پاسخدهی امنیتی، تداوم دموکراتیک و اجماع جهانی برای صلح
کنفرانس مطبوعاتی درباره نشستهای بروکسل و عربستان سعودی و اوضاع جاری کشور
نکات اساسی:
- ناتو: تمویل، تجهیز و اصلاحات در نیروهای افغان تا سال ۲۰۲۴ میلادی.
- سلب مشروعیت دینی: اعلام جنگ به عنوان "فتنه" از طریق فتواها و ابطال بهانه طالبان.
- قانون اساسی: تنها چارچوب قانونی؛ هیچ معاملهای برای حکومت موقت پذیرفته نیست.
- انتخابات: برگزاری بهموقع و شفاف؛ ثبتنام بیش از ۸.۶ میلیون واجد شرایط رایدهی.
- امنیت: عدم تحمل هر نوع سوءاستفاده؛ پیگیری جدی حوادث فاریاب، پکتیا و ننگرهار.
- انحصار قوه: خلع سلاح گروههای مسلح غیرمسوول؛ حق استفاده از قوه تنها نزد دولت است.
- رهبری جوانان: ۴۹ درصد اعضای کابینه زیر سن ۴۰ سال هستند.
- وضعیت اضطرار ملی: برخورد با حوادث طبیعی و تغییرات اقلیمی به عنوان تهدیدات امنیتی.
- صلح منطقوی: اجماع ۸۰ درصدی؛ تقاضای اقدام عملی ضد تروریزم از سوی پاکستان.
- استقلال اقتصادی: تکیه بر عواید داخلی و صنعت برای تمویل بودجه دفاعی.
۲۴ سرطان ۱۳۹۷ | قصر چهارچنار
بسم الله الرحمن الرحیم.
هموطنان عزیز و خبرنگاران گرامی، السلام علیکم و رحمتالله و برکاته!
در نخست به خاطر حادثه المناک طبیعی که در ولایت پنجشیر رخ داد و منجر به شهادت و بیخانمانشدن شماری از هموطنان ما شد، اظهار تأثر و غمشریکی میکنم و به تمام مردم افغانستان به خصوص مردم شریف پنجشیر تسلیت عرض میدارم. برای رسیدگی به قربانیان این حادثه به ارگانهای مربوط هدایات لازم داده شده است که از تمام امکانات برای آسیبدیدگان کمک صورت بگیرد. وزیر صاحب داخله و تعدادی از مسوولین ملکی و نظامی به منظور توزیع کمک و بررسی وضعیت به ولایت پنجشیر فرستاده شده است. همچنین روز گذشته با والی صاحب پنجشیر و همکارانشان، وزیر دولت در امور حوادث و مسوولین ادارات مربوط جلسه داشتم. به وزارتها و ادارات مربوط جهت اقدامات عاجل، وسطمدت و درازمدت هدایات لازم دادهام.
تغییر اقلیم بدبختانه به یک تهدید جدی مبدل شده است، به منظور بررسیها و مطالعات تخنیکی، کمیته مشترک پوهنتونها و وزارتهای مربوط ایجاد شده است تا به صورت همهجانبه به موضوع بپردازند. سیلابهای اخیر در شمال و نقاط دیگر کشور و این حادثه غمانگیز نمایانگر این است که مدیریت سیلابها به یک مسئله عاجل ملی مبدل شده است و به خاطر مدیریت آن اقدامات لازم گرفته میشود.
هموطنان عزیز!
اولتر از همه به خاطر کنفرانس سران کشورهای ناتو که برای افغانستان یک دستاورد بزرگ به حساب میرود، به ملت قهرمان افغانستان تبریک میگویم. این کنفرانس به تمام ملت و خصوصاً به نیروهای امنیتی و دفاعی کشور یک موفقیت بزرگ بود. از رئیس جمهور ترامپ تا آخرین سخنران این کنفرانس، از نیروهای امنیتی و دفاعی کشور قدردانی کردند، و قربانیهای آنها را قابل قدر دانستند، و به خاطر حمایت، تجهیز، آموزش و تمویل نیروهای امنیتی و دفاعی کشور تا سال ۲۰۲۴ میلادی تعهد کردند و از برنامههای اصلاحات و مبارزه با فساد اداری افغانستان استقبال نمودهاند. برای اولین بار، جامعه جهانی برای حکومت افغانستان در مورد فساد توصیه نمیکرد، بلکه خواهان گسترش و تداوم اصلاحات و مبارزه با فساد شدند؛ که به دست آوردن این نوع تعهد تا دو سال قبل غیر قابل تصور بود. این همه، نتیجهی اصلاحات و اقدامات ما در بخش ظرفیتسازی و اصلاحات در نیروهای امنیتی و دفاعی کشور و قربانیهای تمام سربازان، بریدملان، افسران، جنرالان و مسوولین عالیرتبه قوای امنیتی و دفاعی ما است.
در سخنرانی و اظهارات تمام سخنرانان این کنفرانس دیدگاه مثبت در قبال افغانستان موجود بود و اجماع کامل سیاسی برای سلح و احترام خاص به نیروهای امنیتی و دفاعی کشور وجود داشت. ما په بروکسل کې د ناټو د غړو هېوادونو په کنفرانس کې د افغانستان د خلکو او دولت په استازیتوب اشتراک وکړ او په دغه کنفرانس کې مې د ناټو مشرانو ته د افغانستان د اوسني امنیتي وضعیت، تهدیدونو او فرصتونو په اړه وینا وکړه.
د ناټو سازمان ټولو غړو هېوادونو د افغانستان حکومت د سولې د پلان او د اوربند د ابتکار ملاتړ اعلان کړ او د ملي وحدت حکومت دا اقدام یې وستایه.
دوی تعهد وکړ چې پس له دې به په افغانستان کې زیات تمرکز په اولویتونو او نیمګړتیاو کوي، څو د دې مرستو مؤثریت زیات شي او زموږ امنیتي او دفاعي ځواکونو لپاره بهتره نتایج ولري.
د ناټو سازمان د سیمو په هېوادونو غږ وکړ چې د افغانستان د سولې په برخه کې مثبت نقش ولوبوي او د افغانستان له حکومت سره د سولې په کامیابولو کې همکاري وکړي.
اهمیت تعهدات ناتو در این است که این سازمان با استفاده از کمکهای نظامیشان، نیروهای امنیتی و دفاعی ما را بیشتر از پیش تجهیز و تمویل مینمایند و قوای مسلح ما از تعلیمات مسلکی جدید بهرهمند میگردند. حکومت افغانستان به منظور دستیابی به خودکفایی سهم خود را با مدیریت عواید ملی در تمویل نهادهای ملی به خصوص در مورد نیروهای امنیتی و دفاعی، انجام میدهد.
نیروهای امنیتی و دفاعی افغانستان انشاءالله به یک نیروی قدرتمند مبدل خواهد شد که در این صورت نهتنها تغییرات مثبت در وضعیت جنگی رونما میشود، بلکه تأثیر مستقیم بر گفتوگوهای صلح نیز دارد. ما به هر اندازهای که متکی به خود شویم و قوای مسلح ما توانمند شوند، به همان اندازه حرفهای خود را در مذاکرات صلح با طالبان از موقف قوی مطرح کرده میتوانیم.
در این سفر دوروزه به بروکسل با تعدادی از رهبران کشورهای اشتراککننده ملاقاتهای دوجانبه داشتم. آنان به صورت همهجانبه از پروسه صلح افغانستان حمایت کردند و تعهد سپردند که به خاطر مبارزه مشترک علیه تهدیدات مشترک در کنار افغانها ایستاده شوند.
در ملاقاتهای جداگانه با دونالد تاسک رئیس شورای اروپایی و فدریکا موگرینی مسوول روابط خارجی اتحادیه اروپا به آنان خاطرنشان ساختم که برگزاری انتخابات آینده ولسیجرگه و شورای ولسوالیها و بعداً ریاست جمهوری حتمی میباشد و از آنان به منظور نظارت در پروسه انتخابات خواستار اعزام ناظرین شدم.
در رابطه به عملیاتهای اخیر نیروهای امنیتی و دفاعی: حمایت من از قوای خاص و کماندو به خاطر تعهد آنها برای حاکمیت قانون بوده و میباشد. هدف من این است، میراثی را میخواهم در این عرصه بر جا بگذارم که در آن انحصار و استعمال مشروع قوه با دولت باشد و تنها بر اساس قانون به حیث یک دولت عادل از قوه استفاده شود.
برای من به حیث سرقوماندان اعلای قوای مسلح کشور هر نوع رفتار نیروهای امنیتی و دفاعی کشور که در مغایرت با اصول و قوانین نافذه کشور باشد، به هیچ وجه قابل قبول نمیباشد.
من در رابطه به تصاویر نشرشده از بازداشتشدگان در ولایت فاریاب و نیز وارد شدن تلفات به افراد ملکی طی عملیات نظامی در ولایات پکتیا و ننگرهار، به ارگانهای مربوط هدایت دادهام تا تحقیقات جدی و همهجانبه را در این زمینه به زودترین فرصت ممکن انجام دهند و گزارش و پیشنهاداتشان را به سرقوماندانی اعلا ارائه نمایند.
در جریان عملیاتهای نظامی تلف شدن یک فرد ملکی و رفتار خشونتآمیز با هیچ بازداشتشدهای برای من قابل قبول نیست و به نیروهای امنیتی و دفاعی بار دیگر هدایت دادهام که در عملیاتهای نظامیشان از دقت بیشتر کار گیرند.
تمام نیروهای امنیتی و دفاعی کشور در برابر قانون مسئولیت دارند و به مردم پاسخگو میباشند، و لازم است تا مطابق به احکام و ارزشهای دین مبین اسلام، قوانین نافذه کشور، ارزشهای حقوق بشری و موازین انسانی، رفتار کنند.
قوای مسلح افغانستان از سرمایههای بزرگ کشور و مردم ما محسوب میشوند که با فداکاری و قهرمانیهایشان اعتماد مردم و جامعه جهانی را به دست آوردهاند و نیاز است تا این اعتماد بیشتر از پیش تقویت گردد.
اعمال چند نفر، تصویر بزرگ را نباید خدشهدار بسازد و این اعمال باید به هیچ وجه روی مسلکی و ملی بودن نیروهای امنیتی شک ایجاد نکنند.
ما اگر در هر نوع شرایط جنگی قرار داشته باشیم، رعایت نظم و دسپلین عسکری لازم و حتمی میباشد، که مسئولیتپذیری باید به فرهنگ مبدل شود، هر کدام ما مسوول هستیم و به شما اطمینان میدهم که با متخلفین طبق قانون برخورد خواهد شد. به نهادهای امنیتی و دفاعی هدایت دادهام تا تمام مقررات، طرزالعملها، قواعد و اصول را بررسی و بازنویسی نمایند تا به تکرار چنین اعمال خاتمه داده شود.
اجماع کامل ملی برای آوردن ثبات، تحکیم نظام و تطبیق قانون موجود است. افراد مسلح غیر مسوول در سراسر کشور به یک معضله بدل شدهاند، عملیات فاریاب، ارزګان، فراه و سایر عملیاتها بر اساس خواست مردم بوده و مردم تقاضای حاکمیت قانون را دارند. اگر قوای امنیتی ما ممثل حاکمیت قانون نباشند، صلح با چالش روبهرو خواهد شد. برای صلح مسلکی، ملی و بیطرف امنیتی که قابل اعتماد همه باشد، نیاز است. برخورد با افراد مسلح غیر مسوول یک بحث ملی و خواست عموم مردم است، تا در مورد افراد و گروههای غیر مسوول اقدامات لازم صورت گیرد. تمام اقدامات حکومت افغانستان براساس خواست مردم و در مطابقت به قوانین نافذه کشور و به حیث یک حکومت پاسخگو به مردم صورت گرفته است.
بالای دستگاه عدلی و قضایی کشور به حیث یک قوه مستقل اعتماد کامل دارم، از اقداماتشان حمایت میکنم، آنها با حفظ بیطرفی خویش در چارچوب قوانین نافذه کشور به قضایا، بر اساس اصل مسئولیتپذیری رسیدگی میکنند و از حمایت کامل برخوردارند.
په سعودي عربستان کې د دیني علماو د کنفرانس په هکله:
زه د اسلامي کنفرانس سازمان، د سعودي عربستان له شاهي دولت او په خاصه توګه د سعودي پاچا خادم الحرمین الشریفین، د سعودي ولیعهد محمد بن سلمان او د اسلامي کنفرانس سازمان له سکرترجنرال نه مننه کوم چې د افغانستان د سولې په هکله یې د اسلامي نړۍ د دیني عالمانو د کنفرانس کوربهتوب وکړ.
زه د اسلامي نړۍ له دیني علماو نه مننه کوم چې د افغانستان د جنګ او انسان وژنې په اړه یې خپل دیني او اسلامي رسالت ترسره کړ او زموږ په خاوره کې یې روانه جګړه فتنه وبلله او په افغانستان کې یې د سولې په حمایت خپل غږ پورته کړ.
دا د افغانستان د دیني علماو غږ دی، په اندونیزیا کې د دیني علماو غږ دی، د خادم الحرمین الشریفین غږ دی او دا د ټولو افغانانو او د افغانستان د حکومت غږ دی. دغو دیني علماو په خپل اسلامي رسالت سره د روانې جګړې دیني مشروعیت په مکمل ډول واخیست، اوس د دې جنګ د دوام لپاره طالبانو سره هېڅ دلیل نه دی پاتې، ځکه اوس طالبان له ټولې اسلامي نړۍ سره او د ټولې اسلامي نړۍ له علماو سره مواجه دي.
اوربند ثابته کړه چې طالبان له جګړې ستړي شوي دي او زموږ عظیم ولس سوله غواړي. اوس د دې وخت دی چې د اسلامي علماو متفق غږ او غوښتنې ته لبیک ووایو او په جدي توګه د سولې مذاکرات پیل کړو.
مننه!
سؤال و جواب:
نصرت پارسا، خبرنگار رادیو آزادی: جناب رئیسجمهور صاحب، من نصرت پارسا هستم از رادیو آزادی. شما در مورد انتخابات صحبت کردید. من درباره انتخابات میخواستم سوالم را در کمتر از یک دقیقه مطرح کنم، شما گفتید که انتخابات ریاستجمهوری حتمی برگزار میشود. آیا اراده وجود دارد که در انتخابات آینده از حکومت توافقی سیاسی جلوگیری شود و حکومت بر اساس قانون اساسی شکل بگیرد؟ اگر سادهتر بگویم چه قدر اطمینان وجود دارد که از تکرار یک قدرت موازی مثل ریاست اجرائیه جلوگیری شود؟
څاروان، د امریکا غږ خبریال: زما پوښتنه ستاسې د لومړي مرستیال د راستنېدو په تړاو ده. داسې آوازې دي یا خبرونه دي چې ګواکې مذاکرات روان دي چې دی بېرته زر راستون شي. ستاسې ځواب څه دی؟
ذبیحالله دوراندیش، خبرنگار تلویزیون خورشید: آقای رئیسجمهور شما چندی پیش سفری به ولایت لغمان داشتید، خانوادهای از لغمان ادعا دارد که دخترشان از اثر تیزرفتاری موترهای نگهبانان شخص رئیسجمهور، که شما بودید، جام شهادت نوشیده. شما که بارها سخن از مبارزه برای عدالت و مبارزه در برابر کسانی که نقض قانون را انجام میدهند، سخن زدهاید، آیا این موضوع را پیگیری و عاملین آن را بازداشت کردهاید؟
علی اصغری، خبرنگار آریانانیوز: انتخابات ریاستجمهوری به تعقیب انتخابات مجلس نمایندگان پیش رو، قرار است راهاندازی شود. آیا شما در این انتخابات اشتراک میکنید یا خیر؟ و اگر میکنید بخش اعظم متحدینتان را در حال حاضر ظاهراً از دست دادهاید و با کدام تکت شما به انتخابات میروید؟
رئیسجمهور: بسم الله الرحمن الرحیم. متحدین من ملت افغانستان است؛ سه قشر عظیم افغانستان جوانان، زنان و فقرا. هدف من قدرت نبوده؛ خدمت بود و هدف من خدمت خواهد بود. ائتلافهایی که ضروری است انجام خواهد شد؛ ائتلافهای دیگری که صورت میگیرد، حق مسلم مردم است که ائتلافهای خود را انجام بدهند. انتخابات باید سر انتخاب بدیلهای واضح و مشخص باشد. آیا میخواهیم بحرانهای چهلساله را ختم کنیم یا میخواهیم بحرانهای چهلساله را عمیقتر بسازیم؟ این انتخاب مردم افغانستان است! با وضاحت مردم باید سر این فیصله کنند. انتخابات را یک قشر تعیین کرده نمیتواند، اکثریت قاطع مردم افغانستان نتایج انتخابات را تعیین میکند. آیا هنوز هم نسل من آینده افغانستان را رقم بزند [با اشاره به مقامات جوان حاضر] یا این نسل؟ این انتخاب واضحتان است. ۴۹ فیصد کابینهتان، از چهل، عمرش پایین است. میخواهید که عمر کابینهتان پس به اوسط ۶۵ برسد؟ یک انتخابی کنید که وضاحت داشته باشد.
نکته اساسی انتخابات، شفافیت آن است. از این جهت سر جامعه مدنی و بینالمللی من صدا میکنم که بهترین امکان نظارت را سر انتخابات فراهم کنند و هر نوع ضرورتی که برای ایجاد فضای بهتر شفافیت وجود داشته باشد، من در خدمتتان هستم.
انتخابات نتایج شکل آینده سیاست افغانستان را تعیین خواهد کرد. این پیش از وقت است که در این مورد ما بحثهای طویل داشته باشیم. نکته بنیادی این است که در انتخاب حتماً کاندیداهای عمدهای که بروز میکنند، طرحهای خود را به ملت ارائه مینمایند و مردم سر اینها قضاوت خواهد کرد. امید من این است، برای هر کسی که ملت رأی میدهد، یک رأی قاطع بدهد که برنامه واضح و پاسخدهی ایجاد شود.
[خطاب به خبرنگار خورشید]: سؤال جناب شما، مطلق به جای است. تحقیقات دوام دارد، هر اشتباه عمدی یا غیرعمدی که صورت گرفته باشد، تحقیقات میشود و حق به حقدار میرسد. من اول به آن خانواده تسلیت میدهم؛ چون من به نشست ناتو رفته بودم. پروگرام من این است که همراه آن خانواده شخصاً میبینم؛ تمام مسایلشان را میشنوم و تعهد واضح من است، هر اشتباهی که شده باشد، پاسخگو خواهیم بود. جان یک طفل، جان یک جهان است و عزت یک خانواده افغان از همه چیز بیشتر است. ضرورت رفتن من به ولایتها از خاطر این است که مردم افغانستان واضح بفهمند که رئیسجمهور افغانستان را به ترس وادار کرده نمیتوانند که بین مردم خود نرود. دلیلی که من به ننگرهار و لغمان، خاصتاً رفتم؛ از خاطر این بود که زیادترین تهدیدات امنیتی را امنیت ملی از آنجاها آورد و در همان صبح هم گفتند که نرو. این وضعیت برای ما قابل قبول نیست. بعد از خداوند ﷻ ما مالک و مسوول این خاک هستیم و خطر را قبول میکنیم؛ اما هیچ نوع ضرر به یک طفل بدون جبران و پاسخ نمیماند.
د جنرال صاحب دوستم موضوع غور لاندې ده او د راتګ احتمال یې کافي ډېر دی. لویې څارنوالۍ سره واضح خبرې شوي دي، ځکه موضوع حقوقي جنبه لري او نور مواد به انشاء الله تعالی زر تر زره له تاسې سره شریک شي.
خالده رشید، خبرنگار تلویزیون زن: آقای رئیسجمهور سوالم را با طرح موردی از صلح بیان میکنم. شما در نشست بروکسل حضور یافتید و در مورد گفتوگوهای صلح بحث و مذاکره شد. چندین بار ما شاهد نشستهای مختلف روی روند صلح بودیم که هر کدام باید نویدی برای صلح میبود، همچنین شما از آتشبس سخن گفتید. چه «تضمینی» وجود دارد که پس از نشست بروکسل، صلح معنیدار و واقعی به وجود بیاید؟
مجیب احساس، د کابل نیوز خبریال: زما پوښتنه د ټاکنو په تړاو ده. تېره ورځ یو شمېر سیاسي ګوندونو له حکومت نه غوښتنه وکړه چې د ثبت نام اوسنۍ پروسه ستونزې لري او حتی په ډېرو مواردو کې دوی خپل وړاندیزونه درلودل. دوی ویل تر هغو چې دغه پروسه بایومیتزیک نه شي دوی په ټاکنو کې ګډون نه کوي. اول فکر کوئ امکان شته چې دغه پروسه له سره پیل شي او د دوی غوښتنې په پام کې ونیول شي، ځکه دوی ګواښ کوي چې دغه پروسه به له یوې مخې تحریم کړي او د جمهوري ریاست ټاکنو په تړاو هم داسې ویل کېږي چې وضعیت ښه نه دی او احتمال د دې شته دی چې حکومت په یوه ډول سره راتلونکې کې د جمهوري ریاست ټاکنو لپاره د یوې جرګې له لارې هڅه وکړي چې د واک د غځولو پرېکړه وکړي. آیا داسې څه شته؟
جمهور رئیس: مننه له دې چې زه مو له دې خبر کړم چې د جرګې خبرې کېږي. [خندا] د افغانستان اساسي قانون سل فیصده تطبیقېږي. نه جرګه غوښتل کېږي او نه بل حرکت! اساسي قانون واضح، مشخص او مبرم دی! یوازې د افغانستان ولس فیصله کوي او له ۸،۶ میلیونو ډېرو خلکو ثبت نام کړی. نور څه غواړئ؟! ملګرو ملتونو ویل چې ۴،۲ میلیونه کافي دي. دوه چنده د افغانستان د ولس نوملیکنه کړې ده.
دا سیاسیون څوک دي چې د افغان ولس په استازیتوب غږېږي؟ چا انتخاب کړي دي؟ څو فیصده رایې یې ګټلي دي؟ څه وخت ولس ته اختیار ورکړی چې د ولس استازیتوب وکړي؟ زه د افغانستان د ولس جمهور رئیس یم! د افغانستان د ولس په رایه باندې دلته ناست یم! نه مې زور درلود او نه مې زر. د مغزو په برکت دلته راغلی یم!
راشئ، د ټاکنو په میدان کې داخل شئ. کومه آزادي یې بنده شوې ده، د چا مخه نیول شوې؟ میلیاردونه کنځلې کوي. د دوی طرحه کومه ده؟ ۴۰ فیصده چارې د دوی په لاس کې وې، څه یې وکړل؟ د دې ۴۰ کالو ځواب دې ورکړي. که غواړئ چې بحث ته راشو، نو راشئ چې واضح بحث ته راشو. یو ملي بحث په دې نه کېږي چې زه حوصله لرم او حوصله په دې معنی ده چې زه دار لرم. که د وزارت مالیې په موقف کې وي، بحث به مو لیدلی وي، ځکه د جمهوري ریاست په موقف کې مجبور یم چې حوصله ولرم، اما معنی د دې نه لري چې هر څوک راشي او ووایي چې د دې وطن واک لرم. واک د وطن چا ورکړی او په کوم اساس؟ د فاجعې ځواب راکوي؟ د دې بحران ځواب راکوي که یې نه راکوي؟
که تحریم کوي، دوی څوک دي چې تحریم کوي؟ او بله دا چې خبره یې له ما سره نه ده، خبره یې د ټاکنو خپلواک کمیسیون سره ده. ما یوه ورځ په کمیسیون کې مداخله کړې؟ ما یو ورځ د کمیسیون له یوه غړي سره لیدلي دي؟ دا د ولس کار دی، دا د مدني ټولنو کار دی. هر وارې باید فضا ښنده نه شي او مخصوصاً په جمهوري ریاست انتخاباتو کې... بیا درته تکراروم، هېڅ بدیل بې د ولس د رایې نشته. مور خپل ټول امنیتي او دفاعي قوت په کار اچوو چې د جمهوري ریاست انتخابات په دقیقه توګه وشي او تاسې ولیدل چې ما اعلان وکړ، هر وخت چې د ټاکنو خپلواک کمیسیون د ټاکنو وخت ټاکي، زه یې په سر سترګو منم.
هرې فیصله چې د افغانستان ستره محکمه یې وکړي، زه یې په سر سترګو منم. حاکمیت د قانون دا دی او دلته باید واضح بحث ته راشي او که خلک مسلح قواوې لري، ځان ته څنګه سیاسي احزاب وایي؟ ولس باید دا فیصله وکړي چې که سیاسي احزاب دي، سیاسي احزاب خو باید مسلح قوه ونه لري. د سیاسي احزابو ګډون ضرور دی. د افغانستان ټولنه سیاسي احزابو ته ضرورت لري، اما دوی باید دې شرایطو کې خپل مسئولیت ومني.
د افغانستان تمویل یوازې زما کار دی؟ په څه حالت کې دا وطن ماته په میراث پاتې شو؟ دنیا په پوښتنه کې وه که نه؟ خزانه مو خالي وه که نه؟ امنیتي قواو لپاره مو کومه ژمنه وه که نه؟ اوس فکر کوي چې دا هر څه اتومات شوي دي. شپږ کاله زموږ د امنیتي او دفاعي قواو تمویل آسانه خبره ده؟ اسلامي نړۍ ولې پخوا یوه ورځ له مکې معظمې او مدینې منورې نه، د سولې لپاره غږ پورته نه کړ؟ دلته خو باید وګورو چې څه کوو او چېرې ځو؟ یو عادلانه قضاوت باید موجود وي چې موږ په واضح توګه بحث ته ورسپرو او له یو بل سره وغږېږو.
کوم سیاسي ګوند ته، کوم سیاسي شخصیت ته، زما او د دولت له خوا د سر د وښبسته په اندازه تاوان رسیدلی دی؟ د چا آزادي سلب شوې ده؟ کوم شخصیت ته مو په سپکه کتلي دي؟ ټولو سره په دوامداره توګه مشوره کوو که نه یې کوو؟ نو باید پوه شئ چې مشورې یو اړخیزې نه دي. مسئولیت باید په دواړو خواوو وي او زما غوښتنه ټولو محترمو احزابو او ټولو سیاسي جریانونو نه دا ده چې اساسي قانون زموږ د بحرانو د حل کلي ده. شفاف انتخابات د دې موجب کېږي چې ولس فیصله وکړي چې څوک یې استازیتوب کوي. هر څوک چې دلته درېږي باید د ولس استازیتوب وکړي.
نورې لارې تجربه شوې نه شوې؟ دیکتاتورۍ مو تجربه کړه که نه مو کړه؟ د خاصو اعضاوو انتصاب مو تجربه کړ، که نه مو کړ؟! نتیجه یې څه وه؟ بحران! بحران پسې بحران! زموږ خبره او هدف دا دی چې اوس باید بحرانونه حل کړو او ټول ولس باید دې کې شامل وي او له ټولو احزابو نه په احترامانه غوښتنه کوم چې د مشکلاتو د حل لپاره راشي. بایومتریک په شپږو میاشتو کې امکان لري؟ غواړئ چې دا پارلمان تمدید کړئ؟ آیا ولس له دې پارلمان خوښ دی که نه دی؟ آیا غواړئ چې د جمهوري ریاست انتخابات شاته ولوېږي او سیاسي بحران راشي؟ که غواړئ چې په خپل وخت او زمان خپل کارونه وکړو؟ دلته باید واضح قضاوت ولرو.
[خطاب به خبرنگار تلویزیون زن:] از سؤال شما نهایت تشکر! شما کلمهی «تضمین» را به کار بردید. در سیاست کلمهی تضمین معنای مشخص ندارد؛ سیاست راجع به کوشش هدفمند است، راجع به به دست آوردن ممکن است، نه راجع به تضمین! چی تغییر کرد؟ تعادل قوا برای آوردن صلح به صورت اساسی از دوام جنگ کرده، تغییر داده شده است.
نکته اول: اجماع بینالمللی در قسمت صلح برای یک دهه وجود نداشت، یا زیادتر از یک دهه! امروز اجماع کامل بینالمللی برای صلح وجود دارد، کنفرانس بروکسل ممثل این اجماع بینالمللی است.
دوم: ابتکار صلح و آتشبس را حکومت وحدت ملی گرفته است. استقبال کامل از ابتکار ما شد. در گذشته یک ذهنیت بود که صلح را باید دیگران برای ما بیاورند، سر میز باید گذاشته شود و باز ما دعوت شویم که در طعام سهم بگیریم. نکتهای که اساسی است اینکه ما باید صلح را بخواهیم و این ایجاب میکند که جامعهی خود را به صورت اساسی بررسی کنیم و کمبودیهای خود را به صورت اساسی ببینیم!
سه: سه سال پیش آیا اکثریت مبصرین به این فکر نبودند که قوای امنیتی و دفاعی افغانستان خدای نکرده پاشیده خواهد شد؟ و توان این را نخواهد داشت که بقای افغانستان را تأمین کند. ما از یک امتحان بسیار سخت خواهر گل برآمدیم! از یاد مردم رفته است که ۱۳۰ هزار بیشتر قوای بینالمللی باز در حدود ۶۰۰ هزار قراردادی، ممدشان واقعی بودند و حالت مشابه بود. در سه سال، قوای امنیتی و دفاعی افغانستان از حالتی که یک طفل دوازدهساله مسئولیت خانواده را میگیرد، به یک جوان برومند مبدل شده است. اصلاحات قوای امنیتی و دفاعی ما موجب شده که امروز اعتماد واضح دنیا به این وجود دارد که قوای امنیتی و دفاعی ما قابلیت دارند، متلاشی نمیشوند و ظرفیتشان روزبهروز زیادتر میشود. قوای کوماندو دوچند و قوه هوایی ما سه چند میشود؛ ظرفیت دارند. مشکلات جدی را هم گفتیم. در سابق دیده بودید کدام جنرال از خاطر فساد اداری به بندیخانه برود؟ امروز چند تا در بندیخانه هستند؟ سیستم در حال جور شدن است، چرا سر قوای امنیتی و دفاعی اتکا میکنیم، از این خاطر که موقعیتی صلحی را که میخواهیم باید از ضعف و زاری نباشد، باید از اجماع ملی باشد! مسئلهی بنیادی این است که بعد از صلح امنیت افغانستان را کی نگاه میکند؟ این که یک مسئولیت ملی است، ولی بدون قوای امنیتی و دفاعی پاسخگو این کار را انجام داده میتوانید؟ یا پس افغانستان را خدای نکرده به جزایر قدرت تقسیم میکنید؟ باید یک راه و نقشه واضح داشته باشیم.
نکته دیگر اجماع منطقهای است. کنفرانس تاشکند بهترین ممثل ایجاد اجماع منطقهای بود. مگر در قسمت اجماع منطقهای، با یک کشور روی کاغذ پیشرفت خوب داشتیم و در عمل منتظر اقدام هستیم، جمهوری اسلامی پاکستان! چون باید وضاحت داشته باشیم. اما اجماع منطقهای در کنفرانس شانگهای به مؤثرترین وجهش ایجاد شد. قدم سوم، اجماع جهان اسلامی است. آیا جنگ، این خشونت، کلمه مهم «فتنه» که استعمال شد، این انتحار و انفجار، بر اساس تعبیرهای غلطی که در دین مبین ما اساس واضح ندارد، توجیه شده بود یا نشده بود؟! امروز در قدم اول اندونیزیا، بزرگترین کشور جهان اسلامی، اولین میزبان گفتوگوها بین علماء ما، پاکستان و اندونیزیا شد. در این چند روز با میزبانی خادمالحرمینالشریفین، جهان اسلام جمع شدند! حرف در چیست؟ جنگ تنها از راه جنگ و استعمال زور خاتمه نمیکند. جهات سیاسی و فرهنگی آن و مخصوصاً جهات دینی آن، باید مورد توجه جدی قرار بگیرد.
نکتهای را برایتان میگویم و خدمتتان نتیجهگیری فعلی را میکنم. در این مرحله فیصدی امکان صلح به مراتب زیادتر شده، اما درباره «تضمینی» که در پروسه سیاسی وجود داشته باشد، تا هدف را به دست نیاوردید، این را ابراز کرده نمیتوانید که کامیاب شدید! کوششهای دوامدار کار دارد. وضعیت ما چیست؟ در افغانستان به فضل خداوند سر ضرورت صلح اجماع کامل تمام اقشار، اقوام و نهادها وجود دارد. قیمت صلح هنوز معلوم نیست! قیمت صلح در چارچوب مذاکرات معلوم میشود و وقتی که سر قیمت صلح بیاییم، باید یک بحث ملی وجود داشته باشد. من به حیث رئیسجمهورتان این صلاحیت را دارم که اجماع ملت را به یک پروگرام صلح بدل کنم؛ اما تصویب موافقهی صلح باز ضرورت مذاکره، مشوره، و بالاخره اجماع را میخواهد. این، یعنی که در یک روز صلح نمیآید. چهل سال یک قسمت بحرانها است، بیست و دو سال قسمت دیگرش و هجده سال قسمت دیگرش است. ما باید وضاحت داشته باشیم که تمام این ابعاد را به وضاحت میبینیم، چون لازم و ملزوم یکدیگر هستند. چرا؟ چ.ن جنگ افغانستان یک جهتش جنبه داخلی دارد و جنبههای دیگرش منطقهای و بینالمللی است. جهت داخلی را ما باید در مذاکرات بینالافغانی حل کنیم، جهات منطقهای و بینالمللیاش را باید با کار دوامدار! صلح در افغانستان و آوردن ثبات، شاید از پیچیدهترین مسایلی باشد که قرن بیست و یک به آن مصادف شده است. امید این است که با تدبیر، عقل و اتفاق، ما بتوانیم آرمان ملی تمام اطفال ما را که نفس کشیدن آزاد است، به زودترین فرصت عملی کنیم.
تشکر!