رهبری جوانان و نمایندگی ملی: توانمندسازی نسل آیندهی افغانستان
سخنرانی در مراسم افتتاحیه پارلمان جوانان افغانستان
نکات اساسی:
- توانمندسازی جوانان: جوانان رهبری و شکلدهی آیندهی افغانستان را بر عهده دارند.
- غرور ملی: هر افغان باید از وطن خویش پاسداری و به آن افتخار کند.
- وحدت: اتحاد میان نسلها و مناطق مختلف، کلید موفقیت ملی است.
- نمایندگی: جوانان نمایندهی تمام اقشار جامعه، بهویژه گروههای حاشیهنشین هستند.
- مهارتهای رهبری: رهبری مستلزم شجاعت، بردباری و مسئولیتپذیری است.
- دموکراسی: مشارکت فعال، حاکمیت مردم و حقوق شهروندی را تحکیم میبخشد.
- دانش تاریخی: آگاهی از گذشتهی افغانستان، چراغ راه رهبری در آینده است.
- پاسخگویی: رهبران در برابر شهروندان مسئول هستند و باید اخلاقمدارانه عمل کنند.
- چشمانداز و برنامهریزی: تغییر نیازمند استراتژی است، نه صرفاً تصمیمات واکنشی.
- اخلاق کاری: پشتکار، نظم و سختکوشی برای انکشاف و توسعهی کشور حیاتی است.
٢٤ اسد ١٣٩٥
بسم الله الرحمن الرحیم.
رئیس موقت پارلمان جوانان، نمایندههای جوان مملکت، اعضای محترم کابینه، مشاورین صاحب، جلالتمآب مسلمیار صاحب و هیئت رهبری مشرانو جرگه افغانستان، السلام علیکم و رحمة الله و برکاته!
خوش کیل دینگ! ښه راغلاست! خوش آمدید!
جای افتخار است که نسل جوان و متحرک - نسلی که دردهای کشور را دوا خواهد کرد - و رهبرهای آینده افغانستان را به «خانه ملت» خوشآمدید بگویم. تاسې ته په هغه ځای کې چې د ملت کور دی، د ملت او ولس استازیتوب کول، هم ډېر لوی ویاړ دی او هم ډېر لوی مسئولیت دی. هم به نمایندگی، خوش آمدید و هم به مسئولیت!
اولتر از همه من میخواهم تشکر کنم! تشکر از نسل جوان به خاطر قربانیهای روزانهتان در سنگر دفاع از این خاک مقدس. هر وجب افغانستان را شما از خود دانستهاید. در هر نقطه افغانستان، خون پاک جوانان و نسلهای مختلف آن نشاندهنده تعهد ما به این است که هزارها سال دیگر این خاک مقدس دوام خواهد کرد.
څوک دې دغې خاورې ته په کمه سترګه نه ګوري، دا د زمریانو کور دی، دا د هغو پېغلو کور دی چې د ملالۍ بیرغ یې په لاس کې دی، د غزا وینه زموږ د هر یوه په رګونو کې ده. قصه سکندر را شنیدهاید که گذشتگان ما، آن را چنین حکایت کرده: سکندر آمد و تمام جهان را به زودی گرفت؛ اما در افغانستان بند مانده بود. از معلمش ارسطو و مادرش پرسان کرد که در این خاک چی سِرّ است که من بند ماندم؟ گفت تعدادی از افغان و مقداری هم از خاک آن را روان کن. روز اول که افغانها رفتند، بسیار گپهای معقول بود؛ چون زیر یرغمل رفته بودند - یرغمل کسی را میگوید که محبوس باشد - روز دوم زیر قالین، خاک افغانستان را پاش دادند. به مجردی که افغانها برآمدند، شمشیر کشیدند. آنجاست که بیت مشهور استاد پژواک است:
هزار خُم نکند مست می پرستان را
چو زاده خاک وطنپرستان باشند
تاسې وطنپرستان یئ، تاسې دې وطن سره لیونی مینه لرئ، ټول سناتور صاحبان، ټول ځوانان او د افغانستان ټول ولس په یوه خط کې یوو چې دا خاوره ساتوو، دا خاوره آبادوو او دا وطن جوړوو.
تشکر دوم من این است که امروز نسل جوان، آمادگی سرتاسری برای اداره و رهبری آینده افغانستان را در حال پیاده کردن است. ایجاد پارلمان جوانان نشاندهنده این است که نسل جوان به قانون اساسی باورمند هستند. شما نیامدهاید که اتحادیه صنفی را تمثیل کنید، آمدهاید که ملت را در خانه ملت تمثیل کنید و این نشاندهنده یک فکر و درک عمیق است که افغانستان مملکت دیکتاتوری و خودسری نیست:
چې نشه د استبداد لري په سر کې
ماته یو دی که مغل دی که افغان
اجمل خټک
نسل نو و جوان افغان، نسل وصل است، نه نسل فصل. وصل چی معنی دارد؟ همین طور که امروز از ۳۴ ولایت نمایندگی میکنید، میفهمیم که در خانه ملت، تنها نمایندههای ولایات نیستید؛ بلکه نمایندههای تمام مردم هستید و از فقیر، بیوه، معلول، بیجاشده و مهاجر باعزت کشور نمایندگی میکنید.
درد افغانها حد و حدود ندارد و اگر جز ما با تاریخ پنج هزار ساله، کسی دیگری میبود که این رنج را میبرد، امروز با این امیدواری، انرژی و اعتماد به آینده نمیبودند. شما بدین جهت نسل وصل هستید که عذاب، خیمههای مهاجرت، بیجاشدگی و تبعیض را دیدید که زن افغان را کسی اجازه تحصیل نمیداد. هرگز برگشت به گذشته نمیشود و دستاوردهای این مملکت آیندهنگر است. با اطمینان به طرف آینده میرویم، به خاطر این که به همدیگر باور داریم.
تاریخ وګورئ، دا ځای له فزیکي پلوه د نورو ځایونو په پرتله کوچنی دی، مګر په تاریخ کې عجیبه کارنامې لري، ولې؟ هغه وخت مو کارنامې کړې دي چې متحد وو. هغه وخت مو کارنامې کړي چې د وصل نسلونه مو درلودل او هر وار مو چې نفاق کړی، خپل بېخ مو ویستی، نو ځکه باید ستاسې نسل وحدت وکړي، اول د خدای ﷻ په رسۍ وحدت دی او بیا ملي وحدت.
دوم، من میخواهم مبارکی بدهم. اول روز بینالمللی جوانان را برایتان مبارک میگویم. انرژییی را که دیدم بیحد بود و انرژی را که امروز میبینم نیز بیحد است. تشکر از این که یک مرد ٦٧ ساله (۱) را در بین جوانان قبول کردید. من دو دلیل دارم که چرا قضاوتتان بجا است: اول، من سی سال دور بودم و آن به عمر من حساب نمیشود و عمر تبعید، عمر زندگی نیست. در بهترین شرایط که قرار داشته باشید؛ اما یک کسی بگوید که در ملکات غم است و زندگی نیست، برایش سخت تمام میشود. هیچ افغان نمیخواهد که دوباره مهاجر شود و اراده قوی داریم که پیکر این ملت تکمیل شود و تمام مهاجرین ما پس بیایند.
دوم، از لحاظ ساعات کاری هنوز هم من شما را شکست میدهم. این به خاطر این نیست که انرژی شما کم است، اما هنوز به شانزده ساعت کار عادت ندارید. انشاءالله تعالی همهتان عادت شانزده ساعت کار را ایجاد میکنید؛ چون مملکت ضرورت دارد که ما کار کنیم.
اما از همه کرده مهمتر این است که من خواستههای شما را نهتنها درک کردم؛ بلکه باور دارم این خواستهها، اساسی، حقوقی و بنیادی برای اصلاحات، ثبات و رفاه این مملکت است. من مبارکی میدهم.
موضوع سوم، استازیتوب دی. زموږ په وطن کې د شهرت پیدا کول، د نوم پیدا کول او د عزت پیدا کول سخت دي، خو بایلل یې ډېر آسانه دي. خپلو کلیو ته وګورئ، چاته ورخئ؟ چاته بابا وایي؟ چاته کاکا وایي؟ چاته خان کاکا وایي؟ چاته ملا صاحب وایي؟ هغه چاته چې ستاسې اعتبار یې ګټلی وي. له چا مشوره غواړئ؟ له هغه چا مشوره غواړئ چې پوه شئ مشورې یې ورکړې او مشورو یې کار کړی دی. نو موږ د جرګو وطن یوو، موږ د مرکې وطن یوو. پوهېږئ د جرګې او قانون فرق په څه کې دی؟ قانون وایي که چا ګناه کړې وي، لاس یې پرې کړه، سر یې پرې کړه، بندي خانې ته یې واچوه. جرګه وایي ثبات وساته، د خلکو په منځ کې سوله راوړه او د خلکو منځ کې روغه وکړه، نو له همدې پلوه ستاسې استازیتوب مطرح دی. هر یو مو شخصي سلیقې لرئ او دا طبیعي ده هر انسان شخصي سلیقې لري، خو څوک چې د ولس استازیتوب کوي، د هغوی خپل فردي هویت په جمعي هویت بدلېږي. استازیتوب دروند بار دی، که چاته صلاحیت ورکوئ، نو هغه قصه خو مو اورېدلې، یو نفر کسی را خواستگاری روان کرده بود، پس که آمد گفت چی شد؟ گفت دختر را به خود نکاح کردم. هغسې استازیتوب په کار نه دی. گفت من که همی اوصاف را دیدم از همگی کرده خودم مساعد بودم. نو ولس چې خپل استازیتوب درکوي، توقع هم لري. زموږ ولس ته ګورئ، ډېر دروند ولس دی. له فردي اړخه موږ شاید مشکلات ولرو، مګر د دې ولس په نفس کې قضاوت همېشه عادلانه دی، نو ځکه ضرور ده چې ولس ته غوږ ونیسو او زموږ مشران، استازي چې راځي دغه کار کوي. بل دا چې پر اساسي قانون باور لرو، که د دې ولس غر، د دې ولس آواز، د دې ولس افکار او غوښتنې، د ولس په کور کې مطرح نه شي، څنګه کولای شوو هغه کارونه وکړو چې ولس یې درست بولي. ما بار بار ویلي او بیا یې تکراروم چې د افغانستان مشران او خاصتاً جمهوررئیس د ګوډي پران په څېر دی، لوړ چې الوځي، پوه شئ چې تار یې د ولس په لاس کې دی، که ولس وغواړي په ځمکه یې را ولي. که اوچت یوو، په دې خاطر یوو چې ولس لرو. مشر له ولس پرته ولسمشر نه دی، خوشې چټي سودر دی. زموږ د بنسټونو عزت زموږ د ولس په عزت کې دی، ځکه یې موږ او تاسې باید استازیتوب وکړو.
څلورمه خبره مې پر مشرتوب او مشرتابه ده. دستار نامه ولولئ، بازنامه هم ولولئ، سوات نامه ولولئ، د خوشحال خټک افکار ولولئ، د مشرتابه خصوصیات در معلومېږي، اما مخصوصاً لکه جناب مسلمیار صاحب چې ورته اشاره وکړه، زه غواړم ووایم د افغانستان جمهوررئیس چې په کومه ورځ د جمهوري ریاست په څوکۍ کېني، له شخصي احساساتو باید ووځي. د شخصي احساساتو حق نه لري. زما ښې ورځې هغه وي چې جمهوررئیس نه وم، مطلقاً آزادي مې درلوده، هر څه مې چې په فکر کې ګرځېدل، خدای ﷻ ته مسوول وم او وجدان ته مې مسوول وم. قلم مې آزاد و، خوله مې آزاده وه. د مشرۍ فلسفه دا ده چې وایي: خپله ژبه هم کلا ده، هم بلا ده.
د افغانستان جمهوررئیس دا حق نه لري چې خوله بې ځایه وخوځوي. صبر، حوصله او تحمل د جمهوررئیس خصوصیات دي، د مشرۍ خصوصیات دي. صبر، تحلیل، اوضاع څېړل او تله په لاس کې اخیستل ضروري دي. دا د دې معنی نه لري چې سړی قاطعیت له لاسه ورکړي، کله چې فیصله راشي او فیصله وسنجول شي، بیا به یې په قاطعیت عملي کوي. معنی دا ده چې موږ باید په خپل ماحول باندې پوه شوو.
خوېندو او ورونو! که په ماحول باندې پوه نه شوو، هر څه چې کوو بې ځایه دي، نو باید پوه شوو چې استازیتوب، مشرۍ او جمهوري ریاست، پاسخدهی میخواهد. اول همهی ما به حیث مسلمان باور داریم که مرگ از شریان گردن کرده به ما نزدیکتر است؛ اما در عین حال، سالها میتوانیم زندگی کنیم. در قدم اول پاسخدهی ما این است که حاضر باشیم در روز قیامت از اعمال خود جواب بدهیم.
خواهران و برادران! هیچ وقت فراموش نکنید که مسلمان بودیم، هستیم و تا ابد خواهیم بود. درک ما از اسلام برای ما ضروری است. اگر میخواهید از این بلاهایی که به نام افراط ایجاد شده، خود را نجات بدهیم، تعریف اسلام را درک کنیم. هزار سال پیش ما کی بودیم؟ هزار سال پیش ما مردمی بودیم که تمام تمدنهای دنیا را، با هم یکجای ساختیم و از آن درخشانترین تمدن بشر را ایجاد کردیم. تنها ساحه طب را ببینید یا ببینید که یک هزار سال پیش نفری به نام ابوریحان بیرونی در غزنی زیر یک قبر محقر خوابیده، چه کرد؟ قطر زمین را به حد اعشاریه حساب کرده بود. تنها کسی بود که از نگاه منطق گفت یک برّ اعظم مثل برّ اعظم امریکا وجود دارد. او طولالبلد و عرضالبلد هر شهر افغانستان را تثبیت کرد تا مردم بتوانند طرف مکه معظمه دقیق ببینند.
ما یک تمدن بسیار درخشان داریم؛ اما به خاطر این که در موردش معلومات نداریم، این تمدن را در اختیار دیگران قرار دادیم. آوازتان را بلند کنید و از ملت بزرگ افغانستان و امت کبیر اسلام نمایندگی درست نمایید. چند تا افراطی آمده نام خود را داعش و تروریست مانده، خیال میکنند که میتوانند یک تمدن را به گروگان بگیرند، اجازه ندهید! دا مشري ده، دا جرئت دی، دا له موږ او تاسې دا غواړي چې پر یو بل پوه شوو. اما مشري مو دا ده ورونو چې باید طرحه ولرئ، مشري دا نه ده چې عکسالعمل ښکاره کړئ، په عکسالعمل باندې مشري نه کېږي. مشري په دې کېږي چې ماحول ته څنګه تغيیر ورکړو؟ که د ماحول د تغيیر قوت ونه لرئ، د ولس هیلې نه شئ پوره کولای!
دوه کاله مخکې ته وګورئ، ټوله دنیا په دېشته کې وه که نه؟ زموږ بدبین ګاونډي په قوت کې او موږ په انزوا کې وو که نه؟ په اقتصاد کې مو کوم تحرک لیدلی و؟ کوم بند تکمیل شوی و؟ څنګه مو جوړه کړه؟ په دې خاطر چې هدفمند وو او د هدفمند معنی دا ده چې باید انتخاب وکړئ، هر شی په عین ورځ نه کېږي. اساسي مشري دا ده چې په اساسي شیانو فکر وکړئ، ولس او مخصوصاً ځوانانو ته قناعت ورکړئ چې ځینې شیان به له ځینو نورو وروسته کېږي، دا هم لکه زینې غوندې ده، په یو وار بام ته نه شئ ختلی. ځینې خو پهلوانان دي، ځان په یوه خیز خیژوي، هغوی دې خدای ﷻ لري، هغوی دې لا قوي وساتي، مګر په اکثریت زینو کې باید په تدریجي بڼه مخکې لاړ شوو. داسې ونه کړئ چې بیا درنه څوک زینه واخلي او د بام په سر پاتې شئ. بناءً امروز من شما را خوشآمدید میگویم که درس رهبری و مدیریت را میگیرید.
نکته پنجم مردمسالاری است. شما آمدید که از مردم نمایندگی کنید و تمثیل مردمسالاری را میکنید. من از ولسیجرگه و مشرانوجرگه از صمیم قلب ابراز امتنان میکنم که در تقنین، در این بیست و یک ماه بینظیر بودند. تقنین را گذراندن، برادران و خواهران، کار آسان نیست. ما تصمیم گرفتیم که عضویت اتحادیه جهانی بهداشت (WHO) را بگیریم. سرعتی را که پارلمان در همکاری با قوه اجرائیه به خرج داد، مسبب این شد که تمام قوانین افغانستان در روزی که ضروری بود، تکمیل و فرستاده شد. از مشرانوجرگه خاصتاً ابراز امتنان میکنم که رخصتی خود را کنسلو کرده، دوباره آمدند تا این قوانین را تقنین کنند. معاون صاحب سال گذشته آن جلسه را اداره و جناب مسلمیار صاحب کمک کرد.
خبره دا ده چې یو بل باید درک کړو، ولسواکي په دې نه کېږي چې یو څوک ووایي «میم زر ما ټوله زما»، دا د میم زر ما وطن نه دی، دا د زمریو وطن دی. د پښتو دا ضربالمثل ټولو اورېدلی دی: «که تا ویل چې زه یم او ما ویل چې زه یم، نه به ته یې، نه به زه یم – که ما ویل چې ته یې او تا ویل چې ته یې، هم به زه یم، هم به ته یې».
من افتخار دارم که به تمام ۳۴ ولایت بار بار رفتهام. تقاضای من از نسل جوان این است که مثل من، همهی افغانستان را بشناسید تا بتوانید از دورترین نقطه پامیر، دشت سوزان نیمروز، کوههای زیبای بامیان و دایکندی، جنگلات پکتیا، حرارت هلمند و تمام افغانستان یک به یک نمایندگی کنید.
ولسواکي دې ته وايي چې کوم افغانان په لرو سیمو یا د افغانستان په پولو او کړنیو کې پراته دي، دوی ووايي چې نور افغانان راباندې درېدلي دي، برعکس مې له نورو افغانانو سره تړلي دي، نه د کړنیې له هغې غاړې سره. زموږ افتخار په څه کې دی؟ زموږ ټولو ګاونډیو او نورو ملکونو یو وخت یا بل وخت د بېلتون شعارونه درلودلي دي، اما برایم نشان بدهید که کدام افغان در بدترین روز این مملکت، شعار جدایی را مطرح کرده باشد؟ نتیجه چیست؟ ملت بسیار قوی و محکم است و اراده دارد. این اراده ملی را تمثیل کنید که مبدل به یک اجماع سیاسی قوی شود تا ما بتوانیم این ملت را تحرک بدهیم و خواستههایش را برآورده بسازیم.
تعادل قوا در ایجاد اجماع سیاسی و نمایندگی ضرور است، چون عدالت اجتماعی این را درخواست میکند. این فرمایش قانون اساسی است که ما همدیگر را درک کنیم، بحث ما، نمایندگی اختلاف نیست؛ بلکه علاقهمندی و تعهد ما به وحدت ملی است.
نو زه له ټولو مننه کوم چې ماته مو فرصت راکړ چې ستاسې خدمت ته راشم، مننه چې ماته مو دا موقع راکړه. زه یوه غوښتنه لرم، غوښتنه مې دا ده، تاسې چې خپل کار تکمیل کړئ، بیا راشئ په ارګ کې د خپل ځان مېلمانه شئ.
خویندو او وروڼو! زه دا نه وایم چې زما مېلمانه شئ، زه وایم چې د ځان مېلمانه شئ، ځکه که ستاسې د رایو په اساس هلته ناست یم. در ختم کارتان مهمان خود شوید تا از خانه دیگرتان این را ببینید که چطور از شما نمایندگی میشود.
یشه سین افغانستان!
تل دې وي افغانستان!
پایندهباد افغانستان!