تقویت معارف، توانمندسازی معلمین، و اعلام سال ۱۳۹۷ به عنوان سال معارف

بیانیه در مراسم آغاز سال تعلیمی ۱۳۹۷ و زنگ مکتب

نکات اساسی:

• سال معارف: اعلام سال ۱۳۹۷ به عنوان «سال حمایت از معارف».
• مکاتب: اعمار ۶۰۰۰ مکتب جدید با بودجه ۲۰۰ میلیون دالر و استفاده از سیستم پیش‌ساخت.
• معلمین: استخدام بر اساس شایستگی، تنظیم معاشات و حمایت از مسکن معلمین.
• آموزش دیجیتال: فراهم‌سازی انترنت و آموزش از راه دور برای مکاتب مناطق دوردست.
• عدالت جنسیتی: دو برابر شدن تعداد معلمان زن و افزایش حضور زنان در سطوح رهبری.
• صحت: تطبیق پروگرام‌های واکسین و تغذیه (فولیک اسید) در مکاتب.
• وحدت: شناختن مکاتب به عنوان «خانه‌های خدا» که توسط مردم محافظت می‌شوند.

۴ حمل ۱۳۹۷ | ليسه امانی

بسم الله الرحمن الرحيم

برادر عزیز استاد دانش، بانوی اول کشور، فضیلت‌مآب جناب مسلمیار صاحب، جناب کشاف صاحب، اعضای محترم کابینه، منسوبین محترم وزارت معارف، جناب داکتر صاحب شینواری ۱، معین صاحبان، از همه کرده زیادتر استادان محترم، هم مسلکان عزیز، شاگردان گرامی، اعضای محترم څارندوی و طفل‌های عزیز کشور، السلام علیکم و رحمةالله و برکاته!

در ابتدا به روح پاک تمام شهدای اول حمل و دیروز سوم حمل در کابل و لشکرگاه اتحاف دعا می‌کنم. دیروز صبح جلسه اساسی ما از سر قومندانی اعلا، سر تقویت امنیت کشور بود و امنیت کشور مورد توجه سرتاسری قرار خواهد گرفت. در عین حال باید بدانیم که اجماع ملی کشور در قسمت صلح عملی می‌شود. افرادی که فکر می‌کنند که اراده ملی این ملت عظیم را خدشه‌دار کرده می‌توانند، دوباره فکر کنند. راهی را که این ملت سرش به اجماع برسد به تمام قوت ان‌شاءالله‌تعالی تعقیب خواهد شد تا صلح پایدار به دست ما بیاید. صلح از خاطر کیست؟ صلح از خاطر طفل، زن، عالم دین و تمام اقشار این ملت است. بنابر این ما باید بدانیم که این بحران‌های چهل سال گذشته، قابل دوام و قبول نیست. دې ته به ان‌شاءالله تعالى د پای ټکی ږدو.

قسمی که قاری صاحب محترم آیات شریف را خواند، ما به دین مبینی تعلق داریم که اولین کلمات وحی: «اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ» ۲ است. دانش در طول تاریخ اسلام جایگاه نهایت بزرگ داشته و تعقیب دانش نه تنها وظیفه فردی و ملی؛ بلکه وجیبه اسلامی ماست و فراموش نکنید که پیغمبر بزرگ اسلام فرمودند که «مکارم‌الاخلاق» را تکمیل می‌کنم به حیث یک معلم. این معارف، مسلک مقدس است، من از زحمات دوامدار تمام معلم صاحبان و اراکین معارف از صمیم قلب تشکر می‌کنم و همیشه مدیون و قدردان‌تان هستیم.

در سال‌های گذشته در عرصه دسترسی به تعلیم و تربیه پیشرفت‌هایی شده که این ارقام شاهدش است. شمار استادان و متعلمین زیاد شده‌اند؛ اما با تأسف کیفیت تعلیم و تربیه بسیار پایین است، این واقعیت تلخی است که تا هنوز ۵۰ فیصد مکاتب ما تعمیر ندارند، نیم معلمین معیارهای پایین تدریس را پوره نمی‌توانند و متعلمین ما آنچنان تعلیم نمی‌آموزند که آن‌ها را به داشتن یک زندگی موفق، دانش، مهارت‌ها و قابلیت‌های کافی آماده کند. سه و نیم میلیون کودک واجد شرایط ما که سن‌شان مطابق به شمولیت در مکتب است، از تعلیم به دور هستند و در حدود یک‌هزار مکتب در سراسر کشور متاسفانه مسدود می‌باشند. این وضع قابل قبول نیست؛ اما از طرف دیگر امروز در نمایشگاه، من آثار آینده را دیدم: طفل ۹ ساله‌ای که برای برق فکر و دستگاه ایجاد می‌کند. دختر یازده ساله و دوازده ساله در تمام معارف یک استعداد عظیم است. ضرورت این است که نظام تدریسی این استعداد عظیم اطفال ما را تقویت کند و عرایضی که خدمت‌تان دارم صرفاً برای تقویت این استعداد خدادادی اطفال و تقویه معلمین ماست. د معلم په حیث ما خپل ډېر عمر د وطن اولادونو او نورو هيوادونو له بچيانو سره تېر کړی، نو معارف همېشه زما په زړه کې لومړيتوب درلود. ولي متاسفانه بايد ووايم زه په هغو شرايطو کې جمهور رئيس شوم چې څه زما په زړه کې وو، هغه زما لومړيتوب نه شو کېدای، ځکه د جمهور رئيس او سرقومندان د اعلی په حيث زما اول مسئوليت دا و چې د دې خاورې بقا وساتم، د دې خاورې حيثيت وساتم او دا بيرغ وساتم! ان‌شاءالله تعالى د لوی خدای ﷻ، د علماء کرامو، د ټولو اقشارو، د مشرانو، د معلمینو او ولسي مشرانو په برکت درته نن اطمينان درکوم چې د افغانستان بقا نوره د سوال لاندې نه ده. اين ملت عظیم دوام خواهد داشت و ما ان‌شاءالله‌تعالی به آرزوهای خود خواهد رسیدیم. در عین حال من مجبور بودم که بعد از خروج زیادتر از صد هزار عسکر بین‌المللی، شهامت و عزت قوه امنیتی و دفاعی افغانستان را برای دنیا تثبیت کنم و من امروز افتخار دارم که قوای امنیتی و دفاعی ما در تمام سنگرها از عزت این خاک دفاع می‌کنند. جنرال صاحب بارکزی او ټولو جنرال صاحبانو، مننه! اکثريت مردم به این فکر بودند که اردو، پولیس و امنیت ملی افغانستان شش ماه دوام نخواهند کرد. به حیث یک شاگرد تاریخ این کشور نظر من دیگر بود و فضل خداوند نظر من ثابت شد، افغان همیشه از افغانستان دفاع می‌کند.

اما امروز مهم‌ترین وظیفه ما بعد از اینکه اقتصاد را به حرکت آوردیم، پروژه‌های بزرگ در حال عملی شدن و مناسبات بین‌المللی و منطقه‌یی در حال پیشرفت است، سر یک افغانستان باثبات و مرفه ان‌شاءالله‌تعالی اجماع منطقه‌یی، جهانی و ملی وجود دارد و از همه کرده بیشتر اجماع ملی کشور در ایجاد صلح امکان این را می‌دهد که ما سر اولویت اساسی که آینده نه تنها نسل فعلی ما بلکه نسل‌های آینده ماست - که تعلیم و تربیه است - توجه کنیم.

منحیث رئیس‌جمهور و خادم اول‌تان می‌خواهم که ابتکارات جدید را در خصوص حمایت از معارف کشور با ملت محترم، استادان گرامی و شاگردان عزیز، شریک سازم.

نخست، سال نو ۱۳۹۷ را سال حمایت از معارف کشور اعلام می‌کنم و به خاطر حمایت از معارف در این سال، پیام‌های مهم دارم:

در چهار ماه گذشته حد اقل ده جلسه تحت ریاست شخص من صورت گرفته و قسمی که جناب شینواری صاحب گفت، پلان معارف را کلمه به کلمه خوانده‌ام، در هر ماه سال ۱۳۹۷ یک جلسه اساسی رهبری دولت جمهوری اسلامی افغانستان تحت زعامت من راجع به مسایل معارف تمرکز خواهد داشت که از یک طرف پیشرفت‌ها را انداز کنیم و از طرف دیگر مشکلات را به‌زودی حل نماییم.

هدایت من به تمام وزارتخانه‌ها این است که با معارف همکاری همه‌جانبه نمایند و معارف را در رأس هر برنامه خویش قرار دهند. مسئله معارف تنها به وزارت معارف تعلق ندارد، امسال تمام دوایر دولتی و امید است که دوایر غیر دولتی نیز ممد معارف باشند و این سلسله کار دوام کند.

دوم، در سال جدید به تعداد شش هزار ساختمان مکتب در ظرف دو سال آینده اعمار خواهد شد. پیشتر وقتی که من همراه ولایات صحبت می‌کردم؛ شکایت اول ننگرهار و جوزجان از عدم موجودیت مکاتب بود. شش هزار مکتب کمبود را ان‌شاءالله‌تعالی تکمیل می‌کنیم. به وزیر انکشاف دهات، محترم کریمی صاحب در این خصوص هدایت داده‌ام و ۲۰۰ میلیون دالر برای آن (مکاتب) اختصاص داده شده است. همچنین به وزارت شهرسازی هدایت داده‌ام که به تعداد ۱۰۰ مکتب راکه یک قسمت زیاد آن لیسه خواهد بود، توسط سیستم پیش‌ساخت، آماده کند. معنی این چیست؟ مکتب‌ها در کابل در فابریکه تولید، و انتقال داده می‌شود که در ظرف یک تا دو هفته در ساحه، یک مکتب هشت صنفه مطلق آماده استفاده می‌شود و این از خاطر مناطق ناامن ماست. مناطق ناامن افغانستان محور توجه خواهد بود.

سوم، طبق دستور کابینه، وزارت معارف کشور طرزالعمل رتب و معاشات معلمین را ترتیب کرده است و با نشر آن در جریده رسمی نافذ می‌شود و تا ۲۷ اسد سال ۱۳۹۷ تعداد زیادی از معلمین با تکمیل نمودن میعاد قانونی، از این امتیاز که تقاضایش داشتید، استفاده خواهند کرد.

من می‌فهمم که هیچ وعده من یادتان نمی‌رود، از آن خاطر به وعده‌ای که دادیم، می‌آیم.

چهارم، من به معلمین وعده نموده بودم، به اساس پیشنهاد وردک صاحب ۱ که مسکن و سرپناه قابل استطاعت برای آنان فراهم می‌سازم؛ ولی تا اکنون در این خصوص موفقیت‌های لازم را نداشته‌ایم؛ اما به وزارت شهرسازی و اداره مستقل اراضی هدایت داده‌ام که برای حل این مسئله یک طرح عملی را ترتیب نمایند که معلمین، مهاجرین عودت‌کننده، بیجاشدگان داخلی و ورثه شهدا دارای سرپناه و مسکن خواهد بود. در این بخش برای‌تان گزارش می‌دهیم. در ضمن از جلسات یک ماهه و پیشرفت این موضوع که مورد علاقه‌ی همه‌تان است، حتماً ان‌شاءالله‌تعالی خبر خواهید شدید.

پنجم، خواهر ما ترتیب درس بعید (از راه دور) را ذکر کرد. به وزارت مخابرات و تکنالوژی معلوماتی - هدایتی صاحب ۱ تشریف دارد - و اداره اترا دستور داده‌ام که باید مکاتب مرکز به شمول ولایات را با انترنت وصل نمایند که امروز در مرکز آغاز می‌گردد و بعداً به ولایات گسترش می‌یابد و با این کار به کمک کمپیوتر و تکنالوژی، نتیجه تعلیم شاگردان بالا می‌رود. طفل ما باید دسترسی به تکنالوژی معاصر داشته باشد و معنی‌اش این است که اداره اترا پول دارد و وزارت مخابرات و تکنالوژی معلوماتی اولویتش این است که از سیستم‌هایی که استفاده نمی‌کند، آن را در اختیار معارف قرار دهد. په دې وسيله چې هر چېرې موږ درجه اول معلم نه شوو رسولای، درجه اول نصاب او د معلمينو غږ ور رسولای شوو، نو هيله ده چې دا به د وطن د بچيانو لپاره لوی پرمختګ وي.

ششم، جامعه مدنی نیز فعال گردیده و برای آنان سهولت‌های قانونی فراهم شده است که در تربیه بعید و مستقیم با وزارت محترم معارف همکاری کنند.

هفتم، به وزارت صحت عامه هدایت می‌دهم که در زمینه برنامه‌های صحی مکاتب، شاگردان و متعلمین با وزارت معارف از نزدیک کار نماید:

الف - در ایجاد برنامه جامع صحی مکاتب، وزارت صحت عامه همکاری می‌کنند؛

ب - پروگرام توزیع تابلیت‌های آهن و فولیک اسید به دختران را عملی می‌سازند. وزیر صاحب محترم زنان و دیگر خواهران! این تابلیت‌ها برای زندگی آینده دختران ما یک نقش حیاتی دارد و ضروری است که راجع به این، تعبیرهای غلط صورت نگیرد، این ممد قوت‌شان می‌باشد و ضروری است که هر دختر جوان، قوت‌مند و دارای صحت لازم باشد.

ج - واکسین اطفال به خصوص واکسین تیتانوس به صورت عمومی تطبیق می‌شود، این از صدها مرض جلوگیری می‌کند و طفل‌های پسر و دختر از این استفاده خواهد کرد.

د - برای شاگردان جدیدالشمول، پروگرام صحی را ترتیب نمایید که برای همه این‌ها ان‌شاءالله تعالی توجه خواهد شد.

هـ - مخصوصاً در پروگرام محترم وزارت انکشاف دهات تهیه آب آشامیدنی صحی و حفظ‌الصحه اولویت دارد و وزارت‌های انکشاف دهات و صحت عامه در این بخش همکاری خواهند کرد.

هشتم: صندوق قرضه برای معلمین:

الف - برای وزارت مالیه هدایت داده‌ام که در این زمینه همکاری دوامدار کند.

ب - بالای تمام تجار و سرمایه‌داران صدا می‌کنم که برای کمک به این صندوق اقدامات کنند. تاجران ما وعده کردند ان‌شاءالله نتیجه این را خواهید دید و همه‌ی ما به شمول بانوی اول و من در این بخش کمک خواهد کردیم.

ج - برای تمام ارگان‌های امنیتی هدایت است که در زمینه تأمین امنیت مکاتب، معلمین و متعلمین از روی مکلفیت همکاری نمایند. مخصوصاً از ابتکار شینواری صاحب در قسمت څارندوی استقبال می‌کنم. څارندوی باید وسیله این شود که در مکاتب ما، امنیت کامل وجود داشته باشد تا استادان محترم و اطفال عزیز در فضای مصون زندگی کنند. این را متوجه باشید که هیچ نوع تهدید برای اطفال و معلمین، مخصوصاً معلمین زن، قابل قبول نیست و در صورت کوتاهی، شدیدترین جزای امنیتی برای اشخاص داده خواهد شد.

د - از بزرگان و علماء عزیز ما، می‌خواهم که از تعلیم و تربیه حمایت معنوی نمایند.

هـ - ما همراه اتاق تجارت و صنایع در حال بحث هستیم، این بحث‌ها در مراحل آخر هستند، مثلی که به سره میاشت کمک کردند - که یک و نیم فیصد کمک می‌کند - یک فیصدی واردات را خاصتاً برای تقویه معارف ان‌شاءالله تعالی اختصاص خواهند داد.

و - از جامعه مدنی کمک می‌خواهم تا کودکان واجد شرایط را که از تعلیم به دور هستند، شامل مکتب بسازند.

نهم، د پوهنې د اصلاحاتو د پلان د عملي کېدو رهبري: زه، استاد دانش، ډاکټر صاحب عبدالله او د ملي وحدت حکومت اول درجه مسوولین به یې کوو. دلیل یې دا دی چې تېر کال زموږ لوی خجالت په داخل کې و، د افغانستان په خارج کې یو گزارش و چې د معارف په وزارت کې یې ډېر پراخ فساد شود، دا رقم فساد د منلو نه دی. که له اوبو نه څوک غلا وکړي، خو حاصل به لږ څه کم شي، که له وارداتو نه څوک غلا کوي عوايد به لږ څه کم شي، اما زموږ ماشوم او معلم نه چې څوک غلا کوي دا کفر دی، دا د منلو وړ نه ده. په دې برخه کې زه غواړم د جناب ډاکټر صاحب شينواري نه خاصه مننه وکړم، تاسې او هغه استادان او مسوولين چې شپه او ورځ مو په دې څلورو مياشتو کې کار کړی، موږ ټول مو منندوی يوو.

د معارف وزارت به کوچنی شي او د معارف وزارت به مسوول وي. یکی از تصامیم من این است که یک مقرری معلم بعد از این بدون کمیسیون اصلاحات اداری صورت نمی‌گیرد، هر پوست معلم رقابتی خواهد بود و به رقابت آزاد تعیین خواهد شد. دیگر فرهنگ اینکه یک معلم رشوت بدهد پنجاه هزار و یا هم یک لک قطعاً قابل قبول نیست، قابل جزا است.

د ښوونکو لپاره د منطقوي معاش طرحه به د بشري منابعو په شورا کې تر بحث لاندې ونیسو او معقول حل به ورته پیدا کړو. کومو سیمو کې لږ پرمختګ کړی، هلته به تحصیل یافته او با مهارته معلمین ولېږو. خبره دا نه ده چې فیصلې تازه نه وي، خبره یوازې دا ده چې معیارونه واضح ووسي چې سبا بیا په کې ستونزې نه وي. کومو سیمو چې لږ پرمختګ کړی، هلته د تعليمي خدماتو د ځانګړې بستې د تطبیق لپاره زما حمایت له تاسې سره دی او پوهنې وزارت ته مې لارښوونه ده چې د افغانستان ټول ماشومان د خپلو اولادونو په شان وګڼي او ټولو ته عادلانه او باکیفیته زده کړې برابرې کړي.

خویندو، وروڼو او ګرانو وطنوالو!

دا د منلو وړ نه ده چې د افغانستان ۱۷ ولایتونه دې د پوهنې له نظره په یوه حرکت کې وي او ولس یې ښکته لاړ شي، ټول افغانستان د ټولو ماشومانو ګډ کور دی او د افغانستان هر ماشوم باید په عین صورت مخکې لاړ شي.

لسم: د معارف د مبتکرو ځوانو کادرونو، زده کوونکو، ښوونکو او مرستندویانو د تشویق او ستایلو په سلسله کې نن اول اقدام بولي، من از همه‌ی پیشتازان، مکاتب و استادانی که ابتکار دارند، مخصوصاً از استادان، مؤسسین مکاتب و شاگردان ابراز امتنان می‌کنم. ابتکار رمز ترقی آینده ما است، اگر طفل ما تحرک مغزی نداشته باشد، به‌زودی به پیری می‌رسد.

شما مرا همیشه افتخار دادید که ۳۰ سالی را که در بیرون زندگی کرده‌ام در عمرم شمار نکردید، از این خاطر د ځوانانو په حيث مې شمېرئ، اما دا ځکه چې په ما پانګونه وکړئ، زه څه غواړم؟ هر افغان ته هغه شرایط غواړم چې اشرف غني ته مساعد وو.

از جهت که این ابتکار نهادینه شود، به شینواری صاحب و وزارت محترم معارف هدایت من این است که یک صندوق را برای ابتکارات ایجاد کنند تا هر مبتکر تقویه و تسهیلات لازم برای‌شان فراهم شود.

د پوهنې وزارت به راته د معلم په ورځ د هغو محترمو معلمینو د تقدیر بل پیشنهاد هم وکړي چې له نویو او ابتکاري لارو چارو یې کار اخیستی وي او شاګردانو ته یې د زده کړې په تسهیل کې برياليتوب ترلاسه کړی وي.

معلمان مبتکر ما ضرورت به تشویق دارند و هر چه ابتکارتان زیادتر باشد، ان‌شاءالله تعالی فضای تشویق بهتر خواهد شد. در خصوص پیدا کردن زمین برای مکاتب بدون زمین - اول برایم تکان‌دهنده بود، وقتی که کریمی صاحب ارقام را آورد که برای چند هزار مکتب هنوز زمین اختصاص داده نشده است - هدایت من به بیک صاحب، رئیس محترم اداره مستقل ارگان‌های محلی، اداره محترم اراضی و آب، تمام والیان، شاروالان و ولسوالان این است که در ظرف شش هفته برای تمام مکاتبی که امروز زمین ندارند، زمین پیدا کنند. این اولویت ما است، طفل ما دیگر از مکاتب به من نگوید که مکتب نداریم. بزرگان قومی و دینی همواره در این خصوص، آماده همکاری اند و از آنان تشکر می‌کنم و از آن‌ها می‌خواهم که به کمک و حمایت‌های‌شان بیشتر ادامه بدهند.

وزارت معارف در دو سال گذشته، ۱۳۳۰ جریب زمین حمایتی را از سوی مردم جلب کرده است که معادل ۴۲۵ میلیون افغانی می‌شود. من به خاطر این همکاری بی‌شایبه از ملت محترم و عزیز خویش ابراز امتنان می‌کنم. آرزوی من این است که این چنین همکاری دولت و ملت ادامه یافته و تقویت گردد. در مجموع، از این گونه تلاش‌های وزارت معارف تشکر می‌کنم.

این وزارت در دو سال گذشته برعلاوه زمین، معادل یک و نیم میلیارد افغانی کمک را جلب کرده است. هدایت من به آنان این است که این کار را بیشتر منظم نمایند؛ یک سیستم شفاف و میکانیزم تقدیر را ایجاد کنند تا حق آن عده مردم ادا گردد که برای دولت و وزارت معارف خویش کمک می‌کنند. من بالای ملت صدا می‌کنم، در قسمت اعمار مساجد این ملت عظیم معجزه کرده، زیادتر از ۱۶۰ هزار مسجد از طرف مردم در این ۱۷ سال آباد شد، چون مردم عقیده دارند.

زمین و تعمیر مساجد و معاش تعداد زیادی از علماء کرام، از طرف خود مردم تهیه شده است. این فریضه دینی را مردم ما به بهترین وجه انجام دادند، صدا و خواهش من این است که عین حشر ملی را برای تقویه معارف انجام بدهند، و مخصوصاً علماء کرام، جناب کشاف صاحب تاسي او د علماوو شورا باندې غږ کوم چې ټول افغانستان په يوه جهت راوړئ چې مکاتبو ته هم ولس د خدای په کور په حيث وګوري، ځکه دلته د کلمة الله درس ورکول کېږي. در زمینه نصاب جدید تعلیمی پیشرفت‌های خوبی صورت گرفته است که جناب شینواری صاحب برای شما طرحش را داده. تشکر می‌کنم که بار عظیم و ظلم بزرگی را که سر اطفال ما وجود داشت، کم کردید. حال در کدام جای دنیا است که سر طفل صنف دو، ۷ مضمون بخواند و سر شاگرد صنف ده، ۱۶ مضمون؛ این کم شده و هنوز هم باید بهتر شود و امید واضح دارم که کتاب‌هایی نشر شده - با یک کیفیت خوب نشر شده- در اختیار تمام دانش‌آموزان و معلمان گذاشته شود. تکنالوژی را قبلاً ذکر کردم و خواهر ما هم ذکر کرد، وزارت محترم مخابرات و تکنالوژی معلوماتی و اداره اترا تمام امکانات خود را برای انتقال نصاب از راه تکنالوژی در اختیار وزارت محترم معارف قرار خواهد داد.

کتاب‌ها یک مشکل عظیم دیگر بود که در سال‌های گذشته برای ۳۰ درصد شاگردان چاپ می‌گردید. سال گذشته اتفاقی من اطلاع گرفتم که در انتقال کتاب‌ها یک مشکل عظیم وجود داشت و به ماه‌ها به عقب می‌افتاد؛ اما امسال ان‌شاءالله‌تعالی ۱۰۰ درصد کتاب‌ها چاپ خواهد شد و سیستم توزیع آن هم به صورت شفاف ایجاد شده و بودجه مورد نیاز پنج ساله آن آماده شده است. طفل و معلم ما باید دیگر شکایت نداشته باشند که کتاب برای‌شان نمی‌رسد و تمام نهادهای دولتی در قسمت انتقال کتاب کمک خواهند کرد.

برای نخستین بار افتخار داریم که کتاب‌های مدارس اسلامی و دارالعلوم‌ها به بهترین قطع و صحافت به چاپ رسیده او د علماء کرامو په اختيار کې قرار لري، کتاب‌های سوادآموزی هم به اساس قابلیت‌ها نوشته و به چاپ رسیده است.

معارف وزارت به يو مسلکي او غير سياسي ادارې باندې بدلوو. غير مسلکي افراد چې د ارتباطاتو او روابطو په اساس دلته راځي، په دې وزارت کې ځای نه لري او دا وزارت د نفاق د سیاست لپاره او د تفرقې د سياست لپاره او د وړو سياستونو لپاره ځای نه لري. د افغانستان ماشوم معصوم دی او دا ماشوم بايد د مسلمان او افغان په حيث وروزل شي او منځ کې بايد د افغانستان د ټولو اقوامو او اقشارو اتحاد، يووالی او مساوات وي، تفرقه در معارف ما جای ندارد. تمام اقوام افغانستان برادر و برابر هستند، هیچ افغان از هیچ افغان دیگر کمتر نیست و هیچ افغان از هیچ افغان دیگر برتر نیست. بنابراین هر نوع ایجاد تفرقه یا خدای ناکرده فضای توهین و تحقیر در معارف ما جای ندارد. هر نقطه افغانستان را ببینید، مهد یک امپراتوری یا یک دولت بوده، افتخارات عظیم ما افتخارات مشترک تمام افغان‌ها است و آینده افغانستان، آینده مشترک تمام افغان‌هاست، دردهای ما مشترک است؛ دردها را باید مرهم بگذاریم، نه اینکه دردها را زیاد کنیم. از این خاطر وزارت محترم معارف باید کُد اخلاقی واضح اسلامی و ملی را داشته باشد و در این‌جا (معارف) سیاست‌های کوچک و غیره جای ندارد.

په تېرو کلونو کې له بده مرغه د ښوونکو په استخدام کې ژور فساد موجود و. سږ کال په ډېر شفاف ډول د ۸۰۰۰ بستونو امتحان اخيستل شوی او امتحان یې په ولایاتو کې اخيستل شوی. جای واضح افتخار است که تعداد زیادی از زن‌های افغان در این پروسه اشتراک کردند و موفقیت‌شان را من تبریک می‌گویم، همچنین ۱۸ هزار بست دیگر معلمان امسال از عین طریقه استخدام خواهد شد.

تېر کال مې د پوهنې وزارت ته د ښځينه ښوونکو د تشویق په خاطر ۳۰۰۰ قراردادي بستونه منظور کړي وو چې ۲۵۰۰ یې استخدام شوي وي، د دې لپاره چې د نجونو په ښوونځيو کې د ښځينه ښوونکو شتون زښت زيات ضروري دی، زه دغه شمېر سږ کال دوه چنده یا سل فيصده زیاتوم، يعني ۶۰۰۰ بسته خاص ښځینه استادانو ته اختصاص کړل شي. د پوهنې وزارت دې د ښځينه قراردادي ښوونکو شمېر ۵۰۰۰ ته ورسوي.

نکته‌ای که هنوز شکایت دارم، کمبود زنان در سطوح رهبری وزارت معارف است. قابل توجه تمام اراکین وزارت محترم معارف! این قابل قبول نیست که تمام معینان و ۹۰ فیصد رئیسان‌تان مرد است. در یک وزارتی که اکثریت یا به طور مساوی خانم‌ها حصه دارند، این وضع قابل قبول نیست، به صورت اساسی و همه‌جانبه تغییرش بدهید. چی پیغام است برای دختران جوان ما اگر خود را در سطح رهبری نبینند، چرا درس بخوانند؟ از این خاطر باید یقین داشته باشید که تقویه زنان در تمام سطوح رهبری دولت افغانستان جز پروگرام صلح ماست. حقوق زنان افغانستان تنها زیاد شده می‌تواند و به هیچ صورت کم نمی‌شود. از جوانان مبتکر و با استعداد هم در مکاتب و هم در پوهنتون‌ها یک تقاضا دارم و آن این است که به صورت رضاکارانه در تعلیم و تربیه اطفال کمک کنند. در کوچه، محله، ولسوالی و جاهای مختلف کمک کنید. همچنین از مردم و خانواده‌های گرامی تقاضا دارم که در نظارت از مکاتب و حاضری معلمین و مدیر صاحبان و غیره همکاری کنند. تا نظارت مردمی وجود نداشته باشد، نظارت دولتی کفایت نمی‌کند و مخصوصاً از پروگرام همبستگی ملی تقاضا دارم جناب کریمی صاحب که شوراهای محل در گذرها و ولایات باید بتوانند در بخش نظارت معارف، موجودیت مکاتب و حاضری، یک نقش اساسی را ایفا کنند.

دو نکته آخر دارم، ببخشید زیاد! یک: آموزش‌های حرفوی است، در این بخش کمبودی‌های زیادی داشتیم؛ اما در این دو سال تحقیقات اساسی صورت گرفته است و در دو سال آینده ان‌شاءالله‌تعالی شما شاهد عملی شدن پروگرامی خواهید بود که در هر ولسوالی یک مکتب مسلکی تخنیکی به وجود بیاید و فعال باشد. این یک پیغام عظیم است که شاگردان ما بی سواد نمی‌برآیند و می‌توانند در بازار کار به صورت اساسی سهم بگیرند و بعد از اینکه کارهای تخنیکی خود را انجام دادند، می‌توانند کارهای مسلکی دیگر خود را انجام بدهند.

په اخره کې يوه غوښتنه لرم، غوښتنه مې دا ده چې موږ سږ کال له دوو ډېرو لویو ملي پروسو سره مخ يوو: اول د افغانستان انتخابات دي. په ۱۳۹۷ کال کې به د ملي شورا او د ولسوالیو شوراګانو انتخابات کېږي د انتخاباتو د قانون په اساس چې جناب استاد دانش نه مننه کوم، معلم صاحبانو او استادانو ته يوه خاصه ونډه ورکړل شوې ده.

خواهش من از تمام استادان و اراکین وزارت معارف این است که نقش‌تان را در انتخابات به صورت اساسی ایفا کنید. هم مردم را قناعت بدهید که رأی بدهند، هم حقوق و وجایب مردم را برای‌شان تشریح کنید و در مراکز رأی‌گیری عمده‌ترین نقش نظارت‌کننده را شما دارید و ممد هستید. امید است در این بخش ندای کمیسیون محترم انتخابات را جواب بگویید.

زموږ بله پروسه سوله ده، څلوېښت کاله جنګ زموږ کلتور بدل کړی، د افغانستان عظیم کلتور د یو بل د منلو کلتور و، هغه د پښتو متل مو اورېدلی چې وايي: «که تا وېل چې زه يم او ما وېل چې زه يم، نه به ته يې، نه به زه يم - که ما وېل چې ته يې او تا وېل چې ته يې، هم به زه يم، هم به ته يې». راشئ چې زه او ته نه تېر شوو، د يوه عظيم ملت غوندې ووايو چې موږ يو يوو، موږ افغانان يوو، موږ سوله کوو، موږ ثبات راوړو، موږ امنيت راوړو او موږ ترقي راوړو.

در این بخش نقش استادان محترم و شاگردان ما در هم‌پذیری، فرهنگ صلح، بحث و استدلال نه فرهنگ زور، اساسی است. استدلال جز فرهنگ اسلامی و ملی ماست، یکدیگر را قبول کردن، به همدیگر ارج و احترام گذاشتن، احترام بین زن و مرد، طفل و بزرگ، پیر و جوان، و تمام اقشار و اقوام ضرورت حیاتی ماست و معارف ما ان‌شاءالله‌تعالی در این سال با این اجندای مهمی که پیشرو داریم، شاهد موفقیت‌ها خواهد بود.

یشه سین افغانستان!

زنده باد افغانستان!

تل دې وي افغانستان!

پاینده‌باد معلمین و متعلمین ما!