جوانان، وحدت ملی، و صلح پایدار: چشماندازی برای یک افغانستان مستقل و مردممحور
بیانیه در کنفرانس ملی جوانان و صلح
نکات اساسی:
- رهبری جوانان: جوانان باید روند صلح را رهبری کنند.
- حقوق زنان: مشارکت و حقوق زنان غیرقابل معامله است.
- وحدت ملی: اتحاد تمام اقوام قدرت ماست.
- صلح فراگیر: صلح باید پایدار و مردممحور باشد.
- اراده مردم: اقتدار سیاسی باید بر رای مردم متکی باشد.
- نهادهای قوی: برای ثبات به نهادهای کارآمد نیاز داریم.
- عدالت اقتصادی: منابع ملی باید به نفع همه باشد.
- افغانستان مستقل: کشور باید به خودکفایی برسد.
۱۰ دلو ۱۳۹۷ | خیمه لویه جرگه
بسم الله الرحمن الرحیم
بانوی اول کشور، جوانان محترم، تمام حاضرین مجلس و نسلهای افغان، خواهران و برادران هموطن؛ اولتر از همه تحفه پیشوای بشریت را خدمتتان تقدیم میکنم؛ السلام علیکم و رحمتالله و برکاته!
امروز شروع و تحرک در یک گفتمان ملی و تغییر روایتهای ملی به صورت اساسی است تا هدف والای ملی ما که صلح پایدار میباشد، تأمین شود. اول، امروز نسل جوان افغانستان، از شعار به عمل روی آوردهاند، به شما همیشه میگفتند که آینده، امروز و فردا از شما است.
نسل جوان افغانستان منتظر این بوده نمیتواند که در آینده کس صلاحیت، اعتبار و حیثیت را برایشان تامین کند. امروز این در دستان توانای شماست. صدایتان رسا، منطقتان مدلل، ارادهتان مستحکم و نقشه راهتان روشن است. امروز به شما تعلق دارد و افغانستان سر شما نسل جوان، زن و مرد افتخار میکند.
چهار نکته بنیادی را در دیدگاهتان امروز دیدم. اول؛ پروسه صلح، تمام پروسه و گفتمان ملی و روایت ملی ما را جوانمحور ساخت. معنی این چیست؟ از اکثریت مطلق مردم افغانستان شما نمایندگی میکنید. حق نمایندگیتان را به کسانی که باربار در نمایندگیتان ناکام ماندهاند، دوباره ندهید، از خود نمایندگی کنید.
دوم؛ گفتمانتان زنمحور است. من سر حضور عظیم و سازنده زن افغان افتخار میکنم. هر کس که فکر میکند، زن افغان را دوباره در قفس میاندازد، دوباره فکر کند. زن افغان دوباره به قفس نمیرود. زن افغان زن مسلمان است و عین حقوقی را میخواهد که بیبی خدیجه و بیبی عایشه داشتند. اگر کسی ادعا کرده میتواند که تعبیرشان از دین مبین ما، به سیرت پیغمبر (ص) و اصحاب کرامشان ترجیح دارد، دوباره فکر کنند.
سوم؛ ۳۴ ولایت افغانستان، امروز به یک آواز در اینجا گردآمده و از این ملت عظیم، غیر قابل تجزیه و شکست، یک ملت متعهد و با عظمت، و ملتی که هزارها سال تاریخ دارد، نمایندگی میکند. ترانه جوانان ما تمام مطلب را گرفت، من را دیدهاید، خون مرا به گریان نیاورده؛ اما صدای جوان ما که وحدت ملی را ترسیم میکند، اشک خوشی به چشمم آورده است.
چهارم؛ دیدگاهتان آیندهمحور است. شما نسلی هستید که تمام مشکلات چهل سال گذشته را درک میکنید، چون در شرایط خون و باروت، بیجاشدگی و مهاجرت اجباری تولد شدهاید؛ اما امروز یک پیام دارید که هیچگاه تکرار گذشته تلخ قابل قبول نیست. هر کس که فکر میکند افغان را دوباره مهاجر میکند، میلیونها افغان را بیجای میسازد و افغانها را به جنگ میاندازد، دوباره فکر کند. ما با همه دوستی میخواهیم؛ اما دوستی که استقلال، عزت و افتخار ما را تامین کند.
نه شاه شجاع غواړو، نه امیر محمد یعقوب خان چې د گندمک معاهده یې امضا کړه! غازي امان الله خان غواړو، ستر احمد شاه ابدالي غواړو، میرویس نیکه غواړو، سلطان محمود غزنوي غواړو! که څوک فکر کوي چې په اشرف غني باندې به د گندمک بله معاهده امضا کړي، زما وینه به تویې شي، خو دا رقم ننګین کار به نه کوم! څه فکر کوئ؟ زموږ اراده دا نه ده چې ناتمام فصل به تماموو؟ او تاسې سره لکه چې سهراب جان وویل، دا فصل تمامېږي. که این کوی که بین کوی، دا پتی به شین کوی!
نکته دیگرم تشکر و تقدیر است. اول؛ هر بار که همراه شما ملاقات میکنم، انرژیام چند چند میشود. تنها بعضی دفعهها جوانان شکایت میکنند، چرا شانزده ساعت؟ همین ده ساعت بهتر است؛ اما شانزده ساعت از خاطر این است که چهل سال ما عمر خود را ضایع کرده بودیم. اگر من شانزده ساعت کار میکنم، از خاطر این است که دیگران دو ساعت کار نکردهاند.
دوم؛ در چهرهها، آرزوها و امیدهای شما، من مسئولیت ملی خود را میبینم. شما حس مسئولیت مرا متمرکز میسازید؛ بنابرین هر چیزی که به صلح و آینده ما تعلق دارد، هر کلمهاش را از دیدگاه پنجاه سال شما میبینم نه از پنجاه روز من. مرگ حق است، مرگ از شریان خون کرده - حدیث نبوی است - نزدیکتر است؛ اما مرگ فردی تا مرگ جمعی فرق دارد. هیچ فرد مسؤول افغانستان اجازه این را ندارد که انتحار جمعی مردم افغانستان را سرش صحه بگذارد و از این جهت شما اراده مرا برای تامین منافع ملی چند چند قویتر میسازید.
که یو مېلمه، ځوان، سپین ږیری او عالم ارګ ته راشي او احترام یې ونه شي، ما باندې اور بلېږي، ځکه زه پاچاه نه یم، زه د خلکو خدمتګار یم، ارګ باید د احترام ځای وي! خبره دا ده چې په دې نازکو شرایطو کې د ملي ګټو استازیتوب کول تدبیر غواړي، اراده غواړي، ټینګښت غواړي او حوصله غواړي.
من میخواهم از سهم هر یک و تکتکتان ابراز امتنان کنم و از جهتی که سهراب جان یک زحمت خاص کشیده به نمایندگی همهتان، مدال سید جمالالدین افغان امروز به سهراب جان اعطا میشود و همچنین از تمام همکارانی که این مجلس بزرگ را بسیار با تدبیر و ترتیب خوب اداره کردند، از سهراب جان خواهش میکنیم که لیست افراد را برای تقدیر پیشنهاد کند.
موضوع دوم بحث من، هدف ما است. هدف ملی ما چیست؟ صلح پایدار. از این جهت ضرورت است که چند کلمه از تجارب بینالمللی را خدمتتان تقدیم کنم. اول حقیقت تلخ این است که پنجاه فیصد پیمانهای صلح بینالمللی در ظرف پنج سال به جنگهای شدیدتر از جنگهای که آنها را پایان دادهاند، بدل شدهاند، پنجاه فیصد. دلیلش چی بود؟ عجله کردند، کلوخ ماندند و از آب تیر شدند. قیمتش را مردم داد. نهادهای بینالمللی تجربه موفق ندارند. صدها میانجی را پیشنهاد کردند، در صدها جای. نتایجشان چه قدر پایدار بود؟ ضرورت واضح این است که هدف صلح پایدار مورد اعتماد ملت قرار بگیرد؛ از این خاطر صلح در نیم شب پشت دروازههای بسته از طرف اقلیتها به امضا نمیرسد.
صلح باید در روز روشن از طرف ملت افغانستان و همکاران ما انجام گیرد و - از همکاران بینالمللی خود تشکر میکنیم که همکار بودهاند و هستند - با منطقه به نتیجه برسیم. جنگ ما یک بعدی نیست که با طالب فردا به نتیجه رسیدیم، تمام جنگ بسته میشود، ابعاد مختلف جنگ را ما باید مدیریت کنیم تا ابعاد صلح تأمین شود.
صلح گذرا قابل قبول نیست. خاصیتهای صلح گذرا چیست؟ اول، اقلیتمحور است. نه جوان در آن نقش داشته و نه زن و عالم، یک اقلیت کوچک به خود این صلاحیت را میدهند که از ملتهای عظیم نمایندگی کنند. کی اینها را انتخاب میکند؟ اگر اقلیتها همراه خود به نتیجه برسند، حال در قسمت تجارت مواد مخدر اتفاق کامل در بین قاچاقبران وجود دارد یا نی؟ در بدترین شرایط جنگ قاچاق را بند کردند؟ در اقتصاد جرمی، اتفاق بین اقلیتهای حاکم وجود دارد یا ندارد؟ اما اینجا باید واضح باشد که صلح اقلیتمحور که منافع یک عده محدود را تامین کند، منافع اکثریت را قربانی میکند.
دوم؛ خاصیت صلح گذرا این است که نهادهای ملی را تقسیم و تضعیف میکند. یک تقسیم واضح بیاورید که وزارتها و ولایتها این رقم تقسیم میشود، ملکالطوایفی را زنده کنید. ملکالطوایفی میخواهید یا حکومت کارا؟ آیندهتان را در یک حکومت کارا میبینید یا در یک قدرت متشدد؟ یک افغانستان بیعزت یا یک افغانستان با عزت؟
سوم، اقتصاد جرمی در تمام صلحهای گذرا تقویت شد؛ بالکان را ببینید. امروز حتی در موفقترین پروسه صلح، صلح کلمبیا، کوکائین به آسمان رسید و در اینجا خاصتاً تضعیف نهادهای امنیتی و دفاعی و حقوقی و عدلی است. چون همه چیز بعد از آن عوض اینکه حاکمیت قانون بیاید، حاکمیت افراد میآید. خلص کلام صلح گذرا اقتدار ملی را تضعیف میکند و سرمایههای ملی را در اختیار حلقههای جرمی قرار میدهد.
آیا میخواهید که معادن افغانستان وسیله رفاهش باشد یا در دست چند همسایه انحصار باشد؟ ضرورت واضح است که تفکیک صلح گذرا و صلح پایدار را داشته باشیم. در صلح پایدار منافع اکثریت مطلق ملت مورد نظر گرفته میشود. نظام مشروع دموکراسی تصمیمگیرنده میباشد. نهادها و اقتدار ملی تقویت میشود. صلح و آشتی واقعی به اساس مساوات هر افغان با هر افغان دیگر، و آینده نسل جوان و زن افغانستان مصون میشود. علماء افغانستان با عزت میشوند و تمام اقشار و اقوام با هم برادر یکجا میگردند.
درېیمه خبره مې د مسئولیت او مشروعیت ده. د مشروعیت سرچینه څه ده؟ د ملت آزاده اراده! آیا زه په کوم خارجي ټانک باندې راغلی یم چې ارګ ته ننوتی یم؟ آیا کومه ملبشه مې درلوده چې ارګ مې ونیوه؟ آیا زر مې درلودل یا زور؟ د مغو مغزو له خاطره تاسې انتخاب کړم! یو ځوان راته وویل: دومره خان دي دي، مګر مغزه دې د وطن په خدمت کې دي! نو راشئ چې په مشروعیت باندې وغږېږو. نور چې غږېږي، چې طالبان وايي چې زه مشروع نه یم. ستاسې د مشروعیت سرچینه څه ده؟ کومه ورځ دې په دې خاوره کې انتخابات وکړل؟ کومه ورځ مو د ولس ارادې ته غوږ نیولی؟ که وایئ چې سرچینه د مشروعیت مو شریعت دی، نو د اندونیزیا علماو، د افغانستان علماو او د عربستان علماو په یوه ژبه درته ونه ویل چې انتحار او انفجار په دین کې ځای نه لري؟ د مشروعیت سرچینه کومه ده؟ راشئ دې ولس ته ووایئ، غیر له دې چې انتحار او انفجار کوئ، کومه ده ستاسې بله سرچینه؟ که خبره دا وای او موږ د سولې اراده نه درلودای، نو تاسې به مو په سلو نومونو یاد کړي وای. موږ درته په احترام کتل، بېرته د افغانستان د ولس ارادې درته په احترام کتل، ولې له انتخاباتو نه ډارېږئ؟ سرطان میاشت کې انتخابات دي.
در ماه سرطان انتخابات نیست؟ له دې ډارېږئ چې ما سره په انتخاباتو کې رقابت نه شئ کولای؟ که یې کولای شئ، نو دا گز او دا میدان! راشئ هره افغانه نجلۍ، هر افغان ځوان او د افغانستان د امنیتي او دفاعي قواو هر تن به په انتخاباتو کې ستاسې امنیت تامین کړي. راشئ د افغانستان ولس ته ووایئ چې راتلونکی تصویر مو څه دی؟
بین مسئولیت فردی و مسئولیت مقام ریاست جمهوری فرق کنید. دیوانگی از این شور نخورد. مسئولیت جمعی چیست؟ در روز عید قربان شاهد مسئولیت جمعی بودید. راکتها میبارید یا نی؟ جمهور رئیس مو له خپل ځای نه ونه خوځېد؟ د پي پي ايس همکاران راغلل چې لاړ شه، دلته لاړ شه، هلته لاړ شه. ما [اشاره به محافظین ریاست جمهوری].
ورته وویل دا امریکا نه ده، دا اروپا نه ده چې د افغانستان جمهور رئیس د مرګ خطر ونه مني، زما وینه زما له سرباز نه، زما له افسر نه، زما له جنرال نه، کومه بهتري لري؟ زه هره ورځ ملي خطر منم! تاسې ولیدل چې د خطابې مېز لړزېده، ځکه چې راکټونه راتلل، مګر ستاسې د جمهور رئیس غږ ولړزېده؟ دلیل یې څه دی؟ یو متل دی چې وايي: چې ځان دې نه وي، جهان دې نه وي. زما د جمهور ریاست په مقام کې چې افغانستان نه وي، ځان مې دې نه وي! دا افغانستان دی چې موږ ته یې عزت راکړی، موږ ټولو د مهاجرت درد لیدلی، ټولو د بې عزتۍ درد لیدلی دی، زما مسئولیت د یو فرد نه دی، د دې خاورې د عزت ساتل دي.
د سولې کیلي د عقل له نظره په کابل کې ده. او ډاکټر صاحب خلیلزاده، د سولې کیلي په کابل کې په دې معنی ده چې موږ طرحه لرو، عملي طرحه لرو، اصولي طرحه لرو او جامع طرحه لرو! اما د جنګ کیلي په اسلامآباد کې ده، په راولپنډۍ کې ده، په کوېټې کې ده. په دې څلور نیمو کالو کې ما په چا باندې حمله کړې ده؟ ما چېرته د افغانستان قواوې لېږلي دي چې یو بل ملک تخریب کړي؟ ما په نورو باندې ډزې کړي دي؟ ما د نورو هېوادونو د مشرانو د قتل توطیې کړي دي؟ ما ورته ویلي چې یو باثباته افغانستان ستاسې ټولو په ګټه دی. نو دلته دې واضح تفکیک وشي. د افغانستان د جمهور رئیس صلاحیت او مسئولیت د افغانستان د ولس په لاس کې دی. د افغانستان اساسي قانون دا حدود تعیین کړي دي.
آیا قانون اساسی افغانستان به من اجازه این را میدهد که حاکمیت قانون را از پیشش عدول کنم؟ از حلفی که در روز ریاست جمهوری ادا کردهام، عدول کنم؟ دلته باید وضاحت راشي. زه خو کوم فرد نه یم چې په تلویزیون کې کښېنم او خبرې وکړم. هغه ورځ چې تاسې جمهور رئیس کړم، له ما مو شخصي سلیقه او شخصي اراده واخیسته. اوس یوازې د ملي اقتدار او د ملي ارادې او ملي حرکت ممثل یم.
زه له تاسې او ټول ولس نه یو څو پوښتنې لرم؛
صلح پایدار میخواهید یا صلح گذرا؟ تشنه صلحی هستیم که به تحرک، تدبیر و به زودترین فرصت بیاید؛ اما پایدار باشد نه این که اولادهایتان باز قربانی شوند. آیا این چهل سال بیجاشدگی، مهاجرت و دربدری ما نتیجه یک دولت ضعیف بوده یا نی؟ بنابرین سوال من این است که صلح باید به یک دولت قوی و قانونی که نهادهای قوی داشته باشد، مبدل شود یا به یک دولت ضعیف که تحت تأثیر هر همسایه باشد و بگوید که خیز بزن، بگوید چند متر؟آیا میخواهید که افغان زیر دست کسانی بد نیت باشد که برایتان تعیین کنند که چند متر خیز میزنید یا خودتان سرنوشتتان را میخواهید قلم بزنید؟
آیا یک دولت مرتبط با تمام جهان که تمثیل از اقتدار، اراده و حیثیت ملی کند و پاسپورت افغان با عزت باشد؟ و یا این که هر کس که پاسپورت افغان را دید، خدای ناکرده دور پرتیش و سرش پای بگذارد؟ آیا از تحقیر خسته هستید یا نیستید؟ عزت میخواهید؟ از نگاه اقتصاد میخواهید که منابع سرشاری که خداوند جل جلاله به ما داده به خاطر قاطبه ملت به کار انداخته شود یا نی؟
زه له طالبانو یو څو پوښتنې لرم. طالبانو! واک مو خپل دی که د پردیو؟ لطفاً د دې پوښتنې ځواب راکړئ. نن خارجیان وایي چې تاسې یې په زور د مذاکرې مېز ته کښنولي. واک مو د چا دی؟ راشئ دې ولس ته ووایئ چې واک لرئ که نه؟ آیا د مذاکراتو نقشه مو نورو برابره کړې، که مو پخپله برابره کړې ده؟ خو راشئ کله. موږ هم متحدین لرو، قانوني متحدین لرو، اما لکه چې سهراب جان درته وویل چې څه رقم ورسره غږېږم. که په هوايي ډګر کې مو نیسي چې لاړ نه شئ او بل وارې مو پرېږدي چې لاړ شئ، په کومو شرایطو ورسره دغه تلل منئ؟ آیا دا درته ویاړ دی چې یو پردی هېواد درته نقشه درکړي یا موږ په دې کې ویاړ دی چې پخپله افغانانو سره کښېنئ او په ګډه نقشه جوړه کړئ؟ زه هم درنه همدا پوښتنه کوم، تاسې هم له ځانه پوښتنه وکړئ چې ولې ځینې پردي درته وايي چې جمهور رئیس غني سره مه غږېږئ؟ له دوی سره مې څه کړي دي؟ له دې نه ډارېږي چې د افغانستان د اوبو واک مې واخیست، د افغانستان د جلغوزیو واک مې واخیست او د افغانستان د آبادۍ. واک مې واخیست؟ همدومره پوښتنه خو هم وکړئ! که سر مې ټیټ کړی وي، په ننواتو ورغلی وي، نو همدې ګاونډیو به راباندې ویاړ کړی وای، خو زه د ملت ویاړ غواړم، د پردیو ویاړ نه غواړم!
څه درته وایم؟ خبره چې درته کوم ډېره ساده ده. په ګډه موږ او تاسې افغانستان جوړولی شو، څومره مېرمنې بورې شوې؟ څومره ماشومان یتیمان شول؟ څومره کلي او مکتبونه وسوځېدل؟ په شفاخانو باندې، په لويو لارو باندې، ټولو باندې بریدونه کېږي، د څه لپاره؟ قسم وخورئ ای طالبانو! آیا درته یې ویلي چې نه چې د اوبو اختیار راکړې؟ آیا درته یې ویلي چې په کانونو کې لاس مه وهئ او انکشاف مه ورکوئ او موږ ته یې پرېږدئ که نه؟ راشئ چې وغږېږو، راشئ تلپایه سوله شته، ممکنه ده، ضروري ده. موږ یې کولای شو، راشئ خپل افغانیت ته افتخار ورکړئ.
له نړۍ سره په منطق، په استدلال او په ګټو باندې غږېږو. له سلو زرو ډېر بین المللي عسکر ما وویستل که نه؟ کوم سخت کار نه دی. زموږ هدف باید دا وي چې زموږ دا خوندور او ښکلی افغانستان آباد شي او آبادېدل یې زموږ په لاس کې دي. جنګ د حل لاره نه ده. ځکه چې جنګ نه مو څه ګټه اخیستې ده؟ او بل دا چې که د افغانستان امنیتي او دفاعي قواوې نه وي، د افغانستان عزت نشته. تاسې فکر کوئ چې د افغانستان دا دفاعي او امنیتي قواوې د ۱۵۰۰۰ یا ۳۰۰۰۰ افغانانو لپاره هره ورځ خپل سرونه قرباني کوي؟ دا له دې وطن سره د مینې علامه ده.
خویندو... [اشاره ناستو مېرمنو ته ده] خویندې چې ډاکترانې شي، د هر افغان لور چې مړې د سترګو تور یې مړې که نه؟ د دې ټولو دلیل څه دی؟ دلیل یې دا دی چې ښځې یې پرېنښودې چې ډاکترانې شي. له معلمانو شکایت لرئ کنه چې تعلیم نه لري. دا ټول له کوم ځایه پیدا کړو؟ اصلي پیغام مې دا دی چې نږدې شوي یوو، راشئ چې یو ګام واخلو. ولې نږدې شوي یوو؟ که د مشروعیت خبره وه، ولې مو اوربند ومنه؟ کوم شرعي دلیل نن موجود دی چې هغه ورځ موجود نه و؟ یو وار مو چې یو شی ومانه دروازه ماتېږي. موږ هره ورځ ویلي دي چې بې قید و شرط مذاکرات، اما باقید و شرط سوله. زموږ قید و شرط څه دی؟ پایداره سوله! زه هم تلونکی یم، تاسې هم تلونکي یئ، هر انسان تلونکی دی، اما موږ باید یوه لاره جوړه کړو چې د افغانستان دغه عظیم ځوان نسل او پخوانی نسل په ګډه د دې خاورې عزت وساتي.
در عزت افغانستان، عزت هر افغان و در بیعزتی آن، بربادی هر افغان و تمام نقاط کشور است.
ما به موقعی رسیدیم که انشاءاللهتعالی صلح خواهد آمد. صلح آمدنی است و در اراده ما کس شک نداشته باشد؛ اما در عین حال باید واضح بسازیم که انتخابات ریاستجمهوری افغانستان باید صورت بگیرد. تمام کاندیداهای محترم، پیشنهادهای صلح خود را ارائه کنند به ملت و نکات بنیادی آینده افغانستان را برای شما ترسیم کنند.
من میخواهم که نتایج انتخابات در ظرف یک تا دو روز به صورت شفاف اعلام شود و هیچ نوع فساد، مداخله و دستکاری را قبول ندارم.
در کمیسیونها، اصلاحات گسترده میآید؛ چون اعتبار خود را پیشروی ملت افغانستان از دست داد. سر یک چیز اجماع است، ما همراه تمام قشر سیاسی، نهادهای مدنی و ناظر انتخابات دیدیم، کس سر این دو کمیسیون اعتماد ندارد. قانون تعدیل میشود و بر اساس مشوره تغییرات میآید که مدیریت واضح و مسؤولانه شود و تمام رأیها، رأی بایومتریک باشد و در همان روز حساب و ختم شود که ملت افغانستان آینده خود را بفهمد. از خاطر صلح پایدار هر روزی که فرصت باشد، ما حاضر به تصامیم جدی و همهجانبه هستیم. ځکه دا خدای جل جلاله امر دی، «وَالصُّلْحُ خَیْرٌ» پښتو او فارسي ترجمه یې یوازې دا نه ده چې سوله تنها خیر دی. دا امر دی چې د خیر کار وکړئ؛ نو هلته څوک څه نه شي ویلی چې که شرایط برابرېږي، که سبا برابرېږي، سبا چمتو یوو که بله ورځ برابرېږي، بله ورځ. اما دا د نظام د مشروعیت خبره ده او باید تامین شي او په اساسي توګه باید د مذاکراتو په چوکاټ کې یو بل وپېژنو. په دلو ویشل شوي یوو، په مختلفو لارو تللي یوو، باید د وړاندې تګ لپاره متحده لاره پیدا کړو چې انشاءالله تعالی دا تګلاره به پیدا کوو.
۱ سوره النساء، ۱۲۸ آیت.
نکته آخر باز با نهایت احترام و تشکر، پیشنهادهایتان است. سال صدم استقلال افغانستان پیشروی ما است. در این سال تمام آثار تاریخی دوره امانی دوباره احیا میشود، از دارالامان گرفته تا قصرهای پغمان و جبلالسراج و کُل این قصرها به ملت افغانستان اهدا میشود. این قصرهای شخصی کس نیست؛ اما عمدهترین نکته ما باید این باشد که در سال صدم استقلال یک نقشه راه واضح برای یک افغانستان متکی به خود، آزاد، آباد و دارای صلح پایدار را داشته باشیم. این وعده ما همراه تاریخ باید باشد.
دوم صلح پایدار است. تمام کوشش خود را باید به خرج بدهیم و از این جهت من این اقدام جوانان را شروع یک بحث میدانم. خانمها در ۳۴ ولایت مشوره کردند. ضرورت این است که جرگه بزرگ ملی خانمهای افغانستان در همین تالار ایجاد شود.
علماء افغان جلسههای مختلف داشتند، من سر تمام اقشار افغانستان صدا میکنم که در یک گفتمان ملی داخل شوید که حدود صلاحیت مذاکرات صلح را واضح و صلح پایدار را تعریف کنیم، ارزشها و در عین حال انعطافها را باید به صورت واضح مورد بحث قرار بدهیم.
رئیسجمهور حیثیت یک گودیپران را دارد. تارش در دست ملت است، ملت که جولان بدهدش بسیار بالا پرواز میکند؛ اما اگر ملت نخواهد، میگوید پایین شو. خوبی نظام دموکراسی در چیست؟ کدام روز اولاد من را دیدهاید که در کدام اداره داخل شده باشد؟ کدام روز کس ادعا کرده که از خانواده اشرف غنی نمایندگی کرده میتواند؟ خانواده من شما هستید.
عزت مو په دې پګړۍ کې دی. دا ملي پګړۍ ده. د هر افغان، د هرې ژبې او د افغانستان د هر اوسېدونکي عزت په اتحاد او اتفاق کې دی.
وحدت ملی کلانترین سرمایه ما است و وحدت ملی ما متأثر شده نمیتواند. بناءً تعهد واضح است که با درک پیشنهادهای بسیار معقولتان قدم به قدم و بعضی اوقات اگر شود به دوش و بعضی دفعهها به خیز به پیش میرویم؛ اما این ضرور است که شرایط میدان را بفهمید. اگر فرق جوی و دریا را نکنید و خیز بزنید، در بینش غرق میشوید. غرق شدن انتخاب ما نیست، ساحل نجات انتخاب ما است.
نکته سومتان؛ مالکیت پروسه صلح است. شما واقعاً یک نسل آگاه هستید و من سر این نسل آگاه افتخار میکنم. گفتید یک میکانیزم خاص، میکانیزم خاص را شورای امنیت و اداره ارگانهای محلی مشترکاً ساختهاند و اداره امور ریاست جمهوری هم در آن نقش دارد. در هر ولسوالی یک نفر به حیث نقطه ارتباط با ارگ ریاست جمهوری به خواهش شما انتصاب میشود و به صورت دوامدار در مسایل صلح، انکشاف، پیشرفت و اصلاحات با هم مرتبط میباشیم.
باز هم از صمیم قلب از برگزاری این مجلس عظیم، نظریات نهایت سازنده، پیغام امید، اعتماد به نفس و پیغام باورمندیتان سر یک افغانستان با شکوه، عزتمند، با ثبات و قانونمند افتخار میکنم.
یشه سین افغانستان!
زنده باد افغانستان!
ژوندی دې وي افغانستان!
ژوندی دې وي زموږ ځوانان!