د افغان ښځو ځواکمنول: رهبري، ګډون او ټولنیز پرمختګ
افغانستان په ټولنه کې د ښځو او د دوی د ونډې د تقویې په درېیم بینالمللی سمپوزیم کې وینا
مهم ټکي:
- د ښځو استازولي: په حکومت، عدلیې او مدني ټولنه کې د ښځو فعال ګډون او ونډه.
- قانوني حقونه: د اساسي قانون او د اسلام د مبین دین د اصولو په رڼا کې د ښځو د حقونو ساتنه.
- سیاسي مشارکت: په پریکړو او حکومتولۍ کې د ښځو د رول هڅول او پیاوړتیا.
- اقتصادي پیاوړتیا: په اقتصاد او خصوصي سکتور کې د ښځو د ونډې پراخول.
- امنیت او دفاع: په پولیسو او ملي اردو کې د ښځو شاملول او حضور.
- زده کړې او روزنه: د زده کړو، مهارتونو او د رهبرۍ د وړتیاوو لوړول.
- له مدني ټولنې سره تعامل: له غیردولتي بنسټونو او د ښځو له شبکو سره د شراکت ټینګول.
- کلتوري بدلون: د برابرۍ او ټولنیز شمولیت په موخه د فکرونو او چلندونو بدلول.
۱۶ اسد ۱۳۹۴
بسم الله الرحمن الرحیم
نماینده خاص امریکا، محترم نماینده خاص جرمنی، اعضای محترم کوردیپلوماتیک، اعضای محترم شورای ملی، اعضای محترم حکومت، خواهران و برادران، مخصوصاً خواهران ما که از ولایات آمدهاند!
السلام و علیکم و رحمت الله و برکاته!
خوش گیلدیم! ښه راغلاست! خوش آمدید!
شروع سخن را با امتنان میکنم. امتنان از شبکه زنان افغانستان، امتنان از وزارت محترم خارجه، امتنان از وزارت امور زنان و امتنان از دفتر بانوی اول و همکارانشان و همچنین از همکاران بینالمللی ما؛ از ناروی و ایالات متحده یاد شد اما تمام نهادهای بینالمللی در این بخش همکار ما بودند، بناً از همهشان ابراز امتنان.
امروز یک روز خاص است. صدای زن افغان، اراده زن افغان و سهم زن افغان به تمام ملت افغان و دنیا آشکار میشود. زن افغان امروز از خود نمایندگی میکند، ضرورت به نمایندگی از طرف مرد یا جامعه بینالمللی ندارد. زن افغان امروز وزیر است، سفیر است، قاضی است، پولیس است و افسر است. زن افغان در تمام بخشهای اداره، اقتصاد و جامعه، پهلو به پهلو با مرد افغان و زیادتر از مرد افغان سهیم است. بنابراین از صدای واضح و رسای زن افغان من امروز استقبال میکنم.
دوم، اراده زن افغان. زن افغان باورمند به قانون اساسی و اساسات دین مبین اسلام است. کسی شک نداشته باشد که هر زن افغان تا آخرین قطره خون خود از ارزشهای مساوات قانون اساسی دفاع خواهد کرد. قانون اساسی ما قابل معامله نیست. زن افغان حاضر نیست به عقب برود، زن افغان به پیش میرود و پهلو به پهلو با مرد افغان. زن افغان تقاضا دارد که سهم مشخص، واضح و همهجانبه داشته باشد.
برادران یک کمی جای را زیادتر بسازید! خوبی در این است که مرد و زن افغان، امروز باورمند هستیم که یک جامعه اعتدالگرا هدف اصلی ماست. یک جامعه که در آن افراط و تفریط نباشد و نظرات افراطی، باز، این مملکت را گروگان نگیرد. ما خواستار اجماع سیاسی هستیم که در آن نبض مردم افغان جهت حکومتداری و اصلاحات را تعیین کند.
نقش زن افغان در یک روز بدل نمیشود، هر روز باید به پیش برویم. معیارهای واضح داشته باشیم تا پیشرفت خود را خود ما اندازه کنیم.
من نمیخواهم که سر دستاوردهای حکومت صحبت کنم. آن کار شماست که قضاوت کنید که دستاورد داشتیم یا نداشتیم. پس آیینه را به سمت حکومت وحدت ملی و خاصتاً به من بگیرید. وعده ما همراه شما واضح بود. پیشرفت ما را شما بررسی کنید، شما قاضی پیشرفت ما باشید. چون تنها بر اساس نظر شماست که میتوانیم بفهمیم که کار درست را انجام دادیم، به سرعتِ درست رفتیم یا ضرورت به حرکت است یا ضرورت به اصلاح شیوه کار ماست.
دریمه خبره مې دا ده چې زه غواړم خاصتاً تاسو ته تبریکې درکړم نن مو یوه نوې شېوه، یوه نوې طریقه د ملی بحث شروع کړه، هغه څه ده؟ و او این است که شبکه زنان به حیث نماینده جامعه مدنی از دقیقه اول با اراکین دولت و با دفتر بانوی اول قدم به قدم در هر نقطه پیشرفت داشتید. این قدم قدمی است که باید در تمام بخشهای دیگر تعقیب شود. ما نوعی از مشارکت با جامعه مدنی را نمیخواهیم که پیش از پیش یک بخش حکومت اهداف را تعیین کرده باشد و باز شما را جمع کنیم که صحه بگذاریم. آن شیوه، مالکیت را ایجاد نمیکند، شیوهای که شما پیش گرفتهاید مالکیت را ایجاد میکند از خاطر اینکه بحثتان همهجانبه و آزاد میباشد.
دا زموږ د جرګې شېوه ده، افغانستان کې څوک په دیکتاتورۍ باندې بل چا ته قناعت نشی ورکولی، یوازې په آزاد بحث کې هغوی ته قناعت ورکړی شی او ډاکتر صاحب سیما سمر ته خو دې هیڅوک قناعت نشې ورکولی تر څو چې خپله قانع نشی. چمپیون حقوق بشر افغانستان و حقوق زنان افغانستان در قلب تمام مردم افغانستان یک جایگاه خاص دارد؛ تشکر جناب داکتر صاحب!
این شیوه سازنده همکاری نه تنها بین جامعه مدنی و دولت است، همچنین شیوه بسیار سازنده همکاری با جامعه بینالمللی است. تنها یک چیز کم است، سکتور خصوصی! چون مسایل اقتصادی از مسایل بسیار عمده زنان است و مسأله کاریابی و نقش زن در اقتصاد مهم است، امید است که در جلسات بعدی در سمپوزیمهای بعدی، بخش سکتور خصوصی ما هم با همین همکاری همهجانبه بتوانند همراهتان در بحثها دخیل شوند و به پیش بروید.
نقطه بنیادی ما تغییر فرهنگ ماست، ما سه انتقال را سال گذشته همراهش مصادف بودیم.
انتقال امنیتی. ۱۳۰ هزار قوه بینالمللی برآمد. اکثریت بدبینان در این فکر بودند که قوای دلیر امنیتی و دفاعی ما این بار را نخواهند توانست ببرند. اما امروز به اطمینان برایتان گفته میتوانیم که در هر وجب از این خاک، اولاد صدیق این خاک، از این خاک دفاع میکند. جای افتخار است که در مراسم فراغت اکادمی نظامی افغانستان از ۵۴۹ شاگرد ۱۳ آن، زن بود و کسی که چهارمین شمشیر همت را برد، یک دختر افغان بود. من از تمام والدین خاصتاً آن والدینی که دخترهای خود را امروز در صفوف امنیت ملی، پولیس ملی و اردوی ملی جای دادهاند، از صمیم قلب ابراز امتنان میکنم. سهمگیری زنان در نهادهای امنیتی و دفاعی ما موجب این میشود که اساسات دین مبین اسلام و قوانین حاکمه و قانون اساسی ما عملی شود. زن افغان به پولیس افغان ضرورت دارد که محفوظ باشد و زن افغان به افسر افغان ضرورت دارد که در هر جای با اعزاز و احترام برود و جای افتخار ماست که زیادتر از ۲۴۰ قاضی زن داریم.
امروز در افغانستان انتقال اقتصادی دشوار بود. وقتی که مسؤولیت به شانههای ما آمد، صدها میلیون دالر کسر بودجه داشتیم، امسال کمبود نداریم، امسال انشاالله تعالی شاهد تحرک اقتصادی خواهد باشیم و این تحرک اقتصادی، پایدار خواهد بود. به خاطر اینکه بر اساس تحرک خود ما و همکاری منطقوی و همکاری بینالمللی است.
در عین حال انتقال سیاسی نیز بود. مهمترین پروسه انتقال را که ما و شما همراهش سر و کار داریم، چون این، انتقال صلاحیت و اقتدار از یک شخص به شخص دیگر بر اساس قانون اساسی نیست، در فرهنگ حکومتداری ما است.
امروز مأمور دولت مخصوصاً اراکین عالیرتبه دولت، باید تواضع را و فرهنگ گوش کردن را یاد بگیرد. با وزیر شدن، با معین شدن، با سفیر شدن، با رئیسجمهور شدن، هیچ نوع جای برای زورگویی، برای اینکه فکر کنیم از دیگران بهتر هستیم، وجود ندارد. ما کمترین این خاک هستیم از جهتی که مردم سر ما اعتبار کرده است و بهترین ما، مردم ما هستند.
این فرهنگ تغییر، ایجاب این را میکند که شیوه برنامهسازی ما و تطبیق برنامههای ما فرق بکند. امروز این جمعیت بزرگ بحث اساسی نقش زن را تحت توجه قرار میگیرد تا چه نوع برنامهای ساخته شود که با اصول ما مطابق باشد. بعضی اوقات برنامههای من طوری معلوم میشود که برای پیشرفتهترین ممالک دنیا ساخته شده و در حالی که دنبال ظرفیت و تطبیق میرویم، کار بعدی است. کاغذ کمتر میخواهیم و عمل زیادتر میخواهیم؛ تطبیق افغانی میخواهیم و همکاری بینالمللی میخواهیم.
میخواستم ساعتها را همراه شما بگذرانم ولی بدبختانه چند دقیقه بعد باید سفر نمایم. وزیر صاحب خارجه معطل شدهاند. وزیر صاحب محترم امور زنان، وزیر صاحب تحصیلات عالی، وزیر صاحب کار و امور اجتماعی همراهتان میباشد و بانوی اول همچنین. اما من میخواهم بعد از اینکه سمپوزیم به پایان رسید و نتایج خلصتان را گرفتید، مرحمت کنید و یک ملاقات همراه من داشته باشید تا بر سر اقدامات عملی، بر سر بیلانسشیت، پارچه امتحان بهتر است بگویم، چی را درست انجام دادهام و چی را غلط انجام دادهام، (صحبت کنیم).
میفهمید من روزانه هزار و یک میلیون دشنام میشنوم، بسیار به وضاحت همراه من صحبت کرده میتوانید، اما میخواهم به وضاحت بگویم که هم تعهد شخصی من، هم تعهد دولت و هم حکومت وحدت ملی برای تأمین همهجانبه نقش فعال زن افغان در تمام امور است. راه ما دراز است اما هدف ما باید واضح باشد و امید است هر روز، هر هفته و هر ماه شاهد پیشرفت باشیم.
زه بیا هم د ټولو نه مننه کوم،خاصتاً هغه خویندې چې د ولایتونو نه راغلی دی، افغانستان کابل ندی ستاسو حضور نن دلته ضرور دی او نه افغانستان ارګ دی او نه کابل ارګ دی او نه هم وزیر اکبر خان یا شهر نو، نو تاسې چې د کلو نه راغلی یاست د ښارونو او بانډو نه راغلی یاست، تاسې اصلی محک یاست، اصلی قضاوت د تاسو په لاس کې دی او هغه شی چې ډېر د افتخار ځای دئ او د ویاړ ځای دئ زه نوې څېرې ګورم، نوې انرژی ګورم او له ټولو نه زیات تر داچې د نسلونو تضاد نه ګورم، د نسلونو یو والی ګورم. زمونږ محترم لوی شخصیتونه دی چې په ډېرو سختو شرایطو کې له دې وطن نه، د مېرمنو د حقوقو نه یې ډېر په جرئت او په ډېرو قربانیو سره دفاع کړې ده.
تاسو ته یې یو پل جوړ کړی دی، په دې پل باندې باید په باور تېر شو، اما دا معنا نه لری چې کار خلاص شوی، نیمه لاره ده، لارې ته باید سرعت ورکړو او ستاسو غږ او ستاسو نظریات حتمی دی، نو ځکه هیله ده چې په بحثونو کې ډېره برخه واخلئ، په داسې توګه برخه واخلئ چې نتیجې ته ورسئږئ، هر شی په یوه ورځ کې نه کېږی، زمونږ او ستاسو لفظ به دا وی چې هر کال به دا مجلس تکراروو، هر کال به اهداف ټاکو او همدا رنګه منځ مهاله اهداف به ټاکو، ترڅو چې ټول پر مخ لاړ شو.
یشه سون افغانستان!
تل دې وی افغانستان!