تحکیم شفافیت انتخاباتی: ایجاد نهادهای انتخاباتی شفاف و مستقل در افغانستان
سخنرانی در مراسم تحلیف اعضای جدید کمیسیونهای انتخاباتی افغانستان
نکات اساسی:
- شفافیت انتخاباتی: برگزاری انتخابات شفاف، عادلانه و منصفانه.
- کمیسیونهای مستقل: دور نگه داشتن نهادهای انتخاباتی از هرگونه مداخله و نفوذ.
- مشارکت همگانی: اطمینان از حق رای و حضور بدون تبعیض تمام شهروندان.
- ظرفیت نهادی: تقویت سیستمها و ساختارهای مدیریت پروسه انتخابات.
- شفافیت و پاسخگویی: تعقیب دقیق و گزارشدهی شفاف از تمامی مراحل فعالیتهای انتخاباتی.
- اعتماد عامه: ایجاد و تقویت باورمندی مردم نسبت به نتایج و برآیند انتخابات.
- برنامهریزی درازمدت: آمادهسازی سیستمهای پایدار برای تضمین تداوم در انتخاباتهای آینده.
- وحدت ملی: بازتاب و تمثیل عادلانه تمامی جغرافیاها، اقوام و مذاهب کشور.
۲ قوس ۱۳۹۵
بسم الله الرحمن الرحیم.
جلالتمآبان ډاکتر صاحب عبدالله، دانش صاحب، مسلمیار صاحب، جناب قاضیالقضات صاحب، لوی څارنوال صاحب، همه اعضای محترم کابینه، جناب سباوون صاحب، همه بزرگان، اراکین، لوی درستیز، اعضای محترم شورای ملی و همه بزرگان کشور، السلام علیکم و رحمت الله و برکاته!
خوش گلیدینگ! ښه راغلاست! خوش آمدید.
هموطنان گرامی، خانمها و آقایان!
در آغاز اتحاف دعا میکنم به روح آن عده از هموطنان ما که در حادثه تروریستی دیروز جام شهادت نوشیدند. از خداوند مهربان (ج) مسئلت دارم که برای خانوادههای داغدیده آنان صبر و برای زخمیان آن حادثه شفای عاجل عنایت فرماید. داعش و دیگر گروههای خونآشام تروریستی میکوشند با هدف قرار دادن مساجد و اماکن مذهبی و حمله وحشیانه به جان بیگناهان به وحدت و انسجام درونی جامعه ما آسیب برسانند و از این راه تخم نفاق و اختلاف را در میان مردم مسلمان ما بپاشند. ولی ما با اطمینان میگوییم که وحدت مردم ما استوارتر از آن است که دستخوش این نیتهای شوم و دسیسههای شیطانی گردد، و مطمئن هستیم که به توفیق خداوند (ج) و به کوری چشم دشمنان این ملت، وحدت میان همه مذاهب و اقوام افغانستان همچنان پایدار و استوار خواهد ماند، و کشور ما روزهای دشوار را با موفقیت پشت سر خواهد نهاد.
قدرمنو هیوادوالو، موږ له دوامداره هڅو وروسته وتوانېدو چې د انتخاباتو د مستقل کمیسیون او د انتخاباتي شکایتونو د کمیسیون کمیشنران د کاملاً شفافې پروسې له لارې غوره کړو او په دې ډول د انتخاباتو په لور یو ډېر مهم ګام واخلو.
انتخابات نه یوازې زموږ د اساسي قانون یوه غوښتنه ده، بلکې زموږ د ولسواک نظام لپاره د روح او روان حیثیت لري. که انتخابات نه وي او عادلانه انتخابات نه وي، ولسواک نظام تحکیم نه شي پیدا کولای او ثبات ته نه شوو رسېدلی. په تېرو وختونو کې به حتی د یوې کورنۍ په منځ کې د قدرت د انتقال په وخت قتلونه کېدل او وينې به بهېدلې، د قدرت د انتقال په وخت د خشونت او خونريزۍ له دې خبيثه دايرې د وتلو لپاره ډېره ښه ذريعه انتخابات دي چې خلک د تورې او ټوپک په زور نه، بلکې د خپلې رایې په ذريعه حکومت وټاکي.
څرنګه چې انتخابات هر وطنوال ته له تبعيضه پرته دا حق ورکوي چې د خپل هېواد د سرنوشت په ټاکلو کې برخه واخلي، نو ټولو وطنوالو ته دا احساس ورکولای شي چې هېواد د کومې ځانګړې ډلې مال نه دی، بلکې د ټولو مشترک کور دی او دوی هر یو دا فرصت لري چې د خپل مشترک کور په باره کې تصميم ونيسي. کله چې ټول خلک د هېواد او ټولنې د سرنوشت په باره کې د تصميم نیولو فرصت مومي، د هېواد او ټولنې په باره کې فيصلې بهتره کېږي او برکت په کې پيدا کېږي.
څرنګه چې انتخابات د محدود وخت لپاره چارواکي او د خلکو استازي ټاکي، نو د قدرت د خاوندانو د ظلم او استبداد مخه نيول کېږي. چارواکي او د ولس استازي دا نه شي هېرولای چې سبا ورسره قدرت نشته او له حساب او کتابه يې تېښته ډېره سخته ده. دا انتخابات دي چې جمهور رئیس او نور منتخب کسان د خلکو په بادارانو نه بلکې خادمانو باندې بدلوي.
دغه راز، د انتخاباتو پروسه د خلکو واقعي غوښتنې راڅرګندوي او په ملي مسایلو د بحث ډېره ښه زمینه برابروبي چې طبعاً د هېواد په مسایلو باندې اوږده او جدي بحثونه، د مشکلاتو په پېژندلو او د حل لارو په موندلو کې راسره مرسته کولای شي.
انتخابات که له یو طرفه د رهبرۍ د تغییر، مسالمتآمیزه طریقه وړاندې کوي، له بل طرفه حکومت حساب ورکولو ته مجبوروي او د خلکو د مشارکت زمینه برابروي چې په ملي شورا او نورو شوراګانو کې د خپلو استازو په وسیله په فیصلو کې برخه واخلي.
موږ د عادل حکومت د لرلو لپاره، د افغانستان د خلکو خپل فکر او خپل نظر ته د واقعي احترام لپاره او د خپل هېواد د ترقۍ او ثبات لپاره له انتخاباتو پرته بله لاره نه لرو، خو انتخابات باید داسې ترسره شي چې خلک یې په شفافیت باندې باور وکړي او ټول خلک بېتبعیضه د منتخبو مقاماتو او استازو په ټاکلو کې ځان شریک وويني.
د انتخاباتو د اهمیت او ضرورت په باره کې دغو نظرونو ته په پام سره موږ په انتخاباتي بنسټونو کې اصلاحاتو ته اقدام وکړ. د تېرو کلونو تجربو وښودله چې زموږ ځوانه ولسواکي د هر ځل انتخاباتو په برکت تازه قوت مومي، د خلکو سياسي پوهه ورځ په ورځ زياتېږي او ولس په دې لا زيات پوهېږي چې د دې هېواد اصلي مالکان دوی دي او دا د دوی حق دی چې خپل حکومت او خپل استازي وټاکي.
په دې کې شک نشته چې په جنګ ځپلو هېوادونو کې انتخابات خپل مشکلات لري او د بې باورۍ فضا په اسانۍ سره رامنځته کېږي، ځکه خو پکار ده چې د انتخاباتو په مسئله کې لا زيات دقت وکړو.
په تېرو لس، دولس کلونو کې د جمهوري رياست، ملي شورا او ولايتي شوراګانو د مختلفو انتخاباتو د تجربو له مطالعې وروسته، په دې وتوانېدو چې تېر کال د انتخاباتو يو تازه قانون ولرو او له نېکه مرغه نن د همدې قانون په رڼا کې د انتخاباتو د مستقل کميسيون او د انتخاباتي شکايتونو د کميسيون د کميشنرانو د تحليف مراسم ترسره شول. هر يوه ته د زړه له کومې مبارکي وايم او ورنه مننه کوم چې په دې مهمه برخه د تاريخ کې دوی دا مهمه دنده ومنله او د ولس په خدمت کې به وي.
دې مرحلې ته د رسېدو لپاره ډېرې هڅې وشوې او له ټولو هغو کسانو باید تشکر وکړم چې په دې لاره کې يې مرسته وکړه.
هموطنان عزیز!
در خلال سال گذشته، از طریق کمیسیون اصلاحات انتخاباتی ما به آسیبشناسی انتخابات توجه کردیم. با نهادهای مدنی، قشر سیاسی و صاحبنظران این عرصه به تبادل نظر پرداختیم، دیدگاهها و پیشنهادهای مفید در این زمینه را گردآوری کردیم، و پس از آن بر اساس پیشنهادهای مفیدی که این کمیسیون ارائه کرد، قدمهای عملی را برداشتیم. یکی از اقداماتی که صورت گرفت تعدیل قانون انتخابات بود که بعد از بحثها و مشورهها، تهیه و به شورای ملی فرستاده شد و پس از تعویقی که بیش از یک سال طول کشید، در نهایت با فرمان تقنینی به مرحله تصویب رسید.
در ادامهی آن بود که کمیته گزینش ایجاد شد و ضمن تدوین قانون انتخابات به تعدیلات لازم در آن دست زد. این کمیته در بیشتر از یک ماه کار مداوم، طی پروسه شفاف توانست درخواستی و اسناد بیش از هفتصد نفر را دریافت و بررسی کند، و سپس با تعیین معیارهای قانونی و تخصصی و در ارزیابی و گزینش چندمرحلهای، سرانجام ۲۱ نفر را برای کمیسیون انتخابات و ۱۵ نفر را برای کمیسیون شکایات انتخاباتی برگزیند تا کمیشنران و اعضای کمیسیونهای انتخاباتی از میانشان تعیین شوند. لازم است در اینجا از کمیته گزینش و پشتکار صادقانهای که برای انجام این کار از خود نشان دادند، تشکر و قدردانی کنم، کورمو ودان!
سپس برای تعیین کاندیدان از میان لیست پیشنهادشده، با آن که از نظر قانونی صلاحیت آن به رئیسجمهور داده شده است، اما من ترجیح دادم که این مسئولیت را با همکارانم شریک گردانم تا جمعاً ارزیابی و مصاحبه را انجام داده و شخصیتهای شایسته را برای این وظیفه برگزینیم. در اینجا از داکتر صاحب عبدالله، استاد دانش، سنگری صاحب که در غیاب قاضیالقضات صاحب تشریف داشت، لویسارنوال صاحب و هاشمی صاحب ابراز امتنان میکنم که در این پروسه مشارکت و سهم بارزی داشتند.
با آن که لیست پیشنهادی شامل افراد شایسته و توانا بود و همه آنان دارای دیدگاههای واضحی برای این کار بودند، اما معیاری که ما برای انتخاب کمیشنران داشتیم، این بود که علاوه بر لیاقت، تجربه، بیطرفی و تخصص، سهم جغرافیایی، قومی، مذهبی و جنسیتی نیز تا حد امکان مراعات شود تا همه مردم افغانستان خود را در آیینه این کمیسیون ببینند. همچنین میخواستیم تا حد امکان از نظر نسلی، کسانی در این منصب قرار بگیرند که بتوانند خواستهها و نیازهای نسل جوان و زنان کشور را نیز که بخش عمدهای از رأیدهندگان ما هستند، درک نمایند.
اکنون که کار تا به اینجا پیش رفته و کمیشنران انتخاباتی تعیین شدهاند، نوبت میرسد به مکلفیتهایی که همه جهتها در این زمینه داریم. مکلفیت کلانی که حکومت، کمیسیون انتخابات، قشر سیاسی و نهادهای مدنی و علماء کرام کشور یکجا باید به آن همت بگماریم «نهادسازی» است. در پانزده سال گذشته نزدیک به یک میلیارد دالر صرف انتخابات و نهادهای مرتبط به آن شده است، اما به استثنای دانش و مهارتهای تخنیکی که در این مدت به دست آمده است، کار نهادینهی دیگری که مصارف را کاهش دهد و شفافیت و مؤثرت انتخابات را تضمین کند، کم صورت نگرفته است و هنوز از مشکلات جدی در این عرصه رنج میبریم. این در حالی است که داشتن نهادهای معتبر انتخاباتی یکی از پیششرطهای اساسی قوام یافتن دموکراسی و ریشهدار شدن آن در جامعه است. ما مکلفیت داریم که نهادسازی را به یک هدف اساسی تبدیل کنیم، تا با رفتن و آمدن افراد هیچ آسیبی به این نهادها نرسد، و پولی که از سرمایه ملت مصرف میشود، ضایع نگردد و هزینههای این روند متناسب با تواناییهای بودجوی مردم مورد صرفهجویی قرار بگیرد.
مکلفیتی که بر عهده مسوولین جدید این کمیسیونها قرار دارد، این است که امور داخلی کمیسیون را از نو و با دیدگاه بلندمدت سر و سامان دهند، میکانیزمهایی را که سبب افزایش شفافیت در کارشان میشود، ایجاد کنند؛ و با اصلاح دفاتر ولایتی رابطه مستقل و سالمی را با مسوولین ادارات محلی برقرار کنند؛ رابطه خود را با جامعه مدنی و قشر سیاسی به گونهای تنظیم کنند که از نظرات و پیشنهادهایشان همواره مستفید شوند تا کیفیت کار روزبهروز بهتر شود، بسیج مردم برای مشارکت در انتخابات در سطح کشور صورت بگیرد، و اطلاعرسانیشان به مردم و رسانهها به صورت شفاف انجام شود تا ابهامی در کارشان باقی نماند.
باید در میکانیزم کاری کمیسیون علاوه بر قانون انتخابات، ارزشهای قانون اساسی و تجارب حاصل شده از سالهای پیشین را به کار ببندند تا از این طریق اعتماد مردم به انتخابات و نهادهای انتخاباتی احیا و تقویت شود. من امیدوارم که کمیسیون در تنظیم بهتر امور و افزایش شفافیت از تکنالوژی جدید به خوبی کار بگیرد، و در این راستا لازم است به مشکل صدور تذکرههای الکترونیک که هم به شفافیت انتخابات کمک میکند و هم به دیگر نیازهای مردم پاسخ میدهد، بر اساس نص قانون اساسی اقدام نماییم. خوب است که نهادهای انتخاباتی هم با نهادهای عنعنوی، علما، روحانیون و محاسنسفیدان و هم با نهادهای جدید مدنی ارتباط مستمر داشته باشند تا فضای لازم برای مشارکت همگانی فراهم شود. همچنین لازم است با نهادهای مستقلی که متخصص امور انتخاباتی هستند، همکاری نزدیک وجود داشته باشد، هم نهادهای داخلی و هم نهادهای معتبر بینالمللی، تا روند انتخابات کشور ما دوباره در معرض آسیب قرار نگیرد و مردم به کارایی این سیستم به خوبی باورمند شوند؛ و با آن که این کمیسیون مستقل است؛ اما نظارت ملی و بینالمللی بر کار آن وجود خواهد داشت.
حکومت مکلفیت خود میداند که از کمیسیون و فعالیتهایش با تمام توان حمایت کند، امنیت آن را در همه سطوح تأمین کند، استقلال آن را به تمام معنی پاس بدارد، و چنانکه اکنون نهادهای عدلی و قضایی ما، هم سترهمحکمه و هم لویڅارنوالی، با استقلال تمام کار خود را به پیش میبرند، نهادهای انتخاباتی نیز از هر مداخلهای به دور باشند، هم از مداخله حکومت و هم مداخله طرفهای دیگر. تخلفات انتخاباتی که از سوی قانون به عنوان جرایم انتخاباتی شناخته شده است از سوی مراجع قانونی جدی گرفته شده و متخلفان به عنوان مجرم مورد پیگرد قانونی قرار بگیرند. حکومت متعهد است که امکانات لازم را در خدمت این نهادها قرار بدهد و به تمویل آنها عنایت داشته باشد تا سرمایهگذاری ملی برای نهادینه شدن پروسه انتخابات صورت بگیرد.
[خطاب به کمیشنران کمیسیونها]: امروز که شما برای شروع این وظیفه سوگند یاد کردید، مسئولیت سنگینتان آغاز مییابد و از هم اکنون باید آمادگیها برای برگزاری انتخابات پارلمانی و شوراهای ولسوالی روی دست گرفته شده و تقویم آن تهیه شود. به یاد داشته باشید که کارتان به این خلاصه نشده بلکه همزمان باید دیدگاه میانمدت و دراز مدت نیز برای این نهادها وجود داشته باشد و تعقیب شود، تا نهادهای انتخاباتی ما با استندردهای معتبر بینالمللی برابر شود. ما میخواهیم که انتخابات آینده ما، چه انتخابات پارلمانی و چه انتخابات ریاستجمهوری، به شفافترین وجه ممکن برگزار شود که مورد اعتماد کامل مردم ما قرار بگیرد.
د انتخاباتي کميسيونونو محترمو کميشنرانو!
په داسې حال کې چې تاسې ته د خپلو نويو دندو مبارکي درکوم، دا خبره هم درته کوم چې نن ورځ ستاسې په اوږو باندې د مسوليت ډېر دروند بار پروت دی. تاسې مسوليت لرئ چې خپل وظايف په پوره استقلال، صداقت او بې طرفۍ، د اساسي قانون له ارزښتونو او د انتخاباتو له قانون سره سم ترسره کړئ. د افغانستان د خلکو توقع له تاسې نه دا ده چې په خپلو چارو کې هېڅ چاته د غيرقانوني مداخلې اجازه ور نه کړئ او خپلې چارې د قانون د احکامو په رڼا کې په داسې توګه سر ته ورسوئ چې خدای (ج)، ملت او تاريخ ته سرخرويه شئ.
تاسې نه يوازې د راتلونکي کال د ملي شورا او ولسواليو شوراګانو انتخابات په مخ کې لرئ، بلکې په راتلونکو کلونو کې مو نور انتخابات هم په مخ کې دي چې دي چې تمه ده په داسې ښه يې ترسره کړئ چې د افغانستان انتخابات په ټوله سيمه کې د شفافيت په اعلی مثال بدل شي. تاسې مختلفې بيوګرافيګانې لرئ؛ د مختلفو ولايتونو، د مختلفو اقوامو او د مختلفو ژبو استازيتوب کوئ؛ مګر نن دا ټول خلاص شول. پس له دې نه تاسې يوازې او يوازې مسلمان او افغان يئ، مسوليت مو د ټول ولس مقابل کې دی اول خدای (ج) او بيا د افغانستان ستر ولس ته موږ په دې باورمند يو چې تاسې فرد په فرد او ټول په ګډه د دې توان لرئ چې د افغانستان ولس ته دا اعتبار ورکړی چې هم انتخابات او هم د شکایاتو پروسه به په شفافه، قانوني او اصولي توګه انشاءالله تعالی سرته ورسېږي.
ستاسې د کامیابۍ او سرلوړۍ دعا کوم او ټول ولس ماسره په دې دعا کې شریک دی.
پشه سیند افغانستان!
ژونده باد افغانستان!
تل دې وي افغانستان!