاد داشته باشید که اولین حامی شعر دری یعقوب لیث صفاری از سیستان بود و امروز احیای مجدد پوهنتون نیمروز را من به مردم نیمروز تبریک میگویم.
دوم، راه ابریشم برای نسلهای گذشته یک افسانه بود، یک وقت ما جزء یک تمدن بودیم، شهرهای ما مثل جواهر در یک گلوبند منطقهای باهم وصل بود، امروز شاهراه ابریشم ارتباط منطقهای افسانه نیست، یک حقیقت است، افغانستان کشور محاط به خشکه نیست، قلب آسیا است و به چهارراه آسیا بدل شده. بنابراین خاصتاً از دولتهای محترم ایران، هندوستان و ترکیه که سفرای محترمشان تشریف دارند و راه لاجورد با همکاری اینها ایجاد شد، ابراز تشکر میکنم.
سومین تغییر روایت در این است که امروز افغانستان از یک کشور واردکننده در حال تغییر به یک کشور صادرکننده است، به سکتور خصوص افغانستان و اجمل احمدی صاحب تبریک میگویم که بار اول صادرات افغانستان از یک میلیارد دالر تجاوز میکند و هدفی که احمدی صاحب برای یک سال آینده تعیین کرده، این است که در یک سال، صادرات افغانستان انشاءالله تعالی به دو میلیارد بدل خواهد شد، و این شروع کار است. تغییر این سر زندگی ما دوامدار و پایدار است، هر چیزی که از افغانستان صادر میشود، صدها قریه و میلیونها مردم ما را با جهان وصل میکند، زبان وصل، زبان اقتصادی است، از این تغییر روایت باید استقبال کنیم و برای جهان و خود به یک نتیجه برسیم که افغانستان امروز، افغانستان دیروز نیست.
این ملکی که همیشه از فساد اداری، خشونت و بی کفایتیاش صحبت میشد، امروز مرکز تحرک است و اگر مثال زنده میخواهید، ببینید که در معیارهای بانک جهانی اولین مقام را در اصلاحات بخش سکتور خصوصی، افغانستان به دست آورده و این را به تمام همکاران تبریک میگویم.
پیام دوم من به سکتور خصوصی ما است.
ډېره مننه جناب الکوزي صاحب! درې اصله دي:
لومړی مشارکت. الکوزي صاحب او د خصوصي سکتور ټولو محترمو غړو، ستاسي له مشارکت پرته اقتصاد په پښو نه درېږي، نو د دې لپاره باید په واضح توګه پوه شوو چې د اقتصاد وده د ټول ولس مشترک هدف او مشترک ارمان دی. پیسې غلا نه دي، سرمایه غلا نه ده، سرمایه د فکر، د عمل او خاصتاً د شفافیت له لارې راځي او دلته باید ذهنیت تغییر وکړي.
مملکتی که یک نابغه اقتصادی خود را به تبعید مجبور کرد - عبدالمجید خان زابلی - امروز باید قهرمانان سکتور خصوصی خود را مثل قهرمانان سکتور امنیتی خود تجلیل کند.
همان طور که سر جناب لوی صاحب، ترین صاحب و تمام اراکین سکتور امنیتی خود افتخار میکنیم، میخواهیم که در بخش اقتصادی هم مثالهای واضح داشته باشیم و از آن خاطر مدال عبدالمجید خان زابلی به زودترین فرصت ضرب میشود و به شخصیتهای مبتکر سکتور خصوصی اهدا میشود.
دوم همکاری است، سکتور خصوصی از همه کرده بهتر میداند که نقص و فایدهاش در کجاست، افغان را در تجارت کسی بازی داده نمیتواند! چطور؟ در اقمار دنیا ببینید که تجارت میکند، بعضیها گفتند که در آسمان دیگرها رسیدند، گفتند از شانههای یک شخصیت خاص ما هم رسیدیدیم [خنده] و دوکانداری میکنیم.
ما چهار هزار سال سابقه تجارت داریم؛ اما یک مانع عمده تجارت ما، دولتداری ناقص بوده، از این جهت همکاری و هماهنگی مطلق ضرور است. سکتور خصوصی و دولت باید به یک دیدگاه مشترک بیاییم تا نتیجه آن تحول جامعه ما باشد. امروز دیدید چند پروژه حیاتی را افتتاح کردیم و کل آن از منابع داخلی بود، مردم پرسان میکردند که این منابع داخلی از کجا آمد؟
دو منبع؛ یک: عواید افغانستان را در چهار سال ما نود فیصد زیادتر ساختیم. دوم در تدارکات ۱۸ میلیارد افغانی صرفهجویی شد، من جناب یاری صاحب را که تهداب آن را ماند و جناب هوتکی صاحب و دیگر همکاران را تبریک میگویم. سوم، بار اول بود که ۹۲ فیصد بودجه انکشافی افغانستان به مصرف رسید، هر کدام آن عامل تحول است. در اینجا فرق دولت، سکتور خصوصی و ملت نیست. همه ما یک راه واحد داریم و یک هدف واضح و آن خودکفایی است، هیچ کشور دنیا از کمک خارجی غنی نشده، من را خوشبختانه خداوند ﷻ یک نام خوب داده، بیایید که این کشور را غنی بسازیم.
پیام سومم برای مردم شریف نیمروز است. شاهد یک تحول بزرگ هستیم، نن د یو لوی بدلون شاهدان یوو، اما تاسې تنها شاهدان نه یئ، تاسې په کې برخه اخیستې ده او نیمروزیان څه خصوصیت لري؟ نن په فضل د خدای ﷻ د افغانستان د ۳۴ ولایتونو خلک په نیمروز کې لکه د ټولو افغانانو په څېر خپله ژوند کوي، ټول ځانونه نیمروزیان بولي او زرنج چې ۱۸ کاله مخکې یې نفوس ۸ زره و، نن څو سوو زرو نه ډېر دی. دا ښيي چې نیمروز د افغانستان د ملي وحدت ممثل دی.
امروز هر کس که سرمایه و ابتکار دارد، از نقاط مختلف افغانستان به نیمروز میآید، دشتهای نیمروز پس به دوران رستم بر میگردند، سبز و کندوی منطقه میشوند.
دوم سکتور خصوصی یک تقاضا داشتند، په سر سترګو! نیمروز له هغه دوو ولایتونو نه دی چې د وچ بندر د ټولو ترتیباتو په اړه یې ما وزارت مالیې ته امر کړی او دا به ډېر زر عملي کېږي، له سکبنو نیولې تر نورو برخو پورې. ډاکټر صاحب قیومي ترتیبات نیولي دي، نن سفر کې دی. دا به ډېر زر آماده کېږي، اما غوښتنه مې بیا د نیمروز له خصوصي سکتور نه دا ده چې تاسې هم راشئ او پانګونه وکړئ! هر څه خو په دولت نه کېږي. زه خو د افغانستان د ۳۴ ولایتونو مسوول یم. نیمروز کې مې ډېره پانګونه کړې او نتایج به یې وګورئ. انشاءالله نیمروزیان به په نورو ولایتونو کې هم پانګونه کوي.
سوم یکی از تقاضای مردم نیمروز و رنجشان این است که مردم، اینها را ولایت درجه سوم میگویند. من گفته بودم که برای ما هیچ ولایت افغانستان درجه سوم نیست؛ اما از خاطری که تقاضایتان عملی شود، بیک صاحب برایتان هدایت است که ترتیبات ولایت نیمروز را به ولایت درجه دوم شروع کنید.
در این بخش من خاصتاً میخواهم که از خواهران نیمروزی ابراز امتنان کنم. در جلسهای که از خاطر جرگه برای اولین جرگه سرتاسری ملی زنان افغانستان که چند روز بعد در کابل دایر میشود، سهم فعال، زبان رسا و نظریات بسیار مهمتان در قسمت صلح هم برای بانوی اول کشور و هم برای من موجب افتخار خواهد بود. زنده باد زنان نیمروز!
حالا وقت این رسیده که یک طرح سرتاسری انکشاف نیمروز تهیه و عملی شود. عناصرش موجود است، کل آن باید به یک طرح منسجم بیاید که ما بتوانیم همه را جمع کنیم.
نکته چهارم تشکری است. اول از همتاهای بسیار گرامیام جلالتمآب روحانی صاحب و جلالتمآب مودی صاحب از صمیم قلب تشکر میکنم که با یک دیدگاه مشترک در قسمت چابهار به نتیجه رسیدیم و زمینه این فراهم شد که در زودترین فرصت باز هم از یک قرارداد و موافقه به عمل رفتیم. نکته کلیدی در این بود که ۱۸ سال پیش زمینه این شروع شد که ایران و حکومت هندوستان در قسمت سرمایهگذاری سر پل ابریشم همراه ما کمک کرد و در این بخش خاصتاً میخواهم از قربانیهای انجنیرها و کارگران هندوستانی که سرک دلارام - زرنج را به نهایت دقت و به قربانی زیاد انجام دادند، از دولت هند و سفیر صاحب محترم هند تشکری کنیم.
نکاتی را که جناب بهرامی صاحب گفت، نکات کلیدی همکاری است. مناسبات دولت با دولت، منافع مشترک و استفاده از فرصتهای مشترک. به این اساس همکاری منطقهای نقشه را تغییر میدهد. افغانستان ۱۷ سال پیش و حتی تا چهار سال پیش به حیث یک جزیره دیده میشد که بدون ارتباط باشد. ما امروز موقعیت خود را قسمی که بارها خدمتتان ذکر کرده بودم، تبدیل به یک فرصت کردیم و کلانترین سرمایه ما موقعیت است و به یک فرصت بزرگ بدل میشود. از همکاریهای ایران و هندوستان تشکر میکنیم. همچنین از همکارهای ترکیه که در قسمت راه لاجورد همراه ما همکار شد و در عین حال میخواهم از همکاریهای ایالات متحده امریکا تشکر کنم که نظریات ما را در قسمت استثنا از تحریم پذیرفتند؛ چون این یک اصل ارتباط منطقهای و همکاری است و این موجب استقبال ما است.
در چارچوب آخرین مذاکراتی که همراه اتحادیه اروپا داشتیم، قدمهای بزرگ انشاءالله تعالی برداشته میشود که اتحادیه اروپا هم در قسمت محو فقر در افغانستان و ایجاد صلح و ثبات و هم در قسمت همکاری منطقهای و سرمایهگذاری سر پروژههای بزرگ اقتصادی- منطقهای با ما کمک کنند. از جناب والی صاحب نیمروز و تمام مردم نیمروز ابراز تشکر میکنم که این مراسم را به بهترین شکل انجام دادید.
حرفهای آخرم سر دو موضوع است: صلح و انتخابات. انتخابات فرمایش قانون اساسی و خواسته ملت افغانستان است. انتخابات ریاستجمهوری به وقت و زمان انشاءالله تعالی انجام میشود و هدایت من به تمام دوایر دولتی این است که از هر گونه مداخله ممکنه خودداری کنند. نهادهای امنیتی و دفاعی ما حق مداخله در سیاست ندارند، باید با بیطرفی کامل امنیت انتخابات را بگیرند و ادارات ملکی ما باید زمینه فعالیت مساوی را برای همه کسانی که اشتراک میکنند و کاندیدان محترم فراهم کنند که یک میدان صاف باشد. آن را که حساب پاک است از محتسب چه باک است.
که د ولس په زور یې نه شوو ګټلی، هغه ګټل نه ارزې او انشاءالله تعالی ولس سره یوو! ضرورت واضح است که انتخابات یک فرصت برای گفتمان ملی ماست. انتخابات بهترین فرصت است که این ملت بزرگ بدون ترس و سانسور که فضل خداوند وجود ندارد، راه خود را به صورت اساسی تعیین کند تا ببینیم که به کدام طرف میرویم. امکان این که آرزوهای غازی امیر امانالله خان و شهید داوود خان عملی شود، امروز در پیش روی چشمتان است. این ملت بالآخره میتواند بگوید که هر نوع آمادگی دارد که فصل ناتمام امیر امانالله خان را انجام بدهد و یک افغانستان مرفه، باثبات و مردمسالار را که قانون اساسی در آن حاکم است، عملی کند.
سوله؛ د افغانستان د ټول ولس غوښتنه ده. سوله راتلونکې ده. زه اطمینان درکوم. که دوه کاله مخکې مو ویلي وای، لکه نن یې چې درته وایم چې سوله راتلونکې ده، نو خلکو به را پورې خندلای. اما تاسې ولیدل چې اوربند وشو، علماء کرام راغلل، فتوا یې راکړه. هېڅ نوع مذهبي دلیل نشته چې ووایو ولې جګړه دوام وکړي؟ دغه دي علماء کرام ناست دي، متفقه فتوا یې ورکړه او د افغانستان له علماو نه زه غواړم خاصتاً مننه وکړم، ځکه د افغانستان علما د قرآن کریم، نبوي سیرت او د ۱۳۰۰ علماو د مشترک کار په اساس وویل چې سوله خیر دی او جنګ فساد دی. سوله ضروري ده.
دا وطن د جرګو وطن دی. په جرګه کې هر څه حل کېدای شي، نو ځکه زه غواړم چې د افغانستان ټول ولس باید په مشورتي لویه جرګه کې برخه واخلي. د دې اصول به داسې مطرح کېږي چې نویو نسلونو او نویو اقشارو ته هم زمینه برابره شي. په دې معنی چې د افغانستان خصوصي سکتور په مشورتي لویه جرګه کې ونډه لري. د افغانستان مېرمنو ته هم مهمه ده چې له ټولو ولایتونو نه په مشورتي لویه جرګه کې حاضري وي.
د افغانستان ځوانان، علما او مشران، دا خو به حتماً راځي، اما دا هم ضرور ده چې د شهیدانو کورنۍ، د معلولینو استازي او خاصتاً زموږ د اتلو امنيتي او دفاعي قواو، متقاعدین او استازي راشي ووایي چې دا قرباني د څه لپاره شوې؟ ضرور ده چې د دې ملت ټولې خبرې، ټول روندونه سره یو ځای شي، دا مختلفې ویالې په یوه لوی سمندر کې ګډې شي او په یووالي فیصله وکړي چې چېرې ځوو؟ د هغه په اساس به د افغانستان دولت هغه اقدامات وکړي چې ولس یې ورنه غواړي. په ځینو برخو کې د ملت نعره دا وه چې لار شه دا سم کړه، لار شه دا سم کړه، ومر لیدل چې داسې نه کېږي. اما دلته موږ باید له ټول ولس نه واورو او په ګډه او په اتفاق به انشاءالله تعالی هغه افغانستان ایجادوو چې ممکن دی.
من باز هم در آخر مردم نیمروز و افغانستان و همکاران بینالمللی ما را، خاصتاً ایران و هندوستان را تبریکی میدهم و تشکر میکنم. آغاز کار است، انجام کار نیست؛ مثلی که سفیر صاحب محترم هند گفت با کوریدور هوایی یک ازدیاد قابل ملاحظه، چهل فیصد در صادرات ما شد، حالا که راه چابهار باز شد، همکاران سکتور خصوصی تقاضای ما این است که از دو میلیاردی که احمدی صاحب تعیین کرده، انشاءالله تعالی شما آستینها را بر بزنید که از این زیادتر بسازید.
تل دې وي افغانستان!