د افغانستان د ځوانانو ځواکمنول: رهبري، یووالی او ملت جوړونه
په کابل کې د ځوانانو د نړیوالې ورځې په نمانځغونډه کې وینا
مهم ټکي:
- رهبري او مسؤلیت: ځوانان ملت ته بڼه ورکوي، کړکیچونه پای ته رسوي او یووالی رامنځته کوي.
- شجاعت او قرباني: په امنیتي، دفاعي او عامه خدماتو کې د مېړانې او زړورتیا ستاینه.
- پوهه، مهارتونه او تدبیر: پر کره معلوماتو، زده کړو او حکمت ولاړې پریکړې.
- ښوونه او روزنه او اصلاحات: تعلیمي سیسټمونه ځوانان د یوویشتمې پېړۍ ننګونو او دندو ته چمتو کوي.
- کارموندنه او متشبثین: کاري فرصتونه او سوداګریز نوښتونه اقتصادي اسانتیاوې تضمینوي.
- روڼتیا او ځواب وینه: دولت باید پرانیستی، د وړتیا (لیاقت) پر بنسټ او له فساد څخه پاک وي.
- ملي یووالی او پیوستون: ځوانان د تفرقې په وړاندې درېږي، سوله ترویجوي او ګډ هویت جوړوي.
- د ځوانانو ګډون او استازیتوب: ځوانان په فعاله توګه حکومتولۍ او پالیسیو ته بڼه ورکوي.
٢١ اسد ١٣٩٦
بسم الله الرحمن الرحیم
خوشکلدینگ! ښه راغلاست! خوش آمدید!
جوانان عزیز، مهمانان گرامی خارجی، اعضای محترم کابینه و ادارات مستقل، جناب اشکون صاحب، اولتر از همه روز بینالمللی جوانان را به تمام خواهران و برادران تبریک میگویم، مبارک مو شه!
این روز به معنی این نیست که یک روز است. این روز به معنی این است که شما جوانان، باید دیدگاه پنجاه ساله داشته باشید، نه دیدگاه پنج روزه و پنج ساعته. شما جوانان بید نیستید که به هر بادی به یک سمت بروید، شما آیندهسازان افغانستان هستید.
تاریخ، هر نسل را یک رسالت برایش تعیین میکند و یک چلنج یا چالش را در پیش رویش میاندازد. آدم، زمان زندگی خود را انتخاب نمیکند، سرنوشت برایش انتخاب میکند. سرنوشت شما این است که بحرانهای افغانستان را ختم کنید. رسالت شما این است که فساد را پایان دهید. هدف شما این است که وحدت ملی را تمثیل کنید و از نگاه تاریخی، فرصتتان این است که بزرگترین نسل تاریخ معاصر افغانستان شوید.
زه لومړی له تاسې نه مننه کوم چې په انتخاباتو کې مو ګډون وکړ، که تاسې په انتخاباتو کې ګډون نه وای کړی، زه به نن ستاسې جمهور رئیس نه وم. هر څوک چې درته وايي سیاست کې ګډون نتیجه نه لري، نن یې وګورئ! دوی ته وګورئ! ځان ته وګورئ! جهان ته وګورئ! تاسې یئ چې ګټلې مو ده، مننه!
دوم؛ من تشکر میکنم که سن مرا در نظر نگرفتید، فکر جوان مرا در نظر گرفتید. امید است به این نتیجه رسیده باشیم که فکر جوان کار است نه تنها سن جوان. خصوصاً من از شجاعت خواهران تشکر میکنم، از مقدسه احمدزی و تهمینه شجاع١. امید ما این است که میلیونها تهمینه و مقدسه تربیت شوند تا در سالهای آینده، این تالار نیم نیم از حضور دختران باشد، پنجاه پنجاه.
من شش موضوع دارم. نکته اول من این است که میخواهم از نسل جوان، از قربانی، شجاعت و دلیریشان در صفوف قوای امنیتی و دفاعی افغانستان ابراز تشکر کنم. نن د افغانستان هر ګوټ کې افغان ځوانان قرباني ورکوي چې ستاسې موجودیت دې تالار کې وساتي! مه هېروئ چې دوی هره ورځ مرګ په سترګو ویني او اکثریت ورځي مرګ له دوی نه تېښتي، نه دوی له مرګ نه! په دې برخه کې زه غواړم زموږ د ځوان او پیاوړي وزیر صاحب د دفاع نه مننه وکړم. ستاسې په دفاع وزارت کې نسلي تغییر راغی، نور به د نسلونو تضاد نه وي، دلته به همغږي وي او تل به شجاعت او اتلولي وي او په عین حال کې د نسلونو همغږي. همدا رنګه چې وزیر صاحب د دفاع د نوي پوهې او صلابت استازیتوب کوي. جناب لوی درستیز او زموږ نور محترم جنرالان له تجربې او د وطن له پوهې نه استفاده کوي. د دواړو ترکیب به انشاءاللهتعالی ستاسې د امنیت موجب شي.
این را به یاد داشته باشید که نسل شما پاسداران استقلال، حاکمیت ملی، تمامیت ارضی و رفاه آینده کشورتان است. آرزوهای غازی امیر امان الله خان، قهرمان ملی ما، عملی میشود. زه د افغانستان دښمانانو ته یو پیغام لرم: دا ملت هغه ملت نه دی، دا ولس هغه ولس نه دی چې غازي امیر امان الله خان یې وشاړه. اشرف غني ستاسې د نبض استازیتوب کوي، دا فرد نه دی، دا د افغانستان جمهور رئیس دی. د ملي وحدت حکومت د افغانستان د ولس استازی او ولس ته مسوول دی او د افغانستان دښمنان باید په دې پوه شي. اینها چه پیام دارند؟ پیام مرگ و بربادی و حمله بر مساجد و نمازگزاران. ما چه پیام داریم؟ پیام زندگی، امید و باورمندی. جوړوم دې افغانستانه! په هر قیمت چې وي!
موضوع سوم، قرارداد ما و شما است، قسط اول قراردادتان در اینجا است.١ هر کسی که از ٤٠، ٤٢ پایین است لطفاً ایستاد شوند. درته مې ویلي وو چې اداره ځوانېږي. دومره توقع مو نه لرله چې دې حد ته به ځوانه شي. و در اینجا تنها سن جوان کار نیست - از هوتکی صاحب تشکر میکنم که این موضوع را خاصتاً تاکید کرد - فکر و تعهد جوان به کار است. بنابر این سه اصل باید در نظر گرفته شود: معلومات، دانش و تدبیر.
معلومات، از خاطری که تا حال، ما جامعهای نبودیم که به اساس معلومات تصمیم گرفتیم. رسولی صاحب٢ و همکارانش احصائیه مرکزی را به صورت بنیادی تغییر خواهند داد و تمام این همکاران معلومات را در اختیار ملت قرار خواهند داد. هیچ چیز پشت پرده نخواهد ماند. دسترسی به معلومات، حق هر شهروند افغانستان است.
دوم دانش؛ معلومات اگر به دانش بدل نشود، برای شما نتیجه نمیدهد. پوهه باید ولرو لکه مقدسې خور چې وویل زموږ ستره پوهه، فرهنګي پوهه ده. خور رښتیا وویل، موږ له ناامنی سره مقابله کولای شو، اما موږ باید خپل فرهنګ، دود او دستور باندې پوه شوو چې د تحول او تداوم ترمنځ څنګه تعادل راوړو. دا پوهه غواړي. اما له ټولو نه ډېر تدبیر غواړي. تدبیر په قضاوت پورې تړلی. هیچ چیز در افغانستان آسان نیست، دشمنان ما میفهمند چه میخواهیم کنیم. یک بُعدی تنها در بحران زندگی کنیم و تنها سر امنیت تمرکز نماییم، زندگی، معارف و اقتصاد را بانیم. نی! جامعه افغانستان با جرئت تمام، چند بُعدی فکر میکنند. که دوی فکر کوي چې موږ به خپلې اوبه مدیریت نه کړو، بیا دې فکر وکړي! که دوی فکر کوي چې موږ به خپلې ځمکې شرعي نه کړو او هر افغان ته به د شرعي جایدادونو زمینه برابره نه کړو، بیا دې فکر وکړي! اگر اینها فکر میکنند که ما مملکت محاط به خشکه هستیم، باز فکر کنند؛ اما ما قلب متحرک آسیا هستیم. حالی نکته این است، این بزرگان را که برایتان معرفی کردم، از خاطر این است که در روز قیامت یک کمی دستتان از یخن من پایین شود. اوس به نو دوی درته ځواب درکوي، هر یو یې. ځکه هر یو یې د یو بنسټ مشر دی. که خلک په شفافه توګه ادارې ته رانغلل نادري صاحب١ کلک ونیسئ او ددې لپاره چې پوه شئ چې دوی کلک نیولی شئ، در این هفته، ٨٠٠ بست تدارکات و در دو هفته، پنج هزار بست خدمات ملکی و تا یک ماه دیگر هشت هزار بست معلمی اعلان میگردد. همان پروسه شفاف که در تذکره برقی، عملی شد، در تمام اینها عملی میشود. هر کدامشان را نمیگویم، کلشان را میشناسید. اگر در ترانسپورت دیگر دزدی بود، طهماسی صاحب٢ جواب میدهد. اگر مخابرات برای شبکههای جوانان متشبث، ٣٥٠٠ دالر در ماه از پیششان فیس گرفت، آریوبی صاحب٣ برایتان جواب میدهد. از رحمانی صاحب تشکر میکنم، مگر تنها یک گله دارم، ده روز پیش من همراه نمایندگان شبکههایتان دو ساعت دیدار کردم، اگر شما تا حال خبر ندارید، امید است که تبادله معلومات بین شما کمی بهتر شود. بین خود اگر مشکل دارید، امید است که رسیدگی شود، دروازه من باز است، سالها بیایید. نهادی که از نگاه تکنالوژی در پلی تخنیک ایجاد شده، واقعاً جناب روشان صاحب٤ را تبریکی میدهیم. من تا حال شش ملاقات همراه روشان کردیم، شما هم بیایید؛ اما امید است که بین هم شبکههای ارتباط ایجاد کنید و انشاءالله این را همراهتان تعقیب میکنیم.
یو په یو د دوی نمونه نه اخلم، اما له دوی نه مې غوښتنه څه ده؟ اگر در اداره نوردی هوایی ملکی بعد از این چیزی رخ داد و میدان هوایی کثیف بود، از حبیبی صاحب٥ پرسان کنید و اگر در تذکره برقی کدام چیز رخ داد محتاط صاحب١ جوابگویتان است. خصوصاً کانکور، جناب روشان صاحب، کانکور را به صورت بنیادی برایتان تغییر میدهد، قدم اول گذاشته شده و شفاف شده است، حال اصلاحات میآید و در جمع جوانان؛ چون سنش از ٣٥ پایین است، بیک صاحب٢ در جمله تعریف جوان میآید، کل اداره محلی در دست بیک صاحب است. شمس صاحب٣ کل خطآهن در دست شمس صاحب است و اعضای محترم کمیسیون اصلاحات اداری، یورش صاحب٤ و دیگر خواهرها را فراموش نکنیم.
برادران! عرض در چیست؟ جوان بودن کافی نبوده؛ چون بدبختانه بعضی انتصابهایی را که من کردم، منجر به فساد شد. چون پروسه عدلی و قضایی است، من نام نمیگیرم؛ اما امید است که بفهمید که من زیادترین سرمایه سیاسیام را سر آوردن شما جوانان در اداره و جوان شدن آن مصرف کردهام. ما خو درته همیشه ویلي چې زه یو پُل یم، نوی نسل به له مشرتابه او زعامت نه تېرېږي. اوس نه شئی ویلای چې خلک درته ووايي چې سبا ستاسې ده، نن ستاسې ده، نن دوی دې په رأس کې، اما خبره دا ده چې تاسې باید په یوې نجیبې حلقې باندې بدل شئ. حس پاسخگویی باید به صورت اساسی ایجاد شود و ما به کی پاسخگو هستیم؟ اکثریت عددی این خاک از سه قشر تشکیل شده: جوانان، زنان، افراد بی بضاعت یا فقرا. تا این سه قشر به رفاه نرسند، در افغانستان ثبات نمیآید، خود را بازی ندهید.
وظیفه همه ما و شما؛ ما و شما ندارد، ما هستیم «که تا ویل چې زه یم او ما ویل چې زه یم، نه به ته یې، نه به زه یم - که ما ویل چې ته یې او تا ویل چې ته یې، هم به زه یم، هم به ته یې»
فلسفه وجودی افغانستان در قانون اساسی گنجانیده شده، آن مساوات هر افغان با هر افغان است، این هدف اداره است، مقصد دیگر نیست، موانع را باید دور کنیم.
عرض چهارمم - چون سر دانش و تدبیر سخن زدیم - سر تحصیل است. در اینجا من اول میخواهم اعتراف، دوم تشکر و سوم تعهد کنم.
اعتراف من این است که بدبختانه از خاطر مشکلات امنیتی و اقتصادی که اول توجه میخواست و به آن اندازه که من میخواستم، برای تحصیل توجه نکردیم. من معلم بودم، بعد از این پُست (ریاست جمهوری) هم انشاءاللهتعالی معلمی خواهد کردم؛ اما سیستم تحصیلی ما یک تغییر بنیادی را میخواهد و در این بخش میخواهم از یک محصل صنف دوازده که فیصل نام دارد از صمیم قلب تشکر کنم١. نهادی را که جور کرده بود، من ندیده بودم، بانوی اول دیده بود، مگر امروز من چند طرحش را خواندم: راهکار امور اجتماعی ندای صلح، راهکار ابتدایی تحصیلی و راهکار اقتصادی جوانان. اگر یک بچه صنف دوازده افغانستان این طور کاغذ نوشته کرده میتواند، افتخار ما است.
نکته دیگر در چه است؟ وزارت تحصیلات عالی، وزارت محترم معارف و کار امور اجتماعی، این طرحها را جدی بگیرند. شما ضرورت به مشاور بینالمللی یا بحثهای وسیع دیگر در بخش اصلاحات تحصیلی ندارید، خودتان میفهمید که پیشنهادهایتان چیست. نقش دولت این است که پیشنهادهایتان را در مورد برنامهها با بودجه و حسابدهی واضح و شفاف تأمین کند.
ژمنه مې دا ده چې پس له دې نه به د بشري قواو عالي شورا جوړېږي او ستاسې غږ به موږ اورو او تاسې سره به مشترک کار کوو.
چند نکته بنیادی: اول؛ نصاب ما جوابگو نیست. از نصاب صنف اول مکتب گرفته تا ختم لیسه و پوهنتونها، جوابگو نیست. تغییرات مثبت هم آمده، یک مثالش پلی تخنیک است، واقعاً یک ظرفیت عظیم تکنالوژی در پلی تخنیک و پوهنتونهای دیگر هم است، خوشبختانه یک شبکه آمده. ما باید کار را که موضوع دوم من است، برای قرن بیست و یک ایجاد کنیم، نه کار قرن شانزده را و از این جهت نصاب تحصیلی ما، ضرورت به یک گفتمان ملی دارد و مثل فیصل، من شما را میخواهم که با طرحهایتان بیایید و یک گفتمان اساسی را همراه روشان صاحب و وزارت محترم معارف و کار امور اجتماعی ایجاد کنید. تحصیل با کاریابی، ارتباط مستقیم دارد و تعریف تحصیل، فرق کرده است. حال، تحصیل این نیست که بگویید یک کتاب را از یاد (حفظ) و این کلمات را تکرار میکنیم، در انترنت از چند هزار کتاب، چند کتاب را یاد(حفظ) میکنید. تحصیل این است که باید معلومات را به دانش و تدبیر بدل کنیم. دغه بله لاره ده، نو ما ستاسې آواز اورېدلی، تاسې سره به زه کار وکړم، انشاءاللهتعالی.
بخش دیگر، کار است؛ در این بخش، واضح است که جوانان، محدود به جوانان تحصیلیافته نمیشود، ما برای جوان دهقان، باغدار و کارگر که صبح سرچوک ایستاد میشود؛ شام در خانه چیزی میبرد یا نمیبرد، پیغام واضح داشته باشیم. از این جهت، در چند هفته آینده بستهای کاریابی عاجل اعلان میشود که مردم به صورت عاجل به کار بیفتد. ځکه دا ضروره ده چې خلک خپل کور ته ډوډۍ یوسي، لویو کارونو پسې، لویو پروژو پسې فضل د خدای (ج) دی ګرځېدلي یوو، اما اوس عاجل کاریابی ته ضرورت دی او دلته به یې اعلان وشي.
قسمت دوم ــ که از متشبث ما تشکر میکنم ــ ایجاد فضای تشبث است. ضرور است که ما تشبث را تشویق کنیم، بروکراسی فعلی بدبختانه مانع تشبث است. یک قسمت پارکها، خاصتاً برای متشبثین ایجاد خواهد شد که مشکل دسترسیتان به لایسنسها و غیره آسان شود. آسان خدمت به متشبثینو ته د کار زمینه اسانوي او نوي ټکنالوژي به د دوی په اختیار کې وي. مسئله اساسی ما برادران و خواهران این است که یک گفتمان ملی سر رشد داشته باشیم. از قعر سیاهچاه بر آمدیم و حالا رشد ما ٣,٦ درصد پیشبینی شده، این در مقایسه با کشور همسایه ما که نهایت امکانات دارد، بسیار چشمگیر است. ایران چندین سال، رشد منفی داشت، بار اول است که ایران بعد از سالها به رشد ٢درصد رسیده است، مگر معلومدار است که اقتصاد بزرگ است. تا اینکه اقتصاد مشروع را رشد ندهید، مشکل کاریابی حل نمیشود، مشکل کاریابی را دولت حل کرده نمیتواند، بلکه مشکل کاریابی را طرحهای دولت حل میسازد.
او موږ باید لاسونه سره ورکړو، نو ځکه زه له ځوان متشبث نه مننه کوم چې دا موضوع یې مطرح کړه او دوی سره به په اساسي توګه انشاءاللهتعالی کار وکړو. د دوی پانګه به میلیاردونو ډالرو ته ورسېږي او دوی دي چې کار پیدا کوي او هره ستونزه چې د دوی په مخ کې ده، انشاءاللهتعالی لرې به شي.
موضوع ششم، یک انتخاب در پیش روی شماست. آیا اکثریت خاموش میباشید و یا صدای سربلندی، وحدت ملی و تعهد اجتماعی؟ بعضی افراد میخواهند از شما استفاده ابزاری و تقسیمتان کنند که از این محل، زبان و قوم هستید، و غیره.
مسلمان و افغان هستید، به هیچ قسم تفرقه دست ندهید و از کسانی که آمدهاند و میخواهند شما را تقسیم کنند، یک و دو سوال بسیار ساده کنید، در این چهل سال از تقسیم چه نتیجه گرفتید؟ جواب چهل سال تقسیم را بدهید.
من از شما به افتخار نمایندگی میکنم. من افتخار این را داشتم که هر ٣٤ ولایت را بار بار گشتهام. یک نقطه افغانستان نیست که برای من از نقطه دیگرش عزیزتر باشد و یک لحظه بیداری نیست که به غیر از فکر مثبت برای ارتقا و بهبودی یک نقطه افغانستان کرده باشم.
کله چې په یوه حالت کې چې زموږ ځوانان په سنګر کې درېږي، دا څوک دي چې غواړي تفرقه واچوي؟ کله چې موږ اتحاد کړی، آیا په تاریخ کې د دې ملت مخه چا نیولې؟ نو اتحاد وکړئ چې دا بحرانونه ختم کړو! موضوع دیگر صلح است، شما جوانان هستید که جنگجویان را به انزوا میکشانید و قناعتشان میدهید. هر یو مو. موږ خو ټپلي یوو، یو بل سره، سلهاو ریني لرو، سلهاو رشتې لرو، دغه رشتې په کار واچوئ، هغه خلک چې غواړي بدبختي او تفرقه راشي چې هغوی انزوا ته یوسوو یا یې قانع کړو او بالآخره یو ملي اجماع راشي. څوک چې د افغانستان د ملي وحدت په مقابل کې درېږي، افغانان یې له دې خاورې وباسي!
درینجا است که صلح، ارتباط مستقیم با مبارزه با فساد دارد، آیا برای یک مملکتی که مطلق فاسد باشد، جوان، پیرمرد، پیرزن و عالم دین قربانی میدهد؟ چرا از خاطر یک عده محدود، میخواهند که یک خطه عظیم و مملکت پر افتخار را بدنام بسازند؟ من به جرئت برایتان میگویم که افغانها فاسد نیستند، یک عده محدودی هستند که میخواهند از راه فساد بربادی بیاورند.
حرف آخرم، پارسا صاحب [سخنران برنامه] از شما و مدیریت جوانان تشکر میکنم. پارسا صاحب نکته بنیادیاش این بود که میکانیزمهای تطبیقی باید مشخص شود. اول از سهراب مشاورم، جوان بسیار برجسته، تشکر میکنم. یک مفکورهاش این بود که هر روز یک جوان از یک ولسوالی افغانستان بیاید از صبح تا شام همراه رئیسجمهور بگذراند که ببیند چه میکنیم.
دوم، من میخواهم، شما جوانان از راه یک میکانیزم بسیار واضح ــ پارلمان جوانان یا اتحادیه جوانان میگویید ــ نمایندهها را در هر چند ماه، برای اشتراک در کابینه و شوراهای عالی تعیین کنید که از خود نمایندگی کرده بتواند. هرې جلسې ته راشئ، وګورئ چې موږ څه کوو، نن خلک راځي او تاسې ته وایي چې موږ څه کوو. زه غواړم تاسې راشئ او وګورئ چې موږ څه کوو، کومو مسایلو باندې غږېږو او تاسې ته حکومتداري واضح شي. و خصوصاً در شورای عالی قوای بشری.
نکته دیگر، هر وزارت و اداره مستقلی که اینجا تشریف دارند و آنانی که امروز در سفر هستند، یک روز خاص را همراهتان در ماههای آینده جلسه میگیرند که سر موضوعات کلیدیتان، نقش اداره خود را تشریح کنند. از نگاه تعقیب، پیشنهاد من این است که در هر چهار ماه، کابینه یک جلسه واضح سر مسایل جوانان و اشتراک زنان داشته باشد و در هر چهار ماه، برای ملت، یک گزارش بدهد.
موضوع اخیر، تهیه بودجه سال آینده است. بودجه سال آینده به وضاحت باید موضوعاتی را داشته باشد که تأثیراتش بر زندگی همهی ما و شما و خصوصاً برای جوانان ما وضاحت داشته باشد.
در اخیر، میخواهم باز هم اول تبریکی بدهم و دوم از قربانیهای دوامدار قوای امنیتی و دفاعی و شهدای گرامی ما، یادبود داشته باشیم. به زخمیهای ما که بازهم قهرمانان این وطن هستند، دعا کنیم که بهزودی صحتیاب شوند، خصوصاً از تمام شما در این تالار یک به یک و از همهتان به حیث یک کتله عظیم تشکر میکنم که سر آینده باورمند هستید و تعهد دارید. ژمنه لرئ، خدای (ج) مو بریالي لره، انشاءالله ستاسې مقدس اهداف به عملي شي.
تل دې وي افغانستان!
یشهسین افغانستان!
زنده باد افغانستان!