مصاحبه با تلویزون طلوع نیوز در مورد صلح
۱۶ دلو ۱۳۹۷ | باغ چهلستون
گرداننده: سلام و به برنامه خوش آمدید! ما امروز در باغ و قصر تاریخی چهلستون هستیم، در کابل. آیا پس از نزدیک به چهار دهه، نشانههای صلح در کشور دیده میشود؟ آیا اخیراً ایالات متحده آمریکا که با طالبان وارد مذاکرات مستقیم شده و از پیشرفت چشمگیر خبر داده، نشانهی مثبت است؟ حکومت افغانستان در کجای این مذاکرات قرار دارد؟ آیا آمریکا به دنبال ختم جنگ خود در افغانستان است یا پایان خونریزی افغانها؟ آیا در یک مقطع تاریخی در کشور قرار داریم؟ هزینه رسیدن به صلح چیست و آن را کی میپردازد؟ آیا اجماع برای رسیدن به توافق با طالبان وجود دارد؟ برای بحث روی این پرسشها، مهمان من، امروز محمد اشرف غنی رئیسجمهور کشور است.
گرداننده: آقای رئیسجمهور دوباره به برنامه خوش آمدید.
رئیسجمهور: مهربانیتان است، سلام به همه وطنداران و سلام به همه حاضرین مجلس!
گرداننده: در این مقطع حساس در کشور سه احتمالی که خواب را از چشم شما میدزدد، چیست؟
رئیسجمهور: من خواب از چشمانم نمیرود. مرا رئیسجمهور انتخاب نکردید که خواب از چشمم برود. مرا از این خاطر رئیسجمهور انتخاب کردید که خواب از چشم مردم دور کنم [مردم را بیدار بسازم]. خطرات موجود است، اما فرصتهای کافی وجود دارد. فراموش نکنید که افغانستان برای هزارها سال وجود داشته و آخرین تهداب افغانستان معاصر را احمدشاه ابدالی گذاشته است. این خاک صاحب و مالک دارد؛ ارتباطات ما همراه جامعه بینالمللی بهنهایت استوار است. منافع ملی ما با تدبیر تأمین میشود. دلیلی که ناآرامی میباشد، ترس از گذشته است، شبح (دوران) داکتر نجیب حاکم است و شبح خرابیهای کابل هست؛ اما به وضاحت بفهمیم که این شرایط [وضعیت کنونی] با آن شرایط فرق دارد.
گرداننده: درست؛ برمیگردیم آقای رئیسجمهور. آیا ما به صلح امروز نزدیکتر از یک سال گذشته هستیم؟
رئیسجمهور غنی: شرایط بهمراتب آمادهتر شده است. نکته اول را بگوییم. صلح را کی ایجاد کرد؟ کی صلح کرده در تاریخ افغانستان؟ من، از طریق حکومت وحدت ملی. اولین اقدام ما برای صلح، تشکیل حکومت وحدت ملی بود. اگر در سالهای بعد از سقوط عین گذشت و دیدگاه وسیع وجود میداشت، ما به جنگ داخلی میرفتیم؟ آیا از مقابل شدن افغان با افغان جلوگیری کردیم یا نی؟ نشان دادیم که راه حل سیاسی بهمراتب بهتر از تقابل است. دوم، صلح با حزب اسلامی عملی شد. امروز مشر حزب اسلامی خود را کاندیدای ریاست جمهوری کرده تا در انتخابات آزاد سهم بگیرد. سوم، آتشبس در خیال کس نمیگذشت. در آن روز (آتشبس) ثابت شد که طالبان وطنی و طالبانی که در افغانستان هستند، باقی افغانها را مثل خود افغان، و خواهر و برادر میدانند و در یک بحث آمدند.
گرداننده: بسیار خوب، آقای رئیسجمهور! شما از طالبان هم خواستید، بارها که بیایند روی میز مذاکره با شما و حکومت شما بنشینند. در این اواخر دیده میشود که آمریکاییها، مشخصاً دوست دوران جوانیتان آقای خلیلزاد.
رئیسجمهور: تنها دوست دوران جوانیام نیست، حالا هم دوست من است. ۵۳ سال است که دوست میباشد.
گرداننده: بسیار خوب، دوست طویلالمدتتان، دوست ۵۳ سالهتان آقای خلیلزاد وارد گفتوگوهای مستقیم با طالبان شده است. چرا این مذاکرات شما را نگران ساخته است؟
رئیسجمهور: مذاکرات مرا نگران نساخته. هماهنگی ضرور است. داکتر صاحب خلیلزاد آمریکایی است و من رئیسجمهور افغانستان هستم. من مسؤول ۳۵ میلیون نفر و زعیم انتخابی تمام ملت افغانستان هستم. نقشه راه ما سنجیده، با ترتیب و منظم است؛ و وعدههایی که همراه ملت کردهایم، واضح است. صلح در تاریکی نمیآید. اولین چیز، قوای امنیتی و دفاعی افغانستان، قهرمان هستند. [با اشاره به یک معلول نیروهای دفاعی در مجلس:] این قهرمان، پیش روی ما نشسته! اطمینان واضح داشته باشید که به حیث مدافع و تطبیقکننده قانون اساسی و سرقوماندان اعلای قوای مسلح افغانستان، من این اجازه را به کسی نمیدهم که باز طیارههای ما به حیث آهنپاره فروخته شود.
گرداننده: روی طرح جامعی که شما در کنفرانس جنیوا مطرح کردید، بحث مفصل با مهمانان ما در برنامه و جناب شما خواهیم داشت؛ اما در بخش مذاکرات آمریکا با طالب، میخواهم از شما بپرسم که آمریکاییها در پی چه هستند؟ پایان جنگ هفدهساله خودشان یا جنگ چهلساله افغانستان؟
رئیسجمهور: نکته اساسی ما در مناسبات ما با ایالات متحده آمریکا احترام متقابل و منافع مشترک است. قیمت یازدهم سپتامبر برای آمریکا چند بود؟ ۵۰۰ میلیارد دالر! یک افغانستان باثبات، بیمهی امنیت آمریکا است. بنابراین ما از موقف ضعیف صحبت نمیکنیم.
دوم، بعد از انتقال، از روزی که من رئیسجمهور بودهام، قوای شجاع امنیتی و دفاعی افغانستان هم مدافع افغانها هستند و هم مدافع دنیا. افغانستان نه هدیه کسی است و نه یک ترکیب مصنوعی.
گرداننده: اما با کمک مستقیم آمریکا.
رئیسجمهور: با کمک مستقیم است، از این خاطر که کمک مستقیم، امروز جزء منافع بنیادی ما میباشد.
گرداننده: شما فکر نمیکنید که آمریکاییها حالا دارند یک کم، حداقل راه را...
رئیسجمهور: نه خیر. مشکل در این است که مذاکرات صلح چندبعدی و پیچیده است، ولی سرخطها ساده است. عمدهترین پیشرفتی که از دیدگاه آمریکاییها صورت گرفته چیست؟ طالبان به اظهر من الشمس اعتراف کردند و اظهر من الشمس چیست؟ گفتند که همراه نهادهای القاعده و داعش و امثال اینها ارتباط دارند و بعد از این ارتباط خود را با آنها قطع خواهند کرد و همین پیشرفت اساسی است.
گرداننده: و با آمریکا در برابر دشمنان آمریکا میجنگد؟
رئیسجمهور: وعده یک چیز و میکانیزم اجرائیوی چیز دیگری است.
گرداننده: اما خود وعده یک پیشرفت قابل ملاحظه است.
رئیسجمهور: وعده یک پیشرفت است، معلومدار. این نکتهای است که...
گرداننده: اما برای آمریکا.
رئیسجمهور: برای آمریکا پیشرفت است و نه تنها برای آمریکا، بلکه برای ما هم پیشرفت است. در انفجار و انتحاری که در افغانستان صورت میگیرد، میانشان تنها طالب نیست، بلکه دهها نهاد تروریستی بینالمللی است. هر اقدامی که موجب این شود که دست و ریشه نهادها و شبکههای تروریستی بینالمللی در افغانستان کم شود، به نفع ملت افغانستان است.
گرداننده: یعنی شما همکاری آمریکا با طالب را در مبارزه با تروریزم یک خطر جدی برای پیمان امنیتی و رابطه ما با آمریکا نمیبینید؟
رئیسجمهور: نکته کلیدی را ببینید. آمریکا همراه طالب پیمان ندارد، همراه ما پیمان دارد.
گرداننده: روی مسودهاش کار میکنند.
رئیسجمهور: مسوده چیز دیگر و عمل چیز دیگری است. بدون یک حکومت مشروع کی این مسوده را امضا کرده میتواند؟
گرداننده: نگرانی همین است.
رئیسجمهور: نگرانی هست؛ اما عرض من برایتان این است که از حد بیشتر خودتان را نگران نکنید.
در ۲۰۱۴ کلتان نگران بودید یا نی که صبح سقوط میآید؟ سقوط کردیم یا امروز یک فضای مناسب پیش آمد؟ نکته اساسی من به ملت افغانستان چیست؟ نقاط قوتتان را بسنجید. هر کس که از ضعف مذاکره کند، ضعیف نتیجه میگیرد؛ هر کس که از قوت و وحدت مذاکره کند، نتیجه زیادتر میگیرد. مشکل ما در وجود منافق است. منافقها را از بینتان بکشید و وحدت ملیتان را تأمین کنید، بعد با قوت میتوانید منافعتان را تأمین کنید.
گرداننده: هدفتان از این منافقها کی است؟
رئیسجمهور: هر کسی که هست، این را به شما و ملت میگذارم؛ من قضاوت نمیکنم. اما اساساً حرف در چیست؟ اگر خود را ضعیف بگوییم و تمام روز به این بیایید که محتاج این و آن هستیم، به جایش طرح ایستاد شدن خود را طرح کنیم. من به وضاحت میگویم که مصرف آمریکا در افغانستان و تعداد قوا را میخواهم به صورت اساسی کم کنم.
گرداننده: درست. شما نامهای فرستادهاید به رئیسجمهور ترامپ در این رابطه؟
رئیسجمهور: بالکل درست است. این حق اساسی دو طرف است که بتوانیم مؤثرترین نوع کمک را برای خود جذب و مؤثرترین نوع مناسبات را ایجاد کنیم.
گرداننده: آقای رئیسجمهور! رابطه حکومت افغانستان و شخص شما با آمریکا چه قدر بنیادی و محکم است.
رئیسجمهور: بنیادی و محکم است.
گرداننده: شما با آقای ترامپ چه نوع رابطهای دارید؟
رئیسجمهور: یکی از بهترین روابط دنیا با رئیسجمهور آمریکا. خُب مصاحبه من را همراه آقای فرید زکریا ببینید در GPS.
گرداننده: مصاحبه را دیدهام. چند بار با آقای ترامپ شما دیدهاید؟
رئیسجمهور: دو یا سه بار؛ یک بار در عربستان و یک بار در نیویارک دیدهایم.
گرداننده: اما اگر آقای ترامپ رئیسجمهور اوزبیکستان را دعوت میکند به کاخ سفید، چرا رئیسجمهور افغانستان را دعوت نمیکند؟
رئیسجمهور: کار من در داخل افغانستان است. آیا در دوران آقای ترامپ مهمترین خواستهای ملت افغانستان عملی شده یا نشده؟ هدف در این است که ملاقات داشته باشیم یا هدف در این است که استراتیژی جنوب آسیا مطرح شود که عملی شد.
گرداننده: قرار است رئیسجمهور ترامپ در کمتر از ۲۴ ساعت آینده سخنرانی سالانه خود را در کانگرس آمریکا داشته باشد و گزارشهایی وجود دارد که در رابطه به افغانستان صحبت میکند؛ آیا شما میدانید که چه میگوید؟
رئیسجمهور: نطقهای رئیسجمهور آمریکا که به نام نطق حالت دولت یاد میشود، تا دقیقه آخر موجب تغییر است. هیچ نطق آقای اوباما قابل پیشبینی نبوده الی دقایق آخر؛ سلسله هست، متن از یک سلسله واضح تیر میشود که تقریباً ۲۰ مرجع مختلف سر آن کار میکنند و بالاخره در قصر سفید در لحظات آخر قرائت میشود، بناءً باید منتظر باشیم.
گرداننده: آقای رئیسجمهور! شما در روز دوم کاریتان پیمان امنیتی با ایالات متحده آمریکا را بستید؛ آیا به این کارتان افتخار میکنید؟
رئیسجمهور: معلومدار! از این خاطر امضا شد که منافع ملی افغانستان را تأمین کنیم.
گرداننده: بسیار خوب و فکر میکنید که آمریکا در عملیشدن این پیمان، مطلق پابند بوده؟
رئیسجمهور: بلی!
گرداننده: و مذاکرات اخیر آقای خلیلزاد، دوست ۵۸ ساله گفتید؟
رئیسجمهور: ۵۳ ساله. آن قدر هم پیر نیستیم. [خنده]
گرداننده: خدا شما را داشته باشد. دوست ۵۳ سالهتان، فکر نمیکنید که مذاکراتش مایه نگرانی باید باشد؟ و این یک تغییر در رابطهی افغانستان با آمریکا است؟
رئیسجمهور: افغانستانی که امروز وجود دارد، آن افغانستانی نیست که در وقت سفارت داکتر صاحب خلیلزاد وجود داشت. امروز زن، جوان و عالم افغان برای خود صحبت میکند، تمام اقشار افغانستان زبان رسا و واضح دارند. پروسه صلح، یک پروسه ملی است. برداشت او [خلیلزاد] از وضعیت فعلی و این که نبض و روایت افغانها در کجاست، زمان میگیرد تا همراهش آشنا شود.
گرداننده: درست. حالا که آمریکا روی دو تیم کاری با طالبان عملاً کار میکند؛ یکی در رابطه به مبارزه با تروریزم، یعنی دشمن آمریکا، دشمن طالب و یکجا باید کار کنند؛ و دوم سر خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان؛ فکر نمیکنید که این خودش یک نوع پیمان امنیتی با طالب است؟
رئیسجمهور: نه خیر. پیمان امنیتی با ما وجود دارد. برای پیمان امنیتی شش ماه یا آمریکا یا افغانستان باید یادداشت بدهد. فرق روابط ما و طالبان با دنیا چیست؟ تمام پیمانهای ما روشن و شفاف است و از طرف شورای ملی افغانستان تأیید شده است. در این سالون وکیل صاحبان و سناتور صاحبان نشستهاند.
طالب با کی پیمان دارد؟ کسی که سلاح و پناهگاه برایش میدهد. خُب! طالب بیاید بگوید که به کدام اساس همراه اینها چه قراردادی دارد؟ در بدل این پناهگاه و سلاح چه تعهد کردهاند؟ منابع آبهای افغانستان را تخریب کنند و زنان افغان را بکشند؟
گرداننده: رئیس صاحب! طالبان عملاً با آمریکا روی مسوده یک موافقتنامه کار میکنند.
رئیسجمهور: مسوده نیست. عرض مرا بشنوید، مسوده همراه یک دولت میشود. در نقطه آخر، هر چیزی را که بگویید تصمیمگیرنده دولت منتخب جمهوری اسلامی افغانستان است. پیمان صلح بدون موافقهی سرتاسری و مراحل قانونی، نمیتواند انجام شود. آیا قانون اساسی به من صلاحیت داده که دولت جمهوری اسلامی افغانستان را منحل کنم؟ آیا شورای ملی این صلاحیت را داده؟ کدام مقام در این کشور، دولت را میتواند منحل کند؟ اینجا باید وضاحت داشته باشیم. یک حکومت قانونی و مشروع که نتیجه مبارزات پی هم و قربانیهای دوامدار مردم افغانستان است، وجود دارد. یک یخ، شکسته تا واضح شود. این که وعده میشود که از نهادهای تروریستی (خودشان را جدا میکنند)، آقای مشرف چند بار وعده کرد که خود را از نهادهای تروریستی جدا میکند؟
گرداننده: پس شما روی وعده طالب حساب نمیکنید؟
رئیسجمهور: نی این طور نیست، وعدهای باشد که قابل اجرا باشد و تضمین اجرائیوی داشته باشد.
گرداننده: اگر فردا آمریکا با طالب یک موافقتنامهای را امضا نمود، چه باید کرد؟ موقف شما چه است؟
رئیسجمهور: موقف ما این است که از کشور خود دفاع میکنیم، همیشه دفاع کردهایم و باز هم دفاع میکنیم.
گرداننده: اما بی آمریکا یا با آمریکا؟
رئیسجمهور: اول حالت بی آمریکاییها که بیاید، بدون تدبیر نمیآید. یک چیز نیمهشب اعلان نمیشود که تنها صبح را برایش داشته باشیم. عواید را ۷۵ فیصد زیاد کردهایم یا نی؟ هنوز هم تنها ۳۵ فیصد عایدات ملی خود را جمعآوری میکنیم. عواید ملی ما را به صد فیصد برسانید، اقتصاد، قوه امنیتی و دفاعی افغانستان موجب افتخار ما است، همچنین اداره ملکی، جامعه مدنی، شبکههای مفید مدنی و... کل اینها باید جمع شوند. قوت جامعه را با قوت دولت یکجای کنید، این جامعه یک دولت کارا و مسؤول میخواهد. یک پیمان واضح داشته باشید. اگر کسی میگوید، مثل شیرمحمد عباس استانکزی که او اردوی افغانستان را میخواهد از بین ببرد، خیال است و محال است و خیالپلو.
گرداننده: و این اظهاراتش پس از شش روز مذاکرات پی هم با دوست ۵۳ ساله شما آقای خلیلزاد است.
رئیسجمهور: دوستی شخصی ما با رسمیار دو چیز است. روز اولی که داکتر صاحب خلیلزاد تشریف آورد؛ پیش از آن، هر بار که میآمد در ارگ بود با تمام امکانات ارگ وقتی که کار رسمی نداشت. روزی که به حیث نماینده خاص آمریکا آمد، من کنارشان نشستم و گفتم که این قصه اشرف و زلمی نیست، این قصه رئیسجمهور و تمام اقشار جمهوری اسلامی افغانستان با نماینده خاص آمریکا است. بعد از آن من با او یک ملاقات تنها نداشتهام، کلش دولت با دولت و ثبت تاریخ است.
گرداننده: چه قدر اعتماد دارید روی آقای خلیلزاد؟
رئیسجمهور: اعتماد مطرح نیست. مسئله اساسی این است که هدف و منافع ما چیست؟ وقتی که اعتماد میگویید، این را به یک معادله شخصی بدل میکنید. معادلههای من شخصی نیست، معادلههای من ملی است. به طور مثال، صدها آوازه انداختند که حکومت موقت را آقای خلیلزاد میآورد. از او بپرسید. صدر بار قسم میخورد که از حکومت موقت کسی نگفته است. اگر به کسی گفته، او نفر پیش شود که من همراه آقای خلیلزاد روبهرویش کنم.
گرداننده: بعداً برمیگردیم روی مسایل اجماع داخلی و طرح صلح شما و نقش کشورهای منطقه. حالا فرصت است تا چند پرسش را بگیریم. [با اشاره به یکی از حاضرین] اول جناب شما!
پوښتونکی: څېړنو ثابته کړې چې د افغانستان په شمول، مرکزي افریقا او همدارنګه سویلي سوډان، هلته موقتو حکومتونو یا نظام تضعیف کړی یا هم کورنۍ جګړې شروع شوي دي. که خدای مکړه ستاسې اساسي او ستراتیژیک ملګری امریکا په تاسې فشار راوړي چې بالآخره موقت حکومت ورسره ومنئ، ستاسې آخري پرېکړه به څه وي؟ آیا د ولس پر هغه رایو به معامله وکړئ چې تاسې ته یې درکړي او په تاسې یې اعتبار کړی دی؟
رئیسجمهور: ډېره مننه کوم. ډېره مهمه پوښتنه ده. زه د دې صلاحیت نه لرم چې په موقت حکومت امضا وکړم. د افغانستان ولس موقت حکومت نه غواړي. انتخابات مو په مخکې دي، انتخابات کېږي، سل فیصده کېږي، ملا وتړئ چې انتخاباتو ته لاړ شوو. زه د افغانستان په ولس سر ورکوم، خو د افغانستان عزت نه ورکوم. داسې قدرت لا تراوسه نه دی پیدا شوی چې په ما باندې د ګندمک معاهده امضا کړي.
سوال: من احسانالله امیری هستم از روزنامه وال استریت ژورنال. جناب رئیسجمهور اگر آمریکاییها به همین منوال پشت درهای بسته با طالبان مذاکره کنند، اقدام بعدی شما چیست و در رابطه به نامه شما آیا کدام جوابی از رئیسجمهور ترامپ دریافت کردید یا نه؟ تشکر.
رئیسجمهور: تشکر. مقامات عالیرتبه آمریکایی در مذاکره هستند و نتایج آن را به صورت اساسی به زودترین فرصت خواهید دید. تمام مذاکرات همراه ما شریک و عیار میشود و مذاکره قدم به قدم با مشوره و طرح ما انشاءالله پیش میرود. مالک صلح، افغانها هستند. به نمایندگی این ملت بزرگ، از روزی که من رئیسجمهور شدم، آیا سر صلح باربار همراهتان مشوره نکردم؟ آیا پروگرامی را که من در جنیوا پیش کردم، نبض و سخن شما نیست؟ بنابراین باید اعتبار داشته باشید. صلح ابعاد پیچیده دارد، به طور مثال در منطقه. حتماً سوالات خواهد بود. منطقه را ما باید خودمان درک کنیم.
سوالکننده: جناب رئیس صاحب تشکر که باز هم در حضور ملت قرار گرفتهاید. آیا نقشه راه شما به ارتباط صلح، نوشداروی بعد از مرگ سهراب نیست؟ شما خودتان اعتراف کردید که ۴۵ هزار نفر را در چهار سال حکومت خود از اردوی قهرمان ملی و فرزندان افغانستان، به شهادت دادید. این که ملکی چه قدر شهید شده، خداوند حسابش را میداند. آیا شما هنوز هم مطمئن هستید که یک رئیسجمهور موفق هستید؟ دوم این که اگر شما مطمئن هستید که در جریان مذاکرات هستید، چرا خیلی با عصبانیت به مردم پاسخ میدهید؟ چرا از گندمک گپ میزنید و از یعقوب خان صحبت میکنید؟ باید به حیث یک رئیسجمهور مطمئن که در جریان مذاکرات میباشد، با مردم خود تمام جزئیات صحبتهای خلیلزاد را داشته باشید. شما اگر به آمریکا پشت میکنید و به اقتدار خود هستید - خداوند ما و شما را برساند و نیتتان را میستاییم و جرأتتان را میستاییم - اما شما چندی قبل در یک مصاحبهتان نگفتید که اگر شش ماه امریکا و قوتهای خارجی نباشد، نظام در افغانستان نیست.
رئیسجمهور: تشکر از نظریاتتان جناب محترم فرید صاحب. این ملت قربانی خود را آگاهانه میدهد. آیا یک افغانستان ذلیل را ملت افغانستان قبول میکند؟ تنها اردوی ملی نه، بلکه تمام نهادهای امنیتی، پولیس ملی، امنیت ملی همه در این عدد شامل بودند. در ۲۰۱۴ شما و همکارانتان در مطبوعات نمیگفتید که سه ماه دوام نمیتوانید؟ آیا اردوی قهرمان افغانستان را ملیشه و مزدور نمیگفتند؟ من به وظیفهام به حیث سرقوماندان اعلا افتخار میکنم. امید است با هر انتقادی که داشته باشید، یک چیز را موافقه کنید. آیا برای هر بخش بازسازی افغانستان من طرح مشخص و واضحی را ارائه کردهام یا نکردهام؟ از ملت با افتخار نمایندگی کردهام، به قهر صحبت نکردهام، بلکه درس تاریخ را آوردهام. بعضی از قدرتهای منطقه آیا پشت این هستند که یک افغانستان ضعیف وجود داشته باشد؟ یک افغانستانی که به اساس ملوکالطوایفی اداره شود و قدرت نباشد. در سال ۲۰۰۱ یادتان است که هر ولایت عمده پول و مناسبات اقتصادیاش تحت شعاع یک کشور بود. جلوگیری از این وظیفه ملی ما است و به عزت و اعتبار انجامش میدهیم.
گرداننده: تشکر! سلامت باشید. آقای رئیسجمهور! میرویم به یک میانبرنامه کوتاه و برمیگردیم.
گرداننده: به برنامه امروز ما خوش آمدید. مهمان خاص ما امروز رئیسجمهور افغانستان است تا در باره صلح، طرح صلح خویش با جمعی از دوستان و مردم افغانستان از طریق رسانه صحبت کنند. آقای رئیسجمهور! امروز، رئیسجمهور پیشین افغانستان حامد کرزی با جمعی از سیاسیون افغان در مسکو با طالبان گفتوگو میکنند. حکومت شما در آن جا نیست و دعوت هم نشده است. آیا کنترول روند صلح از دست حکومت رفته، یا هم هیچ وقت در دست حکومت نبوده است؟
رئیسجمهور: افسانه و سیسانه است. همراه کی، چی را موافقه میکنند؟ قدرت اجراییشان کجا است؟ صدها رقم مجلس شود تا دولت، شورای ملی و نهادهای قانونی حکومت افغانستان سرش صحه نگذارند، کاغذ است. دوم، شانتی و دوحه را در آن وقت حکومت به چه منوال رد کرد؟ یک شهر و دو نرخ، و یک بام و دو هوا است؟ کسان دیگری نمیتوانند از افغانستان نمایندگی کنند. هر کس میتواند یک نظر داشته باشد و روی کاغذ صحبت کند؛ اما مردم قضاوت کنند، که کی واقعاً طرح، نیت و اراده صلح را داشته و صلح را عملاً در حال پیاده کردن است.
گرداننده: اگر اینها با طالبان ببینند، فردا یک گروه دیگری با طالبان ببینند و روز بعدش یک گروه دیگری ببینند، فکر میکنید که دولت هم یک مسئولیتی در این جا دارد؟
رئیسجمهور: دولت معلومدار مسئولیت دارد؛ اما ما به آزادی بیان باورمند هستیم. مردم افغانستان حق دارند و آزاد هستند و یک ملت آزاد است. نظریات مختلف مطرح میشود؛ اما اگر میخواهید که منافع ملی تأمین شود، امنیت هر یک از این افراد سرشناس افغانستان را کی تأمین میکند؟ جان و مالشان را کی نگهداری میکند؟ [اشاره به سرباز معلول در سالون]
گرداننده: بله، جواد محمودی [سرباز حاضر در سالون].
رئیسجمهور: با خود فکر کنیم، وقتی که افراد سرشناس میروند از چه نمایندگی میکنند؟ در مکه معظمه عهد شد یا نشد؟ در راولپندی عهد شد یا نشد؟ در جنیوا عهد شد یا نشد؟ جامه عمل پوشید؟
گرداننده: پس تعریفتان از چهل نفر از سیاسیون مطرح افغانستان چیست؟
رئیسجمهور: چه قدر مطرح هستند؟ من نامهایشان را ندیدهام، شما به من بگویید که چه قدر مطرح هستند.
گرداننده: آقای کرزی چهارده سال رئیسجمهور افغانستان بود.
رئیسجمهور: کرزی صاحب را که گفتید. من در مورد کرزی صاحب گپی ندارم؛ اما این چهل نفر کی هستند؟ تا ما بفهمیم و طرحهایشان را ببینیم. روی کاغذ من از این چهل نفر چیزی ندیدهام.
گرداننده: آقای قانونی و آقای عطامحمد نور، کسانی که با شما هم در حکومتتان بودهاند. لیست طولانی است، از اعضای مجلس و اعضای پیشین مجلس...
رئیسجمهور: حتماً طرح خود را با ملت شریک کنند و شما هم حتماً همراهشان یک مصاحبه خواهید کرد که طرحشان را بگویند.
گرداننده: صد در صد.
رئیسجمهور: ما از هر طرح مثبت استقبال میکنیم.
گرداننده: تعریف شما از این سیاسیونی که امروز با طالبان نشستهاند، چیست؟
رئیسجمهور: در نتیجه صحبت معلوم میشود.
گرداننده: افغانهای مستقل؟ قشر سیاسی؟
رئیسجمهور: افغانهای مستقل هستند، معلومدار. من عرض کردم که برای هر کس عزت قایل هستم. کرزی صاحب را من لقب «زعیم ملی» دادم. دو سال در حکومت انتقالی، من وزیر مالیهاش بودم. سه سال من کل کارها را بدون معاش انجام دادم، مسؤول کمیسیون انتقال بودم. عزت کرزی صاحب برای من فرض است.
گرداننده: اما آقای کرزی دیروز خواستار دیدار شما شد و شما نپذیرفتید. چرا؟
رئیسجمهور: وقتی که از مسکو پس بیایند، باز معلوم میشود که چه دارند. پیش از رفتن فیصله را کرده بودند.
گرداننده: نیاز نبود برای دیدن؟
رئیسجمهور: بالکل، من هم کار داشتم. کار من این بود که دیروز یکی از وعدههای بزرگ خود را بالاخره جامهی عمل پوشاندم که برای بازماندگان شهدای قوای امنیتی افغانستان کوپون دادم. ۱۸ میلیارد افغانی از تدارکات صرفهجویی کردیم و وعده بزرگ ما این [رسیدگی به خانواده شهدا] بود. از شهدا تمام روز گپ میزنیم، اما کدام عمل واضح وجود داشت؟ این عمل واضح بود و من این برنامه را داشتم. این برنامه مهم بود. به جناب کرزی صاحب همیشه صحت خوب و موفقیتشان را میخواهم. رئیسجمهور افغانستان بوده و مخصوصاً رئیسجمهوری بوده که من تحت ادارهاش کار کردهام.
گرداننده: حتی در مذاکراتش با طالبان در مسکو برایش موفقیت میخواهید؟
رئیسجمهور: اگر نتیجه، موفقیت ملی باشد، معلومدار است. من کدام عقده شخصی با کسی ندارم. عزت دولت، عزت ملت است. اگر ملت را عزت میدهید، دولت را باید بیعزت نسازید. من هیچ وقت در تحت هیچ شرایطی حکومت کرزی صاحب را بیعزت نساخته بودم.
گرداننده: و انتظار شما از آقای کرزی هم همین است؟
رئیسجمهور: معلومدار. [با صراحت:] این انتظار هر شهروند افغانستان است.
گرداننده: وفا کرده به آن؟
رئیسجمهور: انشاءالله تعالی میکند. میبینیم. [با لبخند]
گرداننده: آقای رئیسجمهور! روسیه آیا برای صلح یا در کل برای افغانستان، نیت نیک دارد؟
رئیسجمهور: نیت در عمل معلوم میشود.
گرداننده: ارزیابی شما چیست؟
رئیسجمهور: ارزیابی من این است، همان طور که ما طرح برای هر کشور همسایه و دور و نزدیک داریم، باید یک طرح مثبت داشته باشیم. با انتقاد و تضاد مسئله افغانستان حل نمیشود. اجماع منطقهیی که به صورت خودجوش هفده سال پیش آمده بود، نه از خاطر افغانستان بلکه از خاطر عوامل تغییر بینالمللی، تغییر کرده است. دیدید که بعد از ۱۱۷ سال، ما دوباره با آسیای مرکزی وصل شدیم، و نتیجه آن این است که هر بار سرحد افغانستان را بسته کنند، سپین بولدک یا تورخم را، در زندگی مردم افغانستان به حد تکان خوردن آب تغییری نمیآید. عرضم برایتان چیست؟ همراه آن کشور باید صحبت کنیم. اجماع منطقهیی ضرورت به ایجاد دارد و بدون دولت افغانستان که نقش اساسی را در آن بگیرد، این اجماع به تنهایی خود به وجود نمیآید.
گرداننده: اما سفیر روسیه زمانی که در یک هفته دو بار نزد سیاسیون افغانستان میرود و تقاضا میکند که بیایید با طالبان در مسکو دیدار کنید، نشاندهنده نیت خوب روسیه است؟
رئیسجمهور: اینجا قضاوت سیاستمداران و ملت افغانستان مطرح است، نه قضاوت من.
گرداننده: درست. اما حکومت...
رئیسجمهور: ببینید، من برای تضاد نیامدهام. وظیفه بنیادی من این است که به تضادهای افغانستان نقطه ختم بگذارم. چهل سال بحران بس است؛ بحرانها را زیادتر نکنیم و حل بحرانها را جستوجو کنیم. در حل بحران، هر کشور و نهادی که نقشی ایفا میتواند را باید جمع کنیم.
گرداننده: شما نقش امریکا و روسیه را درباره صلح افغانستان چگونه ارزیابی میکنید؟
رئیسجمهور: معلومدار به صورت بنیادی فرق دارد. امریکا در این جا قربانی داده و شریک بنیادی ما است، هم به زر و هم به خون همراه ما مشارکت داشته است. راه واضح، منافع مشترک ما است. روسیه در سالهای اول نقش نهایت مثبت داشت و جزئی از اجماع بود؛ اما مناسبات امریکا و روسیه امروز آن مناسبات گذشتهشان نیست. کار ما چیست؟ این را من در کنفرانس شانگهای مطرح کردم که افغانستان باید میدان جنگ رقابتی کشورها نباشد، میدان همکاری همه کشورهای منطقه و جهان باشد. این بر ما است که باید نشان بدهیم که یک افغانستان باثبات چه طور به نفع همه است.
گرداننده: بله. اما واقعیت چی را میگوید؟ زمانی که امریکا در دوحه مینشیند، باید مسکو هم یک نشستی داشته باشد و تهران نیز؟
رئیسجمهور: وزن هر چیز مساوی به چیز دیگر نیست.
گرداننده: یعنی به نظر شما ما به میدان رقابت تبدیل شدهایم؟
رئیسجمهور: نی. میدان رقابت سیاسی شده، حالا حداقل سر صلح رقابت میکنند.
گرداننده: صلحی که خود حکومت در آن نیست؟
رئیسجمهور: حکومت افغانستان را کسی از صحنه کشیده نمیتواند. این قدر ناآرام نباشید. ده مجلس در ده کشور گرفته شود، بروند در یک جزیره یا سر کوه بنشینند، سر وضعیت کابل چه تأثیر دارد؟ تنها چند نفر برای چند ساعت نگران خواهند بود. من سر اراده عظیم این ملت اتکا دارم و باورمند هستم که این ملت میفهمد که منافعش چیست و نماینده خود را برای این انتخاب کردهاند که به حیث خادم منافعشان را تأمین کند.
گرداننده: بسیار خوب. در رابطه به پاکستان آقای رئیسجمهور! شما سال قبل گفتید که پاکستان به انزوا رفته و تلاش سیاست کابل بوده است؛ اما ظاهراً امروز پاکستان با امریکاییها از نزدیک در رابطه به صلح کار میکند و انتقادها هم بر این است که این کابل است که به انزوا رفته، چه چیزی در راه اشتباه شده است؟
رئیسجمهور: [با خنده:] بعضی چیزها خندهدار است. پنجاه طیاره کمکهای امریکا به افغانستان آمد در ماه گذشته؛ برای پاکستان چه کمک شده غیر حرف؟ ۱.۲ میلیارد دالر کمک سرشان قطع شد. وضعیت اقتصادیشان در چه حالت است؟ دوم، آیا پاکستان را کار دارید که از انزوا برآید یا نی؟ هدف ما که یک پاکستان منزوی نیست؛ یک پاکستانی است که همراه ما شریک شود که در آینده به ثبات منطقهیی بیاییم.
گرداننده: درست. اما جناب رئیسجمهور، رئیس استخبارات پاکستان، طالبان و امریکا در ابوظبی ملاقات کردند و نمایندگان شما در هوتل بودند، حتی به جلسه نرفتند؟
رئیسجمهور: مشکل این بود، بعضی وقت اشتباهاتی میشود که آقای خلیلزاد وعده محکم کرده بودند که از کلشان تعهد گرفتهاند تا این ملاقات میشود؛ جواب این سؤال را خلیلزاد صاحب باید بدهد.
گرداننده: شما در روزهای نخست حکومتتان تلاش کردید که به پاکستان نزدیک شوید، به دفتر رئیس ارتش پاکستان رفتید، برای از بین بردن طالبان پاکستانی تلاش کردید، بعضی از تفاهمنامهها به شمول تفاهمنامه استخباراتی را هم امضا کردید، در مقابل ما چه به دست آوردیم.
رئیسجمهور: اول، تفاهمنامه امضا نشده، تفاهمنامه استخباراتی هیچ وقت امضا نشده، یک تفاهمنامه سر تفاهمنامه بود؛ از بعد تاریخی باید واضح باشد. بدون این که نیت را واضح کنید، نقشه راه را تهیه کرده نمیتوانید. باز هم تکرار میکنم و امید است که تکرار احسن باشد. ما با پاکستان سه نوع موضوعات بنیادی داریم: یک، شبح خشونت از افغانستان برداشته شود. دو، تعریف مناسبات عزتمند دولت به دولت، ملت به ملت، فرهنگ با فرهنگ باید به صورت اساسی صورت بگیرد، چون مناسبات کلیدی داریم. سه، در مقابل تروریزم باید به نتیجه برسیم. این یک بحث دوامدار و اصولی است که در این بحث باید حوصلهمند باشیم. من نه به کسی برادر میگویم، نه کسی را دشمن. تنها برای من منافع دوامدار افغانستان مطرح است و این منافع را باید ایجاد کنیم. چیزی را که به میراث گرفته بودیم، کدام نقشه راه نبود.
گرداننده: درست. ما چه گرفتیم رئیس صاحب؟ از پاکستان چه به دست آوردهایم در مقابل نرمش شما؟
رئیسجمهور: نرمش مرحله اول بود.
گرداننده: و خشم شما.
رئیسجمهور: نتیجه را هر دو (نرمش و خشم) آورده است. امروز کمکهای بینالمللی به پاکستان کم شده یا زیاد؟
گرداننده: هدفتان امریکاست.
رئیسجمهور: از امریکا به یک کشور ۱.۲ میلیارد دالر، تنها کمکهای امنیتیشان بود. آیا خواستههای اقتصادی پاکستان مورد قبول قرار گرفته؟ نتیجهگیری را باید پاکستان کند و امید است برایشان ثابت شده باشد که سیاستشان در قبال افغانستان در ۱۸ سال گذشته، به نفع پاکستان نبوده است. پاکستان چه به دست آورده از این سیاست؟ در بربادی و یا خدای ناکرده در تضعیف افغانستان اینها کدام منفعت را میپالند.
گرداننده: شاید به همین خاطر با امریکا همدست شدهاند تا یک تغییری در افغانستان به وجود بیاید؟
رئیسجمهور: نکته اولم باز هم، سر امریکا شک نکنید. این شیوهی ما نیست که سر یک دوست شک کنیم که هم قربانی زر داده و هم قربانی خون داده، بیجای سرش شک کردن یک فضای منفی است. ما باید این قدر احساساتی نباشیم که چند سرخط را مبدل به یک تغییر بنیادی و پالیسی کنیم. پالیسی جنوب آسیا، پالیسی حاکم است. هر روز همراه ما کمک اساسی صورت میگیرد. هیچ نوع تغییری در آن نیامده، نقشه راه آینده را با هم میسازیم، با منطق، تدبیر و با درک منافع مشترک و با درک این که افغانستان باید یک بستر داشته باشد که سرپای خود ایستاد شود.
گرداننده: بسیار خوب رئیسجمهور! رابطه ایران را با طالبان چگونه میبینید؟ آیا ایران از خط سرخ گذشته؟
رئیسجمهور: ایران یک کشوری است که باز هم باید گفت برای ما نقش حیاتی دارد. هر یک از همسایههای ما یا موجب ناآرامی بوده میتواند یا موجب رفاه افغانستان. بحث همهجانبه در چارچوب پنج کمیته همراه ایران داشتهایم که یک بخش است. قسمت دیگر این است که ایران در یک حالت خاص از نگاه مناسباتش با ایالات متحده امریکا با جهان عرب و غیره قرار دارد. باز هم، منافع ملی ما ایجاب میکند که به یک جنگ دو جبههیی نرویم، جلوگیری از یک جبهه دیگر را که احتمال وجودش بوده باشد، به صورت اساسی و با تدبیر بگیریم. اطمینانی که دولت ایران به سطح دولت برای ما دادهاند، و در آخرین نشست نمایندههای خاص باز هم تأکیدشان بود، سر یک صلحی است که دولت و قانونمحور باشد. امید است که این اجماع را در منطقه، وسیعتر و عمیقتر ساخته بتوانیم.
گرداننده: بسیار خوب. در رابطه به اجماع داخلی؛ چرا یک بخش کلان از سیاسیون افغانستان - شما میتوانید مرا انتقاد کنید که آیا بخش کلان سیاسیون است یا نیست - با حکومت در رابطه به مسئله صلح همنظر نیست؟
رئیسجمهور: از خاطر عدم کوشش حکومت نبوده است. همه سیاسیون افغانستان را همراهشان باربار مشوره شده، همه بزرگانی که در این مجلس نشستهاند، شاهد هستند. در هیچ موضوع مهم ملی، حکومت به صورت عموم، و رئیسجمهور به صورت خصوص موضوع را در انحصار خود ندانسته است. پیشنهادها همیشه چه بعد از آتشبس بود، چه پیش از احتمال آتشبس دوم و چه از مذاکرات، من همیشه مشوره شده است. دوم، باید حالا با تمام احترام، احزاب سیاسی انتخابات خود را کردهاند؟ من برایشان چلنج میدهم که بیایید انتخاباتتان را کنید. خود را میگویند که احزاب سیاسی مطرح هستند، انتخابات داخلیتان را طبق قانون احزاب چرا انجام نمیدهید؟ از انتخابات چرا ترس دارید؟
وقتی که میگویید سیاستمداران مطرح! من باید بفهمم که از کدام آدرس و رأی میآیند؟ شخصیتهای مطرح را معلومدار که ملت میشناسد و ما برایشان عزت گذاشتهایم؛ اما صلح را به مبارزه انتخاباتی بدل نکنیم، صلح بزرگتر از همهی ما است. صلح وجیبه دینی و وظیفه انسانی ما است.
گرداننده: بدون شک. پنج شخص مطرح به تعبیر و تعریف خودتان در افغانستان که از سیاست صلح حکومت حمایت میکند، کیها هستند؟
رئیسجمهور: پس از آنها پرسان کنید که کی حمایت نمیکند؟ از آنان بپرسید؟
گرداننده: کسانی که رفتند به مسکو!
رئیسجمهور: کسانی که به مسکو رفتند را یک بار ببینید که به مسکو چه میگویند؟ به مسکو رفتند، اما نکته در این است که در مسکو چه میگویند؟ بعد از آن وضاحت بدهید. من چرا قضاوت پیش از وقت کنم؟
گرداننده: یکی از انتقادها این بود که شما یک هیئت دوازده نفری را برای صلح ساختید و رئیس دفترتان آقای سلام رحیمی را به عنوان رئیس هیئت گماشتید، آیا کار درستی بوده؟
رئیسجمهور: چرا کار درست نبود؟ هیئتهای دیگری که در گذشته رفت، شش رقم گپهای متضاد بین خود میگفتند یا نی. هیئتی که میرود باید از ملت افغانستان نمایندگی کند. استاد فرید این جا نشسته است، اول اینها گفت. باید از قاطبه ملت نمایندگی شود. بین دو مرحله فرق کنید. مرحله اول مرحله مذاکرات است؛ مرحله دوم این است که تصویب پیمان به چه رقم میشود؟ در تصویب یا شورای ملی افغانستان تصویب میکند که مرجع قانونی است یا رأیگیری عمومی میشود یا لویه جرگه را میخواهیم. این مسایلی میباشد که در قانون اساسی گنجانیده شده است. حکومت در ذات خود، وسیله ایجاد یک پیمان صلح است؛ تصویب آن دوباره تصویب ملی میخواهد و یک میکانیزم واضح و مشخص که این سه میکانیزم وجود دارد.
گرداننده: درست. آقای رئیسجمهور! رئیس این هیئت آقای سلام رحیمی حداقل در دوران چهار و نیم سال کم و بیش حکومت شما، هیچ گاهی سخنرانی نکرده، مصاحبه نداده و جایی مقاله ننوشته، شخصیت نسبتاً ناآشنا است در بین مردم افغانستان، میشود که این جا یک نظرسنجی کنیم که کیها در همین جا با آقای سلام رحیمی دیدهاند. چه طور مردم افغانستان میتواند اعتماد کند که یک کسی که نسبتاً ناآشنا است - من روی شخصیتش قضاوت نمیکنم - در رابطه به زندگی آینده مردم از آنان نمایندگی کند؟
رئیسجمهور: طالبان برایتان آشنا است؟ گپ سر آقای رحیمی یا هیئت نیست. حدود اینها واضح است که تا کدام حد مذاکره کرده میتوانند و کدام چیز را پس بیاورند. از همین خاطر هم ۹ کمیته مشورتی ساختهایم که کلش بر اساس انتخاب آزاد است و هم بورد متشکل از اینها است که از اینها هدایت بگیرد. آقای رحیمی و همکارانش وظیفه دارند که فهرستی را از مطالبی که میتواند مورد موافقه باشد و مطالب متنازع تهیه کند تا در مورد آنها از کل مردم هدایت بگیرند. این نیست که برای اینها صلاحیت کامل دادهایم، هر چیزی را که اینها بحث میکنند، به نتیجه برسند. هر مرحله، آمادگی کار دارد و آمادگی اساسی صورت میگیرد.
گرداننده: اما طالبان با اینها ننشستهاند.
رئیسجمهور: تا به حالی که ننشستهاند، بعد از این که زمینه فراهم شد (باز مینشینند.)
گرداننده: اما با دیگر افغانها در مسکو، امروز مینشینند؟ چرا جناب رئیسجمهور هیئت بزرگتر نمیشود؟
رئیسجمهور: آرزوی طالبان این است که حکومت را از بین بردارند یا نی؟ در این کدام شک و شبهه دارید، بعد از اعلاناتشان؟ هر چیزی که موجب تضعیف حکومت میشود، جزء استراتیژیشان است یا نی؟
گرداننده: یعنی شما میگویید که آوردن دیگر افغانها در هیئت مذاکره موجب تضعیف حکومت میشود؟
رئیسجمهور: اگر حکومت را ضعیف میسازند، میخواهند که چه شود؟ یک تقسیم ملوکالطوایفی افغانستان. آیا این مطرح است یا نیست؟
گرداننده: پس مسکو حکومت را تضعیف میسازد؟
رئیسجمهور: نی. من سر مسکو قضاوت نمیکنم تا نشسته باشند. قضاوت من باید عادلانه باشد، نه احساساتی و مقطعی. باید بر اساس نتیجه قضاوت کنیم.
گرداننده: آیا شما موافق هستید که این هیئت باید کمی گسترده شود؟
رئیسجمهور: ضرورت باشد، هیچ نوع مشکل نیست.
گرداننده: این ضرورت را تا حال احساس نکردهاید؟
رئیسجمهور: اول، باید به یک مرحله برسیم که ببینیم. مذاکره سر چه مطرح میشود؟ ده موضوع عمدهای که باید سرش مذاکره کنیم، معلوم شده یا نی تا به حال. این که در چارچوب مذاکره معلوم میشود. این مرحله اول مذاکره است، مذاکره مرحله دوم و سوم دارد. حداقل کار خانگی خود را من انجام دادهام یا نی؟ یک مقاله طویلم در ۲۰۰۹ چاپ شده که صد پیمان صلح را من بررسی کردهام. ۵۰ فیصد پیمانهای صلح، در ظرف پنج سال به جنگ داخلی بدتری منجر شده است. لکه تاسې چې وویل، دلته خود تاریخ درسونه واضح دي چې څه کوئ او څه نه کوئ. اگر هیئت دولتی است، نمایندگی از تمام احزاب سیاسی و اینها در آن موجود است، خلاف این نیست. از داخل دولت، حرف در این است که باید منسجم و منظم باشیم تا بتوانیم مذاکره کنیم.
گرداننده: هدف این است که هیئت دولتی یا حکومتی باشد یا هیئت افغانی زیر چتر حکومت باشد تا با طالبان ببیند؟ هدف مذاکره است، درست؟
رئیسجمهور: هدف مذاکره است؛ اما مذاکره مراحل مختلف دارد. یک شیوه نداریم. ضروری است در هر مرحله بهترین نوع هیئت را انتخاب کنیم تا بتوانیم مذاکره اساسی کنیم.
گرداننده: اگر گفتوگوها در محور حکومت نباشد، خطر چه خواهد بود؟
رئیسجمهور: خطر این است که میکانیزم اجرایی ندارد. وقتی حکومت بر آن صحه نگذارد، کی اجرایش میکند؟
گرداننده: چه اتفاق خواهد افتاد؟
رئیسجمهور: هیچ اتفاقی نمیافتد. برعکس خدای نخواسته به طرف دوام جنگ میرویم.
گرداننده: که یک خطر بسیار جدی است.
رئیسجمهور: در جنگ هستیم، اما میخواهیم از جنگ جلوگیری کنیم. کسانی که فکر میکنند یک موافقه را بدون انتخاب ملت افغانستان انجام داده میتوانند، دوباره فکر کنند. تا روزی که جناب کرزی صاحب رئیسجمهور افغانستان بود، په هره موضوع کې یې چې ماته تلیفون کړی، که په په یوې موضوع جدي اختلاف و، نو ما ورته ویلي په سترګو. پوښتنه وکړئ، د لویې جرګې په اړه، هغه دی پښتون صاحب ناست دی، نور ناست دي، دا ځکه چې د جمهور رئیس مقام مطرح دی، نه اشرف غني. اشرف غني نن مطرح نه دی، دا د اشرف غني سوله نه ده یا د اشرف غني جنګ نه دی. دا د افغانستان اسلامي جمهوریت عزت، اعتبار او شخصیت دی. هغه څوک چې د افغانستان ملت ته خدای نکرده بې عزتي کوي، هغه موږ ته خطر دی.
گرداننده: بسیار خوب، تشکر! حالا فرصت رسیده که چند پرسش دیگر بگیریم از مهمانها. شما اول و بعد جناب مولوی صاحب شما.
سوال کننده: جناب رئیسجمهور! شما گفتید که هیچکس نمیتواند معاهده گندمک را بالای من امضا بکند، کی است که میخواهد معاهده گندمک را بالایتان امضا کند؟ امریکا است و یا کدام قوت دیگر؟ تشکر!
رئیسجمهور: تشکر. اول، دلیلی که این را گفتم از خاطری است که دیورند را همه افغانها میشناسند، گندمک را نمیشناسند، چون عملی نشد. معاهده این بود که افغانستان را تقسیم کنند؛ شمال افغانستان را به روسها و هرات را به ایرانیها بدهند. قندهار را یک ایالت جداگانه مثل ایالتهای ریاستی هندوستان بسازند، کنر را هم جدا کرده بودند؛ یک کابل کوچک میخواستند، در بحثهای آخری که در بعضی نقاط شده است. امریکا خطر نیست. من باز هم به صورت واضح برایتان میگویم؛ اما به حیث یک هشدار تاریخی من این را مطرح کردهام، اگر از تاریخ درس نگیریم. رفاه و ثبات افغانستان به یک دولت منتخب طبق قانون اساسی افغانستان بسته است. دولت کارا باید وجود داشته باشد و ما باید بفهمیم که صلح گذرا تا صلح پایدار، فرق جدی دارد. خطری که میآید این است که اگر صلح پایدار که در آن یک ملت عظیم، یک بخش ناراضی خود را در پیکر و آغوش بزرگ خود جذب نکند، خطرات جانبی دیگری میآید که این مورد قبول ملت بوده نمیتواند.
گرداننده: مولوی صاحب شما و بعد خانم فریده نیکزاد.
سوال کننده: بسم الله الرحمن الرحیم. مولوی بحرالدین جوزجانی هستم. جناب رئیس صاحب! اگر نشست سیاسیونی که به مسکو رفتند، مشروعیت ندارد، پس در نشست گذشته مسکو چرا نمایندگانی از جانب حکومت به خاطر مذاکره با طالبان آن جا حضور پیدا کردند؟ یک، اگر آنها حضور پیدا کرده و نمایندههای با صلاحیت هم نبوده، آیا این یک اشتباه سیاسی حکومت در ارتباط پروسه صلح بوده نمیتواند؟ هرچند ما از هر پروسهای که در ارتباط صلح، شما و یا حکومت پیشنهاد کرد، استقبال کردیم، اما امروز وقتی که اینها میروند، بعد از ختم پروسه میبینیم که وقتی اینها پس آمد، رئیسجمهور ما اینها را ممنوعالدخول اعلام میکند یا با گل از اینها استقبال میکند؟
رئیسجمهور: نی؛ ممنوعالدخول شدن اینها نمایندگی ضعف است. یک افغان را حق نداریم که ممنوعالدخول بسازیم، چرا ممنوعالدخول بسازیم؟ اگر من این قدر ترس داشته باشم که در یک بحث ملی از افغانستان نمایندگی کرده نمیتوانم، صبح مرا جواب بدهید. اگر با دستاورد آمدند، بیایند در یک بحث شامل شوند و مثل این که من برایتان جواب میدهم به سؤالهایتان جواب بدهند.
گرداننده: وعده کردهاند.
رئیسجمهور: بسیار اعلی؛ منتظرشان هستیم.
گرداننده: بسیار خوب، خانم فریده نیکزاد!
سوال کننده: ما نگران هستیم، به خصوص برای آزادی بیان و حضور رسانهها و سهم مشارکت زنان و به خصوص زنان خبرنگار. من در یکی از شایعات بگویم یا چیز دیگر، یکی از دوستان ما که غیرمستقیم در یک بحث بودند، گفتند که یکی از پیششرطهای طالبان این است که به هیچ عنوان و قطعاً نمیپذیرند که زن در پرده تلویزیون حضور داشته باشد. ما یک بیانیه مطبوعاتی هم داشتیم، و حالا خوشحال هستم که امروز شما هستید و این را من مطرح میکنم. امیدوار هستم که شما به حیث زعیم کشور و کسانی که در گفتمان و گفتگوها دخیل هستند، چه در سطح منطقه و چه در جهان، این را در نظر بگیرند که خدای نخواسته این ارزشها و دستاوردها قربانی معاملات سیاسی نشوند.
گرداننده: تشکر از سوالتان. رئیس صاحب بفرمایید!
رئیسجمهور: تشکر جناب نیکزاد صاحب! من حامی صلح، مانع فروپاشی و فروختن ارزشهای قانون اساسی، و مانع بربادی اردوی قهرمان و قوای امنیتی هستم، و مانع این هستم که آزادی بیان افغانستان در خطر انداخته شود. سر این ارزشها، ایستاد هستیم. حالا فرصت در چیست؟ ملت افغانستان مثل آن که بارها در مشوره برای من حدود را واضح ساختهاند، حدود را واضح کنند. تا در داخل این حدود، کل هیئت مذاکره و کل جامعه ما جمع شود؛ فرصت در این است. امید است که برایتان معلوم شده باشد که در این چهار و نیم سال نقش زنان روزبهروز برجسته شده و انشاءالله تعالی برجستهتر میشود. نه در نیتم و نه در عملم در قسمت حفاظت از ارزشها شک و شبهه داشته باشید؛ اما نکته کلیدی در این است که ارزشها خودبهخود دفاع نمیکند. افغانها در یک بحث ملی باید بیایند که کل حدود را تعیین کنیم.
گرداننده: بسیار خوب. تشکر آقای رئیسجمهور! حالا فرصت رسیده به یک میانبرنامه کوتاه. دوباره برمیگردیم.
گرداننده: سلام دوباره خوش آمدید به برنامه امروز ما در رابطه به گفتگوهای صلح و مهمان ما رئیسجمهور افغانستان محمد اشرف غنی است. آقای رئیسجمهور! تعریفتان از طالبان چه است؟ مخالف سیاسی، شورشی یا تروریست؟
رئیسجمهور: هدف ما چیست؟ هدف ما این است، پدیده و شرایطی که طالب را ایجاد کرده و موجب خشونت و از دست دادن فرصتهای عظیم ملت افغانستان شده، ختم شود. در این حالت به یک نام، ناآرامی و فاصله زیادتر را ایجاد نکنید. فرصت را باید به صورت اساسی ایجاد کنیم تا در یک راه حل سیاسی، ملت عظیم افغانستان طالب را جزء جامعه بسازد. این فرصت را ایجاد کنید.
گرداننده: بسیار خوب. اما جواد محمودی که ۲۷ ساله است و در ۱۳۹۴ در کندز در جنگ با طالبان دو پای خود را از دست داده، در برابر کی از دست داده است؟
رئیسجمهور: در برابر کسانی که امنیت، ثبات و رفاه افغانستان را به خطر انداختند. دو چیز را از هم فرق کنیم. با احترام کامل به سوالتان، آیندهنگر هستید یا گذشتهنگر؟ در گذشته، این نقشهایی را که شما گفتید، کلشان ایفا شده است. در آینده ختم ایفای این را میخواهیم، من نمیخواهم که برادر و پسر محمودی صاحب سرنوشتی را داشته باشند که محمودی صاحب دارد. چهل سال در جنگ بودیم؛ آیا ختم جنگ را میخواهیم یا نمیخواهیم؟ در این بخش ملت افغانستان موافقه و اجماع دارد. حرف در این است که قربانیهایی را که محمودی صاحب داده، از خاطر این که یک نظام باعزت و قانونمحور باشد که امنیت آن را نهادهای قهرمان اردوی ملی، پولیس ملی و امنیت ملی به عهده داشته باشد، باید حفظ شود. بناءً سر قیمت صلح و جنگ باید به صورت اساسی فکر کنیم.
گرداننده: حرف شما دقیق است، اما چه میتوانیم بگوییم این گروه طالب را که کسانی مانند آقای محمودی همراهشان جنگیدهاند؟
رئیسجمهور: نکته اولش این است که در اقتصاد حرام هستند و از اقتصاد حرام زندگی میکنند. اکثریت مطلق افغانستان در اقتصاد حلال زندگی میکنند. پرسان کنید از پیششان، میگه حرام دی، مجبورت دی، نو په مجبوریت کې تاسې هر شی حرام تعبیروئ؛ شهرت بینالمللی افغانستان را مواد مخدر زیر خطر انداخته یا نی؟ دوم، همراه کشورهای خارجی و خصوصاً یک کشور، برای بربادی افغانها و حمله بر افغانها همپیمان بودند یا نبودند؟ این پیمان که تاریک است، باید به روشنی بیاید.
سوال من این است. من که در خدمتتان هستم. کل دولت افغانستان در خدمتتان است. بحث ملت افغانستان آزاد میباشد. رهبری شورای کویته بیایند سوالات مردم افغانستان را جواب بدهند. همراه علماء کرام افغانستان بنشینند و سوالاتشان را پاسخ بدهند.
گرداننده: اگر ما در میان انتخابات و صلح انتخاب کنیم، اولویت شما چه خواهد بود؟
رئیسجمهور: در کنفرانس جنیوا به تفصیل سر این گپ زدیم. چرا بین صلح و انتخابات، انتخاب کنیم؟ انتخابات فرمایش قانون اساسی و خواسته ملت افغانستانی میباشد و مشروعیت نظام به آن بسته است. اجازه بدهید به هر یک از ۱۸ کاندیدانی که مناسب میدانید، بتواند به عزت و کفایت کامل از افغانستان نمایندگی کند. بدون انتخابات ما مثل طالبان میشویم، کی انتخابشان کرده؟ اگر برای صلح فردا شرایط فراهم شود، ما فردا صلح را میآوریم. ما در صلح تعلل نداریم. اگر صلح پایدار روی میز مطرح باشد، پیش ملت افغانستان انتخاب واضح است؛ اما انتخابات باید جزء این باشد. انتخابات امروز تعیین شده و در قانون اساسی واضح است. من مقامی نیستم که بتوانم حق اساسی مردم افغانستان را که انتخاب شدن و انتخاب کردن است، مورد سوال قرار بدهم.
گرداننده: آقای رئیسجمهور! اگر یک هفته به روز انتخابات، طالبان بیایند و بگویند که انتخابات را به عقب بزنید، ما آتشبس اعلام میکنیم و وارد گفتوگو میشویم.
رئیسجمهور: «اگر» را بگذارید.
گرداننده: یک احتمال بسیار قوی است.
رئیسجمهور: [خطاب به گرداننده:] برادر! مردم افغانستان در انتخابات اخیر قهرمانی کردند یا نکردند؟
گرداننده: درست.
رئیسجمهور: نکته را باید بشنوید. مردم افغانستان عاقل، بالغ و مسلمان هستند و از خود نمایندگی کرده میتوانند. بگذارید که مردم افغانستان زعامت خود را انتخاب کنند. این چه است که زعامت افغانستان را بیرونیها انتخاب کنند. کی میخواهد که زعامت ما را کسی از بیرون انتخاب کند؟ [صدای حاضرین: هیچکس، هیچکس] ما باید انتخاب کنیم و صلاحیت بدهیم. اگر من ترس میداشتم، میگفتم که انتخابات را به عقب بیندازید و دوره مرا طویل بسازید یا یک راه دیگری را بیاورید. حکومتهای موقت و غیر منتخب، نتیجه نمیدهند. کلانترین دستاورد هجده سال گذشته ما، قانون اساسی است. بعد از این هر افغان میتواند که کاندیدا شود. اگر انتخابات مشکل میبود، چرا مردم با یکدیگر مبارزه میکنند؟ صدها هزار دالر و غیره و غیره مصرف میکنند تا انتخاب شوند. به مردم احترام داشته باشید. سوال «اگر» انتخابات، بیاحترامی به مردم افغانستان است. من این سوال را قبول نمیکنم.
گرداننده: درست. آقای رئیسجمهور! میلیونها افغان در ساحاتی زندگی میکنند که ما آن جا انتخابات را برگزار نمیتوانیم، زیر حاکمیت طالبان یا حداقل در حالت منازعه است که آنها هم مردم افغانستان هستند، حقوق دارند و مسئولیت حکومت هم است که در این رابطه فکر کند. یک سوالی که بیشتر در این روزها مطرح است، این که اگر طالبان شرطشان این باشد که برای رسیدن به صلح حکومت و شخص شما حتی به قیمت کرسیتان، انعطافپذیری دارید یا خیر؟
رئیسجمهور: کرسی چی گپ است؟ من جانم را برای صلح قربانی میکنم؛ اما درباره کرسی، من باید واضح بفهمم که بر کدام اساس، قربانی کرسی را میخواهید؟ از خاطر بربادی یا آزادی افغانستان؟ سوال اساسی در این نیست که کرسی چی؟ سوال این است که کدام ارزشها را میخواهید قربانی و کدام ارزشها را حفاظت کنید؟
گرداننده: سوال تعقیبی من در همین رابطه است. اگر انتخابات برگزار شود، ارزشهای قانون اساسی باید حفظ شود، پس چه برای مذاکره آماده است؟
رئیسجمهور: داخل شدن و مشارکت در نظام، موضوعات مورد مذاکره است. ما اولین کشوری نیستیم که صلح میکنیم. صد کشور از مراحل جنگ تیر شده و به صلح رسیده است. انواع مختلف صلح وجود دارد. مسئله اساسی این است که اگر طالبان میگوید که نمایندگی کرده میتواند، هزار دفعه! خو دا گز او دا میدان! راشئ انتخابات ومنئ. څو فیصله افغانان غواړي، په هماغه فیصدي باندې درته قایل یوو، که خلکو رایه درکړه.
گرداننده: و راهی به جز انتخابات قابل قبول نیست؟
رئیسجمهور: راه انتخابات راه اصولی است. در داخل آن انعطاف وجود دارد تا تدبیر صورت گیرد. اما فرق معامله و تدبیر را باید به صورت اساسی داشته باشیم. آیا میخواهید سر سرنوشت نسل جوان، زن و مخصوصاً فقرای افغانستان معامله شود؟ حدیث نبوی است که مرگ از شریان کرده به آدم نزدیکتر است؛ اما مرگ باعزت، نه مرگ بیعزت! نه مرگی که در آن مرگ یک ملت باشد. در مرگی که آزادی و آبادی یک ملت باشد، من افتخار آن را خواهم داشت؛ اما مرگ سیاسی که در آن خدای ناکرده تباهی ملت باشد، هیچ وقت نی. من این رقم انتحار سیاسی نمیکنم.
گرداننده: آقای رئیسجمهور! روزانه در حدود ۱۰۰ نفر افغان، شما هم گفتهاید که جان خود را از دست میدهند و ۲۴ هزار نیروی امنیتی در دوره شما جان خود را از دست دادهاند. یک رقم بسیار درشت است، درست؟ این هم باید به یک نقطه پایان برسد!
رئیسجمهور: بله.
گرداننده: به چه قیمت؟
رئیسجمهور: باز هم ببینید. ابتکار صلح و آتشبس از ما بود یا نبود؟ بعضی همکاران ما وقتی که شنیدند که آتشبس را اعلان میکنیم، به اندازهای تشویش داشتند که حد و حدود نداشت؛ اما ما خطر را در آن وقت به صورت واضح قبول کردیم. دیدید که آرزوی ملت افغانستان صلح است.
گرداننده: تغییر قانون اساسی برای شما قابل قبول است؟
رئیسجمهور: معلومدار البته به شیوهای که در خود قانون اساسی گنجانیده شده است. قانون اساسی میکانیزم و طریق واضح تغییر خود را در خود دارد. از همان خاطر است که انتخابات شورای ولسوالیها را میخواهیم. قانون اساسی قابل تغییر است، از شیوهای که در قانون گنجانیده شده است. در اکثر پیمانهای صلح یکی از موادش همین بوده که یک ماده یا دو ماده یا چند ماده عمده قانون اساسی تغییر کرده است. از آن نباید ترس داشته باشیم، چون یک راه واضح باشد و طریقش واضح است که از چه طریق تغییر در قانون اساسی آورده میتوانیم.
گرداننده: در یکی دو طرح صلح که شما هم واکنش جدی به آن داشتید، از طرف نهادهای امریکایی نوشته شدهاند. یکی از آن نهادها، نهاد «رند»، نزدیک به اداره کنونی امریکا است. یک نکته بسیار جالب در آن است که میخواهم نظر شما را در مورد آن بگیرم. گفتهاند که افغانها نیاز به این دارد که برای مشکلاتش راهحلهای «محلی» پیدا کند. به عبارت دیگر به طالبان یا به هر گروه دیگری که مصالحه میشود، قدرت محلی داده شود، نظر شما چه است؟
رئیسجمهور: ما باید اداره محلی را به صورت اساسی توانمند بسازیم، تمام امکانات باید داده شود و تحرک اقتصادی باید وجود داشته باشد. اما این که بیاییم یک طریق ملوکالطوایفی را بیاوریم، این را باید ملت افغانستان بگوید نه کدام متخصص خارجی. متخصصین خارجی مالک این خاک نیستند. طرح باید اساسی و تطبیق آن طرح و مالکیتش باید افغانی باشد.
گرداننده: شما یک هیئت مشورتی صلح را ساختهاید که متأسفانه جلسهشان برگزار نشد، چون سطح اختلافات بسیار بلند بود و بعضی از افراد هیئت که شما حداقل از آنها نام گرفتید، خواستشان این بود که این هیئت باید یک هیئت تصمیمگیری باشد. آیا این مسئلهای است که شما رویش فکر میکنید؟
رئیسجمهور: در چند روز آینده جلسه تمام ۹ کمیته دایر میشود. مشوره واضح در این حدود صورت میگیرد که نقش بورد چه باشد. مشوره من همیشه مشوره معنیدار است، مشوره فرمایشی همراه کس نکردیم. هر بار که مشوره کردیم، بر اساس یک تصمیمی گرفتیم که نبض و سخن مردم را نشان بدهد.
گرداننده: و این بورد امکانش است که یک بورد تصمیمگیرنده باشد؟
رئیسجمهور: تصمیمگیرنده به معنای چی؟ این باید وضاحت داشته باشد.
گرداننده: به معنای این که به نمایندگی از مردم افغانستان در مذاکرات تصمیم بگیرد. حتی اگر به قیمت...
رئیسجمهور: آن تصمیم بالآخره به شورای ملی، لویه جرگه یا نظرسنجی افغانستان میرود. ما باید مراحل قانون اساسی افغانستان را مد نظر گرفته بتوانیم. صلاحیت باید واضح باشد، تصمیمگیری در مشوره و مراحل است تا پیمان صلح را به نتیجه برسیم. در این بخش معلومدار هر مشوره نیک مورد قبول ما است. چون صلح مالکیت تمام افغانها است و هر افغان حق دارد که در پروسه صلح نظر بدهد.
گرداننده: اگر یک هیئت تصمیمگیری باشد که شما به عنوان رئیسجمهور افغانستان در رأسش باشید، عیبش چیست؟
رئیسجمهور: عیب ندارد. من که برایتان گفتم، من مشوره سر همینها میکنم. دولت زیر چتر دومی بوده نمیتواند و این خلاف قانون اساسی است؛ اما تمام ملت تحت یک چتر مشترک که چتر دولت است و رئیسجمهور مشروع و منتخب مردم افغانستان است، هزار دفعه.
گرداننده: پس شما کار را شروع کردید که این هیئت مشورتی کلان شود، تصمیمگیری شود و تحت ریاست شما باشد؟
رئیسجمهور: ما در مشوره هستیم تا بتوانیم مؤثرترین شیوه تصمیمگیری و بهترین طریق ایجاد اتفاق و اتحاد را ایجاد کنیم.
گرداننده: بسیار خوب. حالا فرصت رسیده به چند سوال دیگر. از اینجا شروع میکنیم، قطار اول. آقای بومیا!
پوښتونکی: رئیس صاحب، د خبرو په اول کې تاسې یوه ډله یاده کړه چې تاسې ورته د منافقینو لقب ورکړ. معمولاً دا اوس د هېواد سیاسي او اجتماعي جو (فضا) مسمومه ده، البته د سولې په مورد کې. علت یې هم دا دی چې د سولې په اړه له دغو میکانیزمونو او پروسو نه دی. دا جو د نظام له سیوري، نه چې اوس ایجاد شوی دی مسموم شوی دی او خلک په تشویش کې دي. سټبلشمنټ عامه افکار مسموموي او ښایي ځینې په بهر کې ځینې ډلې وي چې له نظام سره وسله وال مخالفت لري. تاسې د افغانستان د جمهور رئیس په منحیث وظیفه او مکلفیت لرئ، علاوه پر دې چې زموږ د سر، مال او ځان ساتنه وکړئ، زموږ د ذهنونو د ساتنې مکلفیت هم ستاسې دی. قانون تاسې ته واک درکړی دی. آیا تاسې د قانون قهریه قوې ته متوجه نه یئ؟ که یئ، مصلحتي یې نه کاروئ او که کومه بله مسئله په کې ده؟ مننه!
رئیسجمهور: مننه جناب بومیا صاحب! سل کاله مو په سانسور کې تېر کړل، له ما سانسور مه غواړئ، په دې ټولنه کې آزاد بحث شته، بالآخره ولس قضاوت کوي. قهریه قوه ځکه نه استفاده کوم چې زه په ولس باندې باور لرم. ما تراوسه داسې افغان نه دی لیدلی چې که هغه شپون وي، کوچی وي، بزګر وي، کارګر وي چې پخپل منطق خپله فیصله ونه کړي. افغانانو د تاریخ په اوږدو کې کافي نتایج لیدلي دي. د ولسواکۍ حدود تاسې ته معلوم دي، تاسې د مطبوعاتو د کورنۍ غړي یئ، تاسې خپل حدود خپله وټاکئ. دا څه مو چې لاس ته راوړي، دومره په آسانۍ باید له لاسه ور نه کړو او بل دا نن یوازې افغانستان کې نه ده. ویشتمه پېړۍ د تشویش په پېړۍ بدله شوې ده. اکثرو ځایونو کې، ډېرو لوړو دیموکراسي ګانو کې تضادونه شته دي. موږ باید په زغم او په تدبیر دوی سره وغږېږو او خپل نظریات وړاندې کړو، تر څو ولس وکړای شي فیصله وکړي، اما له قانوني نظره ما له تاسې څو ځله غوښتي، تاسې وړاندې شئ، هغه اصول برابر کړئ چې د هغه په چوکاټ کې ځان مدیریت کړو او هغه بله لاره، د حل لاره نه ده.
گرداننده: تشکر! از جواد محمودی پیشتر یاد کردیم. اینها یک سوال دارند. خود را معرفی کنید.
سوال کننده: بسم الله الرحمن الرحیم. جواد محمودی هستم یک تن از معلولین نیروهای امنیتی افغانستان و مدت سه سال میشود که در ولایت کندز در اثر انفجار ماین زخمی شدم و هر دو پایم قطع شده است. خوب صلح یا آمدنی است یا در راه یا هر جایی که هست، یا ما میآوریم یا هر کس برای ما میآورد، بیاورد ما خوش میشویم. کل ما صلح میخواهیم و هیچ کس نیست که در این جا بگوید که ما صلح نمیخواهیم. تجارها، دهقانها، زنها، معلولین، کارمندان دولتی، خبرنگارها، سیاستمداران و همه صلح میخواهند، شما هم صلح میخواهید؛ اما صلحی که ما برای آن قیمت پرداختیم و خون خود را ریختاندیم، این خون خط سرخ ما است. اگر صلح بیاید و ارزشهای نیروهای امنیتی و قهرمانیهای خانوادههای شهدا و معلولین ما در نظر گرفته نشود، این صلح را ما از همین اکنون نمیخواهیم و در آرزویش هم نیستیم. آن صلحی را میخواهیم که ما در آن عزتمندانه زیر پرچم صلح با تمام افغانهای خود یکجای زندگی کنیم. تشکر!
رئیسجمهور: محمودی صاحب، اول از قربانی شما و قربانی تمام نیروهای امنیتی و دفاعی افغانستان، ابراز تشکر. دوم، باز هم تکرار میکنم که حفظ دستاوردها و تقویه نهادهای امنیتی ما جزء ضروری یک صلح پایدار است. نقش قوای امنیتی و دفاعی ما بعد از صلح زیادتر میشود و کمتر نمیشود. چون امنیت باید گرفته شود، حوادث طبیعی و انکشاف افغانستان مطرح است. این قهرمانی باید فراموش نشود و بالعکس یک تعهد ملی داریم که بتوانیم رسیدگی دوامدار شود.
سوال کننده: بسم الله الرحمن الرحیم. سید نقیبالله هاشمی، وکیل شورای ولایتی هستم. جناب رئیسجمهور تشکر که امروز مردم را پذیرفتید و در محضر عام صحبت میکنید. شما در گفتههایتان گفتید که بالای امریکایی هیچ شک نکنید، مگر به حیث یک جوان و نماینده مردم از شما سوال میکنم که چه قدر باورمند به امریکا هستید که واقعاً صادقانه با افغانها کار میکنند؟ در حالی که در موجودیت امریکا و قوای ناتو، یک طالب به بیست گروه تروریستی و همچنین حضور داعش در افغانستان مبدل شد.
رئیسجمهور: فراموش نکنید جناب هاشمی صاحب محترم که یک جنگ روانی شدید وجود دارد و یکی از اهدافش این است که بین ما و امریکا یک فاصله بیاورد، این به نفع ملت نیست. دوم، درباره حضور دوامدار، هیچ کشوری نمیخواهد که قوای خارجی به صورت دوامدار در آن باشد. بحث ما باید سر این باشد که شرایطی را مساعد میکنیم که در آن ضرورت به حضور قوای خارجی نباشد. از همین خاطر است که هم پروسه صلح و هم انکشاف اقتصادی افغانستان یک نکته کلیدی است. ما باید سر خود اتکا کنیم. یک پروگرام واضح برای خودمتکی شدن زیر دست گرفته شده که انشاءالله تعالی عملی میشود.
گرداننده: بسیار خوب. تشکر آقای رئیسجمهور! به عنوان آخرین سوال. ما در حدود ۲ هزار پرسش در رابطه به صلح که از طریق رسانههای اجتماعی به ما رسیده و یک قسمت آن را من در پرسشهای خود گرفته بودم و از شما پرسیدم. یکی از این سوالات را به عنوان آخرین سوال از شما میپرسم که چه اطمینان میتوانید به مردم بدهید که سال آینده همین روز ما در یک موقعیت بهتر قرار داریم؟ مشخصاً از دیدگاه صلح!
رئیسجمهور: تشکر از سوال بسیار مهمتان. اطمینانی را که من به مردم افغانستان داده میتوانم این است که آخرین انرژی، فهم و تدبیر را برای بهتر شدن اوضاع افغانستان مصرف میکنم.
گرداننده: من این دو هزار سوال را به شما میدهم، من و همکاران حدود شصت سوال آن را در این جا مطرح کردیم و شما در فرصت میتوانید اینها را ببینید و از طرف مردم برای شما در رابطه به صلح سوالات مهمی است و بدون سانسور خدمت شما تقدیم میکنم.
رئیسجمهور: فضل خدا که طلوع هم سانسور نمیکند! [خنده رئیسجمهور و حاضرین]
گرداننده: تشکر. از این که در برنامه آمدید آقای رئیسجمهور.
رئیسجمهور: تشکر. زنده باشید.